Shenzhen to nie Jałta, ale brzydki zapach jest podobny

W czwartek w chińskim Shenzhen spotkają się Donald Trump, Xi Jinping i Władimir Putin. Nie ma żadnych wątpliwości, że to wydarzenie dużej rangi: liderzy uścisną sobie dłonie, za kulisami będą toczyć się rozmowy dyplomatów. Mocarstwa nuklearne, choć o różnym potencjale gospodarczym czy ludnościowym, wysyłają ważny obrazek do całego świata, w tym do Europy Wschodniej.
Shenzhen i Nowa Wielka Trójka?
Wiele wylano cyfrowego atramentu, by dowodzić, że mamy do czynienia z nową Jałtą. Drugie tyle publicystycznego wysiłku poszło na zaprzeczanie temu i dowodzenie, że porównywanie spotkania Trumpa, Xi i Putina do konferencji krymskiej Józefa Stalina, Franklina D. Roosevelta i Winstona Churchilla nie ma najmniejszego sensu.
Rok 2026 to nie rok 1945. W Chinach nie decyduje się o porządku międzynarodowym tak jak w okresie końca II wojny światowej. Wreszcie trudno mówić o zwycięstwie militarnym Wielkiej Trójki, skoro Putin utknął w Ukrainie, Tajwan dzielnie się trzyma, zaś Trump nie daje rady Iranowi. Co więcej, wszystkie kraje, na różne sposoby, prześladuje widmo kryzysu ekonomicznego.
Niemniej lekceważenie spotkania Xi, Trumpa i Putina byłoby także błędem. To spotkanie trzech członków Rady Bezpieczeństwa, którzy uwielbiają łamać reguły prawa międzynarodowego. Trzej starsi panowie nie narzekają na brak politycznego testosteronu. Owszem, Trump przegrał midterms, ale przynajmniej do stycznia będzie starał się przekonywać wszystkich, że jest liderem. Putin w niedawnych pseudowyborach otrzymał mandat posłuszeństwa od części ludu. Wreszcie Xi w zakulisowych rozgrywkach rozłożył na łopatki przeciwników, prawdziwych czy domniemanych, w partii komunistycznej.
Cała trójka zatem próbuje neoimperialnie pruć do przodu, jak gdyby ich daty urodzenia nie podlegały prawom przyrody. Krótko mówiąc, każdy z liderów mocarstw atomowych - a w przypadku USA i Chin także gospodarczych i technologicznych - może poczynić spore szkody, które rykoszetem w nas trafią, tak jak nieprzemyślana wojna z Iranem realnie uderzyła po kieszeniach kierowców w Polsce i gdzie indziej.
Niedemokracja walczy dalej
Co więcej, Trump samotnie spotyka się z liderami niedemokratycznych państw. Nie życzy sobie obok żadnych przedstawicieli europejskich demokracji. To także sygnał do świata, szczególnie po midterms, gdy niejeden komentator uznał, że sprawa tzw. populizmu została raz na zawsze zamieciona. To są jakieś rojenia, w których pobożne życzenia brane są za rzeczywistość.
Nadchodzące wybory w Hiszpanii czy Francji przypomną nam raczej o tym, że zmaganie dwóch sił politycznych "ma się dobrze" na świecie, niestety. Niezależnie od wyniku należy brać pod uwagę lekcję z prezydentury Joe Bidena, który w 2021 roku na lewo i prawo trąbił, że trumpizm to było intermezzo, przerywnik w normalnym biegu demokracji USA. Bieg wypadków dowiódł, że to prezydentura Bidena była przerywnikiem między dwiema kadencjami Trumpa. Jak zawsze, pycha kroczy przed upadkiem, pobożne życzenia przed przegraną.
Wreszcie, na zapleczu fotografii Wielkiej Trójki będą trwać rozmowy. Kto wie, co zostanie postanowione w sprawie Ukrainy czy Tajwanu? Na ile ustępstw pójdzie Trump, bo akurat taki będzie miał tego dnia kaprys? Albo będzie chciał błysnąć?
Jakby w odpowiedzi na te wątpliwości prezydent Finlandii, Aleksander Stubb, zaczął nawoływać do bezpośrednich rozmów z Rosją. Helsinki, którym Moskwa także wygraża palcem oraz rakietami, nie chcą zostać ograne w jałtańskim stylu. Widzą rozwój wydarzeń geopolitycznych, w których członkostwo w NATO przestało być oczywistą gwarancją bezpieczeństwa. Nie liczą na chińsko-amerykańsko-rosyjskie cuda w prezencie dla krajów Unii Europejskiej. Przeciwnie, wybierają ruch do przodu, dyplomatyczną aktywność, aby nie zobaczyć nowych linii na mapie. To ważny wniosek, albowiem Polska w ogóle nie wydaje się gotowa na ten fiński scenariusz. Zaraz podniosą się krzyki: "Zdrada!" oraz "Targowica!".
Tak oto trójstronne spotkanie - podobnie jak deal demokratycznej Kanady z Chinami - dowodzi raczej, że znaleźliśmy się w szarej strefie historii. Czarno-białe podziały przestały być biegunami naszej nawigacji. Nawet jeśli Shenzhen 2026 to nie Jałta 1945, brzydki zapach unosi się nad globusem. Wtedy zresztą połowa Europy świętowała zwycięstwo nad faszyzmem, druga połowa pogrążała się w smutku nowej okupacji komunistycznej.
O naszych czasach wiele mówi to, że dziś obie połówki Europy wydają się równie pogrążone w pesymistycznych wizjach przyszłości międzynarodowej. Szczególnie gdy symbolem mijającego roku miałoby być zdjęcie z Shenzhen.
"Wydarzenia": Opłatek nie połączył prezydenta i premieraPolsat News
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.