Bütçede ÖTV alarmı: Sıfır araçta indirim kapıda

Türkiye otomotiv sektörü uzun süredir yüksek faiz, sıkı kredi politikaları ve alım gücündeki erimenin kıskacında güç bela ilerlemeye çalışıyordu. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Ekim 2026 motorlu kara taşıtları istatistikleri, bu sıkışmanın artık geçici bir yavaşlama olmaktan çıkıp derin bir daralmaya dönüştüğünü net biçimde ortaya koydu. Ekim ayında trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı yıllık bazda yüzde 26,8 gerileyerek 130 bin 697'ye indi; bir önceki aya göre kayıp ise yüzde 18,8 oldu. Yılın ilk 10 ayında trafiğe çıkan toplam taşıt sayısı 1,6 milyon seviyesinde kalırken, Türkiye'deki toplam araç parkı 35 milyon 189 bin 866 adede ulaştı. Ancak rakamların satır araları, yollardaki araç sayısının artmasına karşın piyasanın kilitlendiğini gösteriyor. Yıllık bazda kamyonet kayıtlarındaki yüzde 33,2'lik ve otomobil kayıtlarındaki yüzde 29,1'lik düşüş, ticari hayatın da hane halkı tüketiminin de aynı anda frene bastığının kanıtı.
OTOMOBİL SATIŞLARI NEDEN DÜŞÜYOR?
Bu tablonun arkasında yalnızca sektörel dinamikler değil, ülke ekonomisindeki genel bozulma ve makroekonomik dengesizlikler yatıyor. Ocak 2026'da TÜİK tarafından yüzde 30,65 olarak açıklanan yıllık enflasyonun, kasım ayındaki son verilerle birlikte 1 puan bile gerilememiş olması fiyatlama davranışlarını bozmaya devam ediyor. Enflasyondaki bu katılık politika ve kredi faizlerini zirvede tutarken, taşıt kredilerine erişim neredeyse imkânsız hale geldi. Üstelik tüketicinin alım kararını etkileyen bir diğer kritik başlık da altın cephesinde yaşandı. Türkiye'de otomobili hem bir ihtiyaç hem de birikim aracı olarak gören geniş bir kesim, araç alımında peşinatını ağırlıklı olarak altında tutuyor. BDDK'nin taşıt kredisi sınırlamaları nedeniyle araç bedelinin yüzde 70 ila yüzde 100'ünü nakit karşılamak zorunda kalan alıcılar, yüksek faiz oranları ve altın fiyatlarında yaşanan geri çekilmeyle iki yönlü bir darbe aldı. Altın yatırımcısına fon skandalının ardından borsada zarar eden ya da yerinde sayanlar da eklenince düşüş hız kazandı.
OTOMOBİL ÜRETİMİ VE İHRACAT İSTATİSTİKLERİ
Sıfır kilometre araçtaki bu tıkanıklık, doğal olarak ikinci el piyasasını ve yerli üretimi de aşağı çekti. Ekim ayında ikinci el otomobil satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 10,45 düşerek 597 bin 133 adede geriledi. 10 aylık toplam satışlar ise yüzde 4,43 kayıpla 5 milyon 891 bin adette kaldı. Sanayi tarafındaki bilanço ise çok daha ağır. Yılın ilk 10 ayında otomobil üretimi yüzde 17,4 düşüşle 592 bin adede, otomobil ihracatı ise yüzde 25,3 azalarak 365 bin adede indi. Türkiye, geçen yılın aynı dönemine kıyasla 125 bin adet daha az otomobil üretip 124 bin adet daha az otomobil ihraç etti. Toplam otomotiv ihracatı dolar bazında yüzde 3 artsa da katma değeri yüksek olan otomobil ihracatında dolar bazlı kayıp yüzde 6,3'ü buldu.
ÖTV'DE HEDEFLER ŞAŞTI
Asıl çarpıcı tablo ise kamu maliyesinde ortaya çıktı. Ekimde otomotiv pazarı yüzde 30,12 daralırken, bütçenin en önemli gelir kalemlerinden Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tahsilatı yüzde 26,38 düşerek 49,7 milyar TL'ye eridi. Temmuzda yüzde 2,55 olan yıllık ÖTV kaybı, ağustosta yüzde 8,12'ye, eylülde yüzde 12,67'ye ve ekimde yüzde 26,38'e tırmandı. İlk 10 ayda toplanan 589 milyar TL'lik ÖTV, yıl sonu için hedeflenen 951 milyar TL'nin yalnızca yüzde 61,95'inde kaldı. Üstelik bu erime, araç başına alınan ortalama aylık ÖTV tutarının 2025'teki 535 bin 750 TL'den 2026'da yüzde 20 artışla 642 bin 900 TL'ye çıkmasına rağmen yaşandı. Yani devlet araç başına daha fazla vergi alsa da satılan araç sayısı düşünce kasa boşaldı.
SIFIR OTOMOBİLDE İNDİRİM KAPIDA
Peki bundan sonra ne olacak? Otomobil satışlarında düşüş devam edecek mi? Sıfır otomobile indirim gelecek mi?
Mevcut ekonomik tabloda yurttaşın sıfır ya da ikinci el otomobile erişimini kolaylaştırmak gibi sosyal bir öncelikten ziyade, bütçedeki ÖTV açığını kapatma zorunluluğu belirleyici olacak. Maliye yönetimi vergi gelirlerini yeniden canlandırmak için "sürümden kazanma" mantığına dönmek zorunda. Bu nedenle yakın vadede ÖTV oranlarında doğrudan bir indirime gidilmese bile matrah değerlerinde yapılacak bir güncellemeyle bazı sıfır kilometre otomobil modellerinin yeniden daha düşük ÖTV dilimlerine girmesini bekliyorum. Bu da sıfır ve dolaylı olarak ikinci el otomobilde indirim olacağı anlamına geliyor. Çünkü vergi oranını artırmak artık gelir yaratmıyor; kasayı doldurmanın tek yolu yeniden satış adedini artırmaktan geçiyor.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.