Kutup girdabı bu kış Türkiyeyi nasıl etkileyecek?

Kuzey Kutbu’nda kış mevsiminin seyrini etkileyen kutup girdabı, bu yıl erkenden kapıya dayandı. Normalde ocak ve şubat aylarında görülen bu gelişmenin kasım ayında yaşanması, Avrupa’da sert soğuk hava ihtimalini gündeme getirdi.

Peki, kutup girdabı Türkiye’ye kadar ulaşacak mı? Bu kış, kar yağışı ve soğuk hava açısından nasıl geçecek? Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi ve İklim Bilimci Dr. Okan Bozyurt merak edilen soruları yanıtladı.

İzleyeceği güzergah çok önemli. Batı Avrupa üzerinden mi gelecek Doğu Avrupa üzerinden mi? Yoksa Amerika Birleşik Devletleri mi? Yoksa Doğu Asya mı? Bunlardan herhangi biri olabilir.

Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi ve İklim Bilimci Dr. Okan Bozyurt

[DepoPhotos]

Balkanlar üzerinden gelirse Türkiye’yi etkileyecek

Kutup girdabının çökmesiyle kutuplarda biriken soğuk hava kütleleri daha güneye doğru hareket edebiliyor. Soğuk havanın yöneleceği bölge, Türkiye’nin bu gelişmeden etkilenip etkilenmeyeceğini de belirleyecek. Dr. Bozyurt, sistemin izleyeceği güzergahın henüz netleşmediğini ifade ederek, “İzleyeceği güzergah çok önemli. Batı Avrupa üzerinden mi gelecek Doğu Avrupa üzerinden mi? Yoksa Amerika Birleşik Devletleri mi? Yoksa Doğu Asya mı? Bunlardan herhangi biri olabilir” diyor.

Bu noktada akıllara gelen soru ise aynı... Kutup girdabı hangi bölgeye doğru ilerlerse Türkiye’yi etkileyebilir? Yanıtını Dr. Bozyurt’tan öğreniyoruz:

“Doğu Avrupa üzerinden olursa o zaman bizi etkilemesi kuvvetli ihtimal. Balkanlar ve Karadeniz üzerinden bize de gelir. Ancak Batı Avrupa olursa bizi etkileme ihtimali düşüyor. Kuzey Amerika üzerinden gelerek Güneydoğu Asya’ya doğru inerse o zaman bizi etkilemesi mümkün değil.”

Sistemin yönü ve olası etkileri için önümüzdeki sürecin belirleyici olacağını ifade eden Dr. Bozyurt, kutup girdabının 2-3 hafta içinde hangi yönde ilerleyeceğinin netleşeceğine dikkat çekiyor.

Hangi aylarda kutup soğuğu bekleniyor?

Kutup girdabının çökmesi aslında kış mevsiminin ortalarında görülen bir durum. Ancak Dr. Bozyurt, bu yılki gelişmenin sıra dışı olduğunu vurguluyor:

“Polar vortex’in kasım ayında çökmesi şimdiye kadar rastlanılan bir durum değil. Genelde daha çok ocak ve şubat aylarında görülüyor. Ama bu sene daha kışa girmeden sonbaharda oldu. Bu aslında çok sıra dışı bir durum.”

Erken çöküşün etkisinin bütün kışa yayılmayabileceğini belirten Bozyurt, şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Polar vortex'in erken çökmesi soğuk hava dalgaları yollasa da bu bütün kışı kapsamaz. Kasım ve aralık ayının başlarını etkiler. Ocak ve şubatı da etkileyeceğini söyleyemeyiz. Eğer bu erken çökme, dünyanın herhangi bir bölgesine soğuk hava kütlelerini yollarsa sonraki dönemde tam tersine ılık hava koşulları etkili olabilir.”

[Fotoğraf: DepoPhotos]

Türkiye etkilenirse neler yaşanabilir?

Türkiye’nin kutup girdabından etkilenmesi halinde özellikle kuzey, iç ve doğu bölgelerinde yoğun kar yağışları görülebileceğini ifade eden Dr. Bozyurt, şöyle devam ediyor:

“Şiddetli soğuklar görülebilir. Ancak bu, kasımda olacağı için ocak ve şubat ayları gibi olmaz. Çünkü daha tam anlamıyla kışa girmedik. Sadece kasım ayı, mevsimine göre oldukça soğuk geçer. Eğer polar vortex, ocak ve şubata denk gelseydi o zaman yerde çok kalın bir kar örtüsü ve çok düşük ekstrem düzeyde sıcaklık değerleri yaşayabilirdik.”

[Fotoğraf: DepoPhotos]

Türkiye bu kış yağışa doyacak

Kutup girdabının olası etkileri henüz belirsizliğini korurken Türkiye’de kış mevsimine ilişkin bir başka beklenti ise yağışlarla ilgili. El Nino sürecinin de etkisiyle Doğu Akdeniz Havzası’nda mevsim normallerinin üzerinde yağış görülmesi bekleniyor.

Dr. Bozyurt, yağışın kış ayları boyunca etkisini sürdüreceği tahminini yaparak sözlerini tamamlıyor:

“Kasım ayında yağış bekliyorum, Aralıktan da umutluyum. Kar yağışı ve soğuk havadan ziyade bol yağışlar olacak. Sıcaklık olarak çok düşük değerler beklemiyorum. Türkiye'nin içinde bulunduğu Doğu Akdeniz Havzası’nda daha çok ılık ve yağışlı kış koşulları bekliyorum. Ancak bu, devamlı yağmur yağacak ve devamlı hava ılık olacak anlamına gelmiyor. Arada zaman zaman soğuk hava atakları da gerçekleşebilir.”