U papieża wykryto guzek w płucu. Czy każda taka zmiana to rak?

- Lekarze znaleźli u mnie guzek w płucu w bardzo początkowej fazie i dobrze zlokalizowany - powiedział papież Leon XIV w niedzielę, na zakończenie spotkania z wiernymi na modlitwie Anioł Pański. Jak dodał 71-letni Ojciec Święty, zgodnie z rekomendacją specjalistów w najbliższych dniach podda się operacji, podczas której zmiana zostanie usunięta.

Wczesny rak płuca nie daje objawów

Rak płuca jest jednym z najczęstszych i najgorzej rokujących nowotworów złośliwych na świecie. Często rozpoznaje się go dopiero w zaawansowanym stadium, kiedy pacjent zgłasza się do lekarza już z krwiopluciem, dusznością, bólem w klatce piersiowej i niezamierzoną utratą masy ciała. Na wczesnym etapie ten nowotwór może w ogóle nie dawać objawów albo powodować jedynie niespecyficzne dolegliwości takie jak

• kaszel,
• chrypka,
• zmęczenie.

- To, czy rak płuca daje objawy, zależy w dużej mierze od jego lokalizacji. Jeśli zmiana jest w miąższu płuca, nie nacieka ściany klatki piersiowej czy struktur śródpiersia i nie przylega do opłucnej, to nowotwór może bardzo długo rozwijać się po cichu, nie powodując żadnych dolegliwości - wyjaśnia w rozmowie z tvn24.pl dr n. med. Iwona Patyk, specjalistka chorób wewnętrznych, alergologii oraz pulmonologii, kierująca Oddziałem Szybkiej Diagnostyki Pulmnologicznej w Kujawsko-Pomorskim Centrum Pulmonologii w Bydgoszczy.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:

Tomografia niskodawkowa. Nowy program badań

Jak podkreśla dr Iwona Patyk, dotychczas najczęściej wykonywane badanie obrazowe klatki piersiowej - RTG - nie jest ani czułe, ani specyficzne. Zdarza się, że pacjent ma opisane zmiany w płucach i już się martwi, a tak naprawdę - jak okazuje się już po pogłębieniu diagnostyki - nie ma żadnej patologii, uzyskany obraz wynikał z nakładania się cieni różnych struktur anatomicznych w klatce piersiowej.

Bywa też odwrotnie - niektóre guzki w płucach można przeoczyć w RTG. - W badaniu rentgenowskim klatki piersiowej często niewidoczne są zmiany zlokalizowane poza żebrem, strukturami naczyniowymi czy sylwetką serca. Trochę większą szansę na ich zobaczenie mamy na zdjęciach w projekcji bocznej, ale to nadal nie wystarczy do wczesnego wykrywania raka płuca - wyjaśnia specjalistka pulmonologii.

Wczesne wykrywanie raka płuca ma umożliwić nowy program profilaktyczny, w ramach którego osoby spełniające kryteria określone przez Ministerstwo Zdrowia będą miały możliwość wykonania niskodawkowej tomografii komputerowej. Program oficjalnie ruszył 1 października, a pacjenci - zgodnie z rządowymi zapowiedziami - będą mogli zapisywać się na badania w połowie października.

Dla kogo badania płuc? Jak wyliczyć "paczkolata"?

Z nowego programu mogą skorzystać osoby w wieku 55-74 lata, które obecnie palą papierosy albo rzuciły palenie maksymalnie 15 lat temu, i mają na koncie co najmniej 20 "paczkolat". Jak to policzyć? Jeżeli ktoś przez rok pali jedną paczkę, czyli 20 papierosów dziennie, to ma na koncie jeden "paczkorok". Jeżeli natomiast pali po dwie paczki dziennie, uzbiera 20 "paczkolat" w dekadę.

Z niskodawkowej tomografii komputerowej mogą skorzystać też osoby między 50. a 54. rokiem życia, które poza wymienionym wyżej kryterium dotyczącym historii palenia, mają też dodatkowe czynniki ryzyka zachorowania na raka płuca, m.in. przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, historię nowotworową w rodzinie albo narażenie na szkodliwe substancje takie jak np. azbest.

- Programy profilaktyczne kieruje się do osób bezobjawowych narażonych na czynniki ryzyka zachorowania na dany nowotwór. W przypadku raka płuca najbardziej istotnym z nich jest palenie tytoniu. Znaczenie mają też wiek i ekspozycja na kancerogeny inne niż dym tytoniowy, czyli na przykład radon, krzemionkę czy metale ciężkie - wylicza dr Iwona Patyk.

Papież ma guzek w płucu. To zawsze rak?

Dr Patyk zauważa, że z nowym programem profilaktycznym wiąże się wyzwanie dla pulmonologów. - Będzie się do nas zgłaszało wielu pacjentów z wykrytymi w tomografii guzkami. Wiele z nich nie ma znaczenia klinicznego. Nasze płuca na co dzień mają kontakt z różnymi czynnikami drażniącymi, zanieczyszczeniami i patogenami, przez co toczą się w nich różne procesy, po których mogą zostawać drobne blizny i zwapnienia - mówi specjalistka pulmonologii. Apeluje do pacjentów, którzy w ramach nowego programu profilaktycznego czy przy okazji badań wykonywanych z innych wskazań będą mieli wykrywane guzki w płucach, aby nie panikowali. Wiele z nich to zmiany łagodne, pozostałe na przykład po przebytej infekcji COVID-19, i nie trzeba nic z nimi robić.

Pulmonolodzy będą oceniać, czy należy wdrożyć dalsze postępowanie i jakie ono powinno być, na podstawie skali Lung-RADS. Dzieli ona zmiany wykrywane w płucach na różne kategorie - od jednoznacznie łagodnych, po prawdopodobnie łagodne, poprzez podejrzane aż po silnie podejrzane. Jak wyjaśnia dr Iwona Patyk, pulmonolodzy biorą pod uwagę między innymi gęstość guzka, czyli to, czy ma on charakter lity, czy nielity. W tym drugim przypadku nazywa się go "guzkiem typu matowej szyby". Znaczenie ma również rozmiar wykrytej zmiany.

Część pacjentów będzie wymagała tylko zwiększonej czujności i kontrolnej tomografii za rok. Innych skierujemy na bardziej szczegółowe badanie, czyli PET. Niektórym od razu wystawimy natomiast kartę DILO, żeby jak najszybciej dokładnie zdiagnozować podejrzaną zmianę i wdrożyć leczenie.

dr n. med. Iwona Patyk, specjalistka chorób wewnętrznych, alergologii oraz pulmonologii

Jeżeli raka płuca wykryje się we wczesnym stadium, można go z dużym powodzeniem leczyć operacyjnie. Przy większym zaawansowaniu choroby rokowanie jest gorsze, choć się poprawia. - Kiedyś zaawansowany rak płuca to był wyrok dla pacjenta. Dziś jest inaczej. Mamy coraz nowsze i lepsze leki. Dzięki diagnostyce genetycznej możemy dostosować terapię do charakterystyki nowotworu danego pacjenta i z powodzeniem przedłużać mu życie immunoterapią. Dziś nawet przy diagnozie zaawansowanego raka płuca jest nadzieja - podsumowuje dr Iwona Patyk i apeluje do palaczy o rzucenie tytoniu, bo to najlepszy sposób, aby uniknąć zachorowania na ten nowotwór.