Yapay zekanın yönettiği laboratuvar ilk deneyinde kanser izini buldu

Çin'de geliştirilen yeni bir laboratuvar, yapay zekanın yalnızca araştırma yapmakla kalmayıp deneyleri de kendi başına yürütebildiğini gösterdi. Robotları ve laboratuvar cihazlarını yöneten sistem, DNA örneğinde kanserle bağlantılı bir mutasyonu tespit etti. Başka bir deneyde ise dijital bir mesajı DNA'ya kaydedip yeniden okumayı başardı.

Yapay zeka laboratuvarı kendi başına yönetiyor

Çin'deki Şanghay Jiao Tong Üniversitesi araştırmacıları, AutoDNA adını verdikleri yeni bir laboratuvar geliştirdi. Bu laboratuvarı benzerlerinden ayıran en önemli özellik, deneylerin yapay zeka tarafından planlanıp yürütülmesi.

Araştırmacılar sisteme yapmak istedikleri deneyi normal bir metin yazarak bildiriyor. Yapay zeka daha sonra gerekli adımları belirliyor, iş bölümünü yapıyor ve laboratuvar cihazlarını yönetiyor.

Sistem yalnızca deneyin başlangıcında değil, süreç boyunca da aktif rol oynuyor. Elde ettiği sonuçları inceliyor ve gerektiğinde deneyin ilerleyişinde değişiklik yapabiliyor.

AutoDNA, 20'den fazla laboratuvar cihazıyla çalışabiliyor. Ayrıca tek bir araştırma kapsamında binlerce işlemi koordine edebiliyor.

İnsanların görevi ise tamamen ortadan kalkmış değil. Araştırmacıların cihazlara malzeme sağlaması, kullanılan parçaları değiştirmesi ve teknik bakımı yapması gerekiyor. 

DNA örneğinde kanserle bağlantılı mutasyonu buldu

AutoDNA'nın yetenekleri, farklı deneylerle test edildi. Bu deneylerden birinde sistemden, DNA örneğinde kanserle bağlantılı bir mutasyonu tespit etmesi istendi.

Yapay zeka önce araştırmanın nasıl yürütüleceğini planladı. Ardından gerekli malzemeleri hazırladı ve laboratuvar cihazlarını kullanarak DNA örneğini analiz etti.

Deneyin sonucunda KRAS G13D adı verilen mutasyon tespit edildi. Bu mutasyonun daha önce klinik testlerde de belirlenmiş olması, sistemin elde ettiği sonucun doğrulanmasını sağladı.

Böylece AutoDNA, yalnızca laboratuvar cihazlarını çalıştırabilen bir otomasyon sistemi olmadığını gösterdi. Araştırmayı planlayıp uygulayabildiğini ve elde ettiği sonucu analiz edebildiğini de ortaya koydu.

Yapay zeka DNA'ya dijital mesaj kaydetti

AutoDNA'nın test edildiği bir diğer deneyde ise DNA'nın dijital bilgi depolamak için kullanılması hedeflendi.

Araştırmacılar sistemden, DNA molekülünün içine İngilizce bir cümle kaydetmesini istedi:

“Intelligence is the ability to adapt to change.”

Türkçesiyle bu ifade, “Zeka değişime uyum sağlama yeteneğidir” anlamına geliyor.

Yapay zeka, mesajı DNA'nın genetik kodunu oluşturan dört temel yapı taşını kullanarak kaydetti. Bunlar A, C, G ve T harfleriyle gösterilen nükleotitler.

Sistem önce mesajı DNA koduna dönüştürdü. Ardından DNA'yı sentezledi ve kaydedilen bilgiyi yeniden okumak için analiz etti.

Deneyin sonunda yapay zeka, başlangıçta verilen mesajı eksiksiz biçimde geri elde etmeyi başardı.

11 bin 382 işlem gerçekleştirdi

DNA'ya bilgi kaydetme deneyi, sistemin işlem kapasitesini de ortaya koydu.

Şanghay Jiao Tong Üniversitesi'nin paylaştığı bilgilere göre AutoDNA, deney boyunca laboratuvar ekipmanlarıyla toplam 11 bin 382 işlem gerçekleştirdi.

Bu süreçte bilgiyi DNA'ya kodladı, DNA'yı sentezledi, depoladı ve yeniden okuyarak başlangıçtaki mesajı geri elde etti.

DNA'nın veri depolama amacıyla kullanılması, gelecekte önemli bir teknolojiye dönüşebilir. Çünkü DNA, çok küçük bir fiziksel alanda yüksek miktarda bilgi saklama potansiyeline sahip. Ayrıca uygun koşullarda uzun süre korunabiliyor.

Bu yöntem, gelecekte büyük miktardaki dijital verilerin daha küçük alanlarda saklanmasına yönelik yeni çözümlerin önünü açabilir. 

Yapay zeka bilim insanlarının yerini alabilecek mi?

AutoDNA, bilimsel araştırmalarda yapay zekanın rolünün değişmeye başladığını gösteriyor.

Bugüne kadar laboratuvarlarda kullanılan otomatik sistemler genellikle belirli görevleri yerine getiriyordu. Örneğin maddeleri karıştırıyor, sıcaklığı ayarlıyor veya ölçüm yapıyordu.

Yeni sistem ise bu görevleri tek tek yerine getirmekle sınırlı kalmıyor. Araştırmanın planlanmasından sonuçların değerlendirilmesine kadar birçok aşamayı kendi başına koordine edebiliyor.

Buna rağmen AutoDNA'nın tamamen insansız çalıştığını söylemek mümkün değil. Laboratuvarın ihtiyaç duyduğu malzemelerin sağlanması, cihazların bakımı ve çalışma sürecinin kontrolü hâlâ insanlar tarafından yapılıyor.

Araştırmacılara göre bu tür sistemler gelecekte bilimsel deneylerin daha hızlı yürütülmesini sağlayabilir. Ayrıca bilim insanlarının zamanını alan rutin işleri azaltarak yeni araştırmalara daha fazla zaman ayırmalarına yardımcı olabilir.

www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.