‘Mijn leven wordt al vier jaar duurder, toch blijft men alleen maar besparen’

Met zeker 30.000 actievoerders eisen de socialistische en christelijke vakbonden deze vrijdag meer koopkracht van de federale overheid. “Gedaan met in de zakken zitten van gewone mensen”, luidt het. In de betoging vallen niet enkel vakbondslui op, maar ook kunstwerkers, studenten en senioren. “Ik bespaar nu al op medische kosten.”

“De dertigers beseffen het volgens mij nog niet, maar de besparingsplannen van de federale regering-De Wever zullen hen later nog veel meer treffen dan ons.” Een vakbondssecretaris van het socialistische ACOD Post (deel van ABVV Openbare Diensten, red.) verzamelt om iets na 10 uur vrijdagochtend aan het Albertinaplein in Brussel. De man blijft liever anoniem. “Ik mag eigenlijk niets zeggen. Luister maar naar onze voorzitter, die kan dat beter.”

Op het podium speecht ABVV-voorzitter Bert Engelaar over koopkracht, fiscale rechtvaardigheid en geweldloos protest. “Van wie is de index? Van ons! Van wie zijn de pensioenen? Van ons!” Hij vraagt om die boodschap niet te laten ondersneeuwen door rellen of geweld.

Zijn Franstalige collega Selena Carbonero Fernandez (FGTB) pleit op hetzelfde podium voor meer investeringen in de jeugd, zorg en onderwijs. “Deze voorbije zomer zijn meer dan 3.000 mensen gestorven door de hitte, maar onze politici vertrokken gewoon met vakantie”, zegt ze. Ze roept meteen op om zondag aan te sluiten bij de klimaatbetoging door Brussel. “En de woede van jongeren is niet ontstaan op straat. Die is ontstaan in overvolle klassen, ongezonde schoolgebouwen en te dure studies. Bravo dat jullie hier zijn!”

“Een land dat gelooft in zijn toekomst, mag gerust schulden maken. Zonder goed onderwijs of zorg word je op termijn ook alleen maar armer.”

De socialisten voelen dat hun boodschap aanslaat. Minstens 30.000 mensen sloten vrijdagochtend aan bij hun betoging door het centrum van Brussel, bovenop een aparte vakbondsactie van het christelijke ACV-CSC aan de hoofdkwartieren van elke federale regeringspartij. ABVV-voorzitter Engelaar telde zelf 50.000 deelnemers. Die gaan van scholieren tot kunstenaars, ouderen, zorgverleners, vluchtelingen en natuurverenigingen, maar ook de oppositiepartijen PS, Ecolo en het uiterst-linkse PTB-PVDA.

“Onze vakbond neemt eigenlijk niet deel, maar wij zijn hier uit solidariteit. Ook wij zijn bang voor onze kinderen”, zegt een handvol mensen in een blauwe vakbondstenue van het liberale ACLVB. Ze werken in het maatwerkbedrijf Travie in Anderlecht. “Natuurlijk is het leven te duur. De benzine om naar het werk te rijden, bijvoorbeeld, kost ons veel te veel”, zegt een van hen.

Benzine en koopkracht

Dat energie- en brandstofprijzen sinds de Iranoorlog weer fors zijn gestegen, is maar één thema tijdens de betoging. “Ik wil dat de regering de benzineprijs laat zakken”, zegt een vakbondsman uit Charleroi, actief in de sociale woningsector. “Ik wil vooral dat ze stoppen met nieuwe besparingen op de openbare dienstverlening”, zegt een Vlaamse ACOD-secretaris uit het buitengewoon onderwijs dan weer. Veel actievoerders blijven liever anoniem of verkiezen enkel hun voornaam te geven. Hij ook.

“Het Vlaams onderwijs is nu wel even gevrijwaard, maar onze pensioenen nog niet. Ik ben hier ook om onze cultuurinstellingen, de VRT en het openbaar vervoer te verdedigen. Net als de ouders van mijn leerlingen trouwens. Die mensen zitten nu al in enorm precaire situaties, daar moet niets meer bovenop”, vindt deze onderwijzer. Een btw-verhoging is voor hem uitgesloten. “We hebben een rode lijn afgesproken en we gaan door tot het einde”, zegt hij.

“Ik doe mijn boodschappen alleen nog bij discountwinkels als Aldi of Lidl. Zelfs daar heb ik elke week een rekening van zo’n honderd euro. Dat klopt toch niet?”, zegt Ingrid uit Namen. Ze werkt voor de Waalse vervoersmaatschappij TEC en rijdt elke dag met de auto naar haar werk. “Ik betaal maandelijks 1.400 euro aan huur, 300 à 400 euro aan voeding en evenveel aan benzine, gewoon om te kunnen gaan werken”, zegt Ingrid. “Mensen gaan niet meer buitenkomen”, vreest ze.

“Ik stel medische kosten uit, zowel voor psychologen als gespecialiseerde zorg voor mijn familie. Nu is het genoeg.”

Ingrid

ACOD Openbare Diensten

Ingrid vraagt de federale regering liever om zélf te besparen. “Elke beslissing in dit land wordt genomen door vijf, zes of zeven verschillende ministers. Kies er gewoon één en laat ons via referenda stemmen, zoals in Zwitserland”, vindt zij. Financieel zit Ingrid op haar tandvlees. “Ik stel medische kosten uit, zowel voor psychologen als gespecialiseerde zorg voor mijn familie. Het is voor mij al vier jaar moeilijk, maar ik had niet gedacht dat er na elke besparing weer een nieuwe zou volgen. Nu is het genoeg.”

Andere betogers vragen liever om de grote vermogens in ons land meer te laten bijdragen via fiscale hervormingen. “Ik geloof eigenlijk niet in die staatsschuld”, zegt een docent uit een Luikse hogeschool zelfs. “Een land dat gelooft in zijn toekomst, mag gerust schulden maken. Zonder goed onderwijs of zorg word je op termijn ook alleen maar armer”, vindt zij.

Kunst en solidariteit

De vraag naar beter onderwijs is zeker en vast de meest zichtbare in de betoging, want honderden middelbare scholieren sluiten erbij aan. Franstalig onderwijsminister Valérie Glatigny (MR) en haar partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez zijn kop van Jut: op pancarten en affiches worden ze vergeleken met nazileiders of gezochte Sheriffs. Een klas uit Brussel heeft een spookachtige pop van Glatigny geknutseld, met een zwarte cape en twee lichtgevende, rode ogen.

“Wij zijn hier om te tonen dat we de besparingen beu zijn. Onze schoolreizen zijn geschrapt, lessen vallen weg omdat sommige leerkrachten nu in twee scholen tegelijk werken. En onze leerkrachten staan de hele tijd te morren voor de klas, dat is voor ons ook niet leuk”, zegt een groepje vijfdejaars uit het Émile Jacqmain-lyceum in de Belliardstraat. Vanuit het Koninklijk Atheneum in Sint-Pieters-Woluwe staan een tiental leerlingen te springen en lachen. “We hebben in juni al eens betoogd, maar er is niets veranderd”, zeggen zij.

Veel leerlingen zijn boos omdat het inschrijvingsgeld voor hun hogere studies is opgetrokken: ook voor bescheiden inkomens gaat het nu om 374 euro. De volle pot bedraagt 1.194 euro. “Wordt een diploma iets voor de elite?”, klagen ze op bordjes. Ter hoogte van het Anneessensplein zweept de linkse partijvoorzitter Raoul Hedebouw (PTB/PVDA) hen verder op. “Waar zijn de jongeren?”, “Hier!”, roept het publiek.

“Voor mij hoeven al die grove termen niet, maar wie kan het de jeugd verwijten? Mei ’68 was ook een jongerenprotest.”

Eddy

ACOD Spoor

Minder luid, maar wel aanwezig, zijn cultuurwerkers uit het hele land. “Ik ben schminkster. Hoe weet ik of ik nog werk zal vinden als de Waalse regering op cultuursubsidies bespaart?”, zegt een jongedame, Ninon, van de beroepsfederatie Hors Champs voor de film- en audiovisuele sector in ons land.

Een vijftigtal archivarissen betoogt op hun beurt tegen de recente besparingen in de Vlaamse erfgoedsector. De exacte bedragen daarvan zijn nog niet bekend. “We weten dus nog niet over hoeveel ontslagen het gaat, maar uiteraard voelen wij nu dezelfde onzekerheid als veel andere betogers hier”, zegt archivaris Martijn Loosvelt Vandenbroucke van het Instituut voor de Sociale Geschiedenis Amsab in Gent.

Antifascisten

“Ik wil dat deze regering valt”, zegt zelfs de 54-jarige Viviane, een podiumartieste met kunstwerkattest. “Gelukkig heb ik mijn statuut kunnen behouden, maar jonge kunststudenten hebben nu geen benul of zij wel werk gaan vinden. De hervorming van het federale kunstenaarsstatuut zal de instroom in de kunstscholen verlagen, maar net kunst en cultuur zorgen voor verbinding in de samenleving”, vindt zij. “Dat laat deze regering helemaal vallen.”

Een alternatief voor de huidige Arizona-ploeg ziet Viviane niet, maar dat vindt ze ook niet erg. “Ik ben anarchist, ik geloof in de kracht van het volk”, zegt ze. “En geen enkele omslag gaat over één nacht ijs. Ik betoog nu uit solidariteit met wie het moeilijk heeft, en op de lange termijn om een nieuw systeem te bekomen.” Achter haar wapperen grote Antifa-vlaggen.

Het is bekend dat antifascistische groepen de vakbondsbetoging gebruiken voor eigen motieven en amok. Al rond 11 uur ’s morgens komt het tot eerste rellen tussen de politie en zwartgemaskerde jongeren aan het Centraal Station, nog vóór alle betogers daar vertrokken zijn. Wat verder plakken activisten in allerijl affiches op gevels, die MR-voorzitter Bouchez vergelijken met autoritaire leiders als Vladimir Poetin of Donald Trump.

De betoging zelf verloopt - in tegenstelling tot rellen elders in de stad - rustig, op enkele voetzoekers en vuurwerkpijlen na. “Voor mij hoeven al die grove termen niet, maar wie kan het de jeugd verwijten? Mei ’68 was ook een jongerenprotest”, besluit Eddy van de spoorvakbond ACOD halverwege de route. “Ik kan nog tien jaar werken of over zes jaar stoppen als ik wil, maar dat laatste zou een keuze voor armoede zijn”, zegt hij, want hij heeft een huurwoning. “Gelukkig heb ik geen al te fysieke job. Ik ben nu technisch tekenaar, maar werkte daarvoor wel twintig jaar lang in de bouwsector.”

Zo gemoedelijk als Eddy loopt de meerderheid van de massa verder naar het Zuidstation, waar rond de middag de eerste actievoerders op een trein naar huis stappen. Zondag volgt alweer een klimaatbetoging en maandag een nationale stakingsdag van de openbare diensten. “Nee, dan zal ik niet werken”, besluit Eddy.