بازداشت، ضربوشتم و تهدید به تجاوز خانوادهها برای بازداشت فعالان
روز ۵شنبه، ۲۸آبانماه «سپیده قلیان»، فعال مدنی و زندانی سیاسی سابق از «شکنجه» پدر و برادرزاده ۱۷سالهاش توسط پلیس امنیت دزفول خبر داد و گفت که برادرش، «مهدی قلیان» هم با این بهانه که بیاید دخترش، «طهورا» را ملاقات کند به کلانتری فراخوانده شده، اما آنجا بازداشت شده و ماموران گفتهاند تا سپیده خودش را معرفی نکند، برادرش را آزاد نخواهند کرد.
در ماههای اخیر، «ایرانوایر» بارها گزارشهایی از معترضان بازداشتشده در اعتراضات دی که با وثیقه آزاد شده و ناچار به ترک کشور شدهاند دریافت کرده که اعضای خانوادهشان و بعضا حتی حیوانات خانگیشان مورد خشونت نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
آخرین مورد، «امیرحسین بتشکن»، معترض و بازداشتی اعتراضات ۱۴۰۱ است که بعد از ماهها زندگی مخفیانه اخیرا توانسته از ایران خارج شود و در گفتوگویی درباره آزار و ضربوشتم مادرش و حتی حیوان خانگیاش توسط اطلاعات سپاه خبر داده است.
درباره رویه این روزهای نهادهای امنیتی در آزار و بازداشت خانوادهها برای مجبور کردن فعالان به معرفی خود چه میدانیم؟
بعد از انتشار گزارشها درباره بازداشت پدر و برادرزاده و سپس برادر «سپیده قلیان»، فعال مدنی و زندانی سیاسی پیشین، او روز ۵شنبه ۲۸آبان۱۴۰۵ با انتشار پستی در حساب کاربری «ایکس» خود از شکنجه پدر و برادرزاده ۱۷ سالهاش خبر داده و گفته ماموران امنیتی اعضای خانواده او را تحت فشار قرار دادهاند تا او خودش را به نهادهای امنیتی معرفی کند.
سپیده نوشته که ماموران امنیتی روز دوشنبه به خانه پدریاش در دزفول یورش بردند، اما چون او در خانه حضور نداشت، پدر و برادرزاده ۱۷ سالهاش، «طهورا»، را بازداشت کردند.
او در شرح آنچه بر خانوادهاش گذشته، نوشت: «طهورا و پدرم فقط کتک نخوردند؛ در واقع در مدت جلب و نگهداریشان شکنجه شدند.»
به گفته سپیده، ماموران پدرش را با دستوپای بسته روی زمین انداخته و بهشدت کتک زدهاند و به او گفتهاند: «همینجا به خاطر دختر بیغیرتت کشته میشوی و کسی هم نمیفهمد.»
این فعال حقوق بشر اعلام کرده که سر، گوش و لگن پدرش آسیب جدی دیده و خانواده قصد دارد موضوع را از طریق مراجع قضایی پیگیری کند. او همچنین از ضربوشتم شدید طهورا، برادرزاده نوجوانش هم خبر داده و نوشته که این دختر نوجوان بر اثر شدت ضربات بیهوش شده و علاوه بر توهین، به مرگ و تجاوز نیز تهدید شده است.
به گفته سپیده قلیان، صبح سهشنبه هم رییس کلانتری ۱۹ با برادرش، «مهدی قلیان»، تماس گرفت و از او خواست برای ملاقات دخترش مراجعه کند؛ اما مهدی پس از مراجعه بازداشت و به زندان دزفول منتقل شده است. ماموران آزادی برادر را به معرفی خواهر منوط دانستهاند.
این اولین مورد بازداشت و آزار خانوادهها برای دستپیدا کردن به فعالان در ماههای گذشته نبوده و نیست. ایرانوایر مشخصا از دیماه۱۴۰۴ و با وجود قطعی اینترنت، دستکم ۶ بازداشتی و یا آسیبدیده این اعتراضات به ایرانوایر گفتهاند که بعد از خروجشان از ایران، ماموران امنیتی سراغ خانوادههایشان رفتهاند و آنها را تهدید کردهاند.
یک بازداشتی و آسیبدیده اعتراضات دیماه که به منظور حفظ امنیت خانوادهاش نخواسته هویت او برملا شود، به ایرانوایر میگوید که وقتی در ایران بهدلیل ساچمه در سر و صورت و شناساییشدن از سوی بسیج محله، ناچار بوده مخفیانه زندگی کند، ماموران بسیجی به منزل پدریاش رفتهاند و با فحاشی، تهدید به بازداشت برادر کوچکترش کردهاند. آنها به پدر او گفتهاند که اگر این معترض خود را معرفی نکند، برادرش را با خود خواهند برد.
«مهدی ناظمی» از معترضان بازداشتشده اعتراضات دیماه در همدان نیز پیشتر به ایرانوایر گفته بود که ماموران که از خروج او از ایران بیخبر بودند سراغ خانوادهاش رفته و آنها را تهدید کردهاند. ماموران امنیتی به خانواده او گفته بودند که دست مهدی را که تتوی امضای «محمدرضاشاه پهلوی» را دارد قطع میکنند.
پیشتر، «طاها اسکندری»، از معترضان آسیبدیده دی ماه در جزیره کیش نیز به ایرانوایر گفته بود که ماموران سراغ مادرش رفته، او را تحت فشار گذاشته و به او گفته بودند در «حقاش مادری کن و بگو کجاست؟!»
حالا، امیرحسین بتشکن، یکی از معترضان سال ۱۴۰۱ که پیشتر از سوی دادگاه انقلاب اهواز و دادگاه کیفری یک این شهر به تحمل جمعا چهاردهسال و یکماه حبس و تحمل ۸۰ و ۷۴ ضربه شلاق بابت شرب خمر و نگهداری مشروبات الکلی خارجی و جریمه نقدی محکوم شده نیز میگوید از زمانی که او تصمیم گرفته بعد از اعزام به مرخصی به زندان بازنگردد و مخفیانه زندگی کند تا ایران خارج شده، دستکم سهبار ماموران به خانهشان حمله کردهاند: « ۱۹مرداد۱۴۰۴، مدتی بعد از جنگ دوازدهروزه که اسراییل زندان اوین را زد، به من مرخصی دادند، ۲۰ روز. من از زندان آمدم بیرون و دیگر برنگشتم. داخل ایران مخفیانه زندگی میکردم.»
او ادامه میدهد: «بیش از سهبار هجوم بردند داخل خانهمان. مادرم را یکبار کتک زدند. حتی حیوان خانگیام را هم کتک زدند. گفته بودند به من پیغام بدهند که بیایم خودم را تحویل بدهم. گفته بودند هیچجا نمیتواند برود، تا کی میخواهد فراری باشد؟! من هم ناچارا از ایران خارج شدم.»
امیرحسین بتشکن متولد ۱۳۷۹ است و بر اساس اسنادی که ایرانوایر بررسی کرده با یازده ردیف اتهام عمدتا امنیتی در فروردین۱۴۰۲ بازداشت شده است. او خود میگوید که بعد از کشته شدن «ژینا (مهسا) امینی» در بازداشت گشت ارشاد دیگر نمیتوانسته بی تفاوت باشد و هم در اعتراضات خیابانی حضور داشته و هم در شبکههای اجتماعی فعالیت میکرده است.
به گفته این زندانی سیاسی سابق، ماموران اطلاعات سپاه در اهواز حین بازداشتش هم او را بسیار ضربوشتم کردهاند. سپس به او چشمبند و دست بند زده و با خود به خانه بردهاند: «حدود یک ساعت و نیم کل خانه را زیر و رو کردند، نهتنها من را که دستوپایم بسته بود جلوی مادرم کتک زدند، بلکه به پدرم که فوت کرده هم فحاشی میکردند. حیوان خانگیام، سگ زبانبستهام، تامی را هم با پوتین زیر لگد گرفتند.»
اسنادی که ایرانوایر بررسی کرده نشان میدهد که شعبه اول دادگاه کیفری یک استان خوزستان، به ریاست قاضی «رامین مهربان» برای او با اتهامات «توهین به مقدسات و حضرت زهرا»، شش سال حبس تعزیری، «نشر اکاذیب در فضای مجازی»، سیماه حبس، «نگهداری شوکر برقی»، سی ماه حبس، بابت «نگهداری سلاح شکاری بدون مجوز» که در متن دادنامه هم آمده متعلق به پدرش بوده، هشتاد ضربه شلاق به اتهام «شرب خمر»، ۷۴ ضربه شلاق بابت «نگهداری الکل خارجی»، جریمه ۲میلیون و ۷۹۵هزار تومانی بابت «نگهداری الکل دستساز» حکم صادر کرده است. همچنین شعبه سوم دادگاه انقلاب اهواز به ریاست قاضی فتحی نیز بابت اتهام «تبلیغ علیه نظام»، ۶ماه حبس و برای اتهام «اغوای مردم به کشتار» به او دو سال حبس داده است.
این معترض بازداشتشده همچنین به ایران وایر میگوید که بهجز «هجوم» ماموران به خانه مادرش برای پیدا کردن او، مادرش پیامی دریافت کرده که تنها ملکی که دارد و برای پسرش وثیقه گذاشته بوده تا به مرخصی اعزام شود نیز بهزودی ضبط خواهد شد: «برای مادرم پیام آمده بود که بیاورید معرفیاش کنید وگرنه وثیقهتان را میبریم. مرداد۱۴۰۴ وقتی خواستند به مرخصی من را بفرستند، مادرم ۶۰۰ میلیون تومان وثیقه برایم گذاشت. سند خانهمان بود. تنها ملکی که داریم.»
قوانین درباره تهدید و ضربوشتم اعضای خانواده فعالان چه میگویند؟
سپیده قلیان در توییت خود از پیگیری قضایی خانوادهاش علیه ضابطان قضایی بازداشت، ضربوشتم و به قول او «شکنجه» پدر و برادرزادهاش خبر داده است؛ موضوعی که مطابق قوانین در ایران قابلاجراست.
با اینحال، در سالهای اخیر حتی مامورانی که در جریان کشتار شهروندان شناسایی و تحت پیگرد قرار گرفتهاند، بدون کوچکترین هزینهای آزادانه در جامعه حضور دارند. یکی از این موارد تبرئه ماموری است که «محمد جامهبزرگ»، شهروند کشتهشده در اعتراضات ۱۴۰۱ و آزاد شدن او از زندان است. «مسعود جامهبزرگ»، پسر محمد جامهبزرگ با انتشار ویدیویی در مهرماه۱۴۰۴ از نقض حکم اعدام صادر شده برای ماموری که متهم به قتل پدرش شده بود، خبر داد و گفت: «حکم اعدام متهم به قتل پدرم توسط شعبه یک دیوان عالی کشور نقض شد.» او همچنین ضمن اعتراض به نقض این حکم گفت که متهمان این پرونده نیز آزاد شدهاند.
در قوانین ایران، «اصل شخصی بودن جرم و مجازات»، توسط اصل ۳۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی تضمین شده است. طبق این اصل، هیچکس را نمیتوان بهدلیل عملِ دیگری مجازات کرد یا تحت فشار قرار داد. احضار، تهدید یا آزار اعضای خانواده یک فعال سیاسی یا مدنی به دلیل فعالیتهای او، نقض مستقیم این اصل است.
همچنین اصل ۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی که منحصرا درباره ممنوعیت شکنجه جسمی و روحی است، هرگونه شکنجه، از جمله فشارهای روانی و تهدید خانواده برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع دانسته و میگوید که متخلف طبق قانون میباید مجازات شود.
سلب آزادیهای قانونی و سوءاستفاده از مقام، نیز مطابق ماده ۵۷۰ قانون مجازات اسلامی بخش دیگری از قوانین ایران است که بر اساس آن، هر یک از مقامات و ماموران وابسته به نهادها و دستگاههای حکومتی که برخلاف قانون، آزادی شخصی افراد ملت را سلب کنند یا آنان را از حقوق مقرر در قانون اساسی محروم نمایند، به انفصال از خدمت و حبس محکوم میشوند.
ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی نیز، تهدید شهروندان و بستگان آنها را جرمانگاری کرده و علنا میگوید که تهدید کردن دیگری به قتل، ضررهای جانی، حیثیتی، مالی یا افشای اسرار نسبت به خود فرد یا بستگان و، حتی اگر برای وادار کردن به انجام یا ترک کاری، مانند سکوت یا همکاری باشد، جرم است و مجازات حبس یا شلاق دارد. این قانون شامل ماموران متخلف نیز میشود.
حقوق شما
«موسی برزین»، حقوقدان و مشاور حقوقی ایرانوایر در پاسخ به این سوال که قانون درباره مشخص است جواب که اینکارها غیرقانونی است و هیچ توجیهی ندارد. اذیت و آزار، ضربوجرح، تهدید شهروندان، اینها همگی جرم است. از طرف هر نهاد و شخصی که میخواهد باشد.س
او با تاکید بر اینکه آزار و اذیت و تهدید و ضربوشتم خانوادهها هم جرم است، میگوید: «در مورد خانوادهها هم همینطور است و میتوانند بروند شکایت کنند. متاسفانه الان شکایت کردن عبارت فانتزی شده، اینقدر سطح قانونگریزی در ایران در کل و بهخصوص در نهادهای امنیتی بالارفته که اینروزها همهچیز مباح شده و همهکار دارند میکنند.»
آقای برزین تاکید میکند: «بنابراین جواب خیلی روشن است و اینکارها از اساس غیرقانونی و مجرمانه است و با خود قوانین ایران در تعارض کامل است.»
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.