Jak rozwiązać kryzys w TK? Polacy zabrali głos

Spór o legalność i obsadę Trybunału Konstytucyjnego to aktualnie jeden z najbardziej zapalnych punktów na polskiej scenie politycznej. W sondażu United Surveys by IBRiS dla Wirtualnej Polski zapytaliśmy Polaków, w jaki sposób ich zdaniem powinien zakończyć się obecny konflikt.

Najwięcej wskazań zebrała koncepcja gruntownej reformy instytucji. Za "całkowitym resetem TK", czyli wymianą wszystkich zasiadających w nim sędziów w drodze zmiany Konstytucji lub ustaw, opowiedziało się 34,1 proc. ogółu respondentów.

Na drugim miejscu znalazł się wariant ugodowy – 19,7 proc. badanych wskazało kompromis polityczny, rozumiany jako porozumienie z obecnym składem sędziowskim. Zbliżony odsetek ankietowanych (18,2 proc.) wolałby z kolei pozostawić Trybunał w obecnym stanie, bez wprowadzania jakichkolwiek modyfikacji.

Najrzadziej wybieraną opcją okazały się twarde działania rządu, polegające na zastąpieniu sędziów kontrowersyjnymi uchwałami sejmowymi – takie rozwiązanie poparło 16,9 proc. uczestników badania. Odpowiedź "nie wiem / trudno powiedzieć" wybrało 11,1 proc. pytanych.

Co myślą wyborcy

Szczegółowa analiza preferencji partyjnych ujawnia jednak diametralnie odmienne oczekiwania obu głównych obozów politycznych.

Wśród zwolenników koalicji rządzącej największą popularnością cieszy się wariant najbardziej bezkompromisowy – aż 39 proc. wyborców tej grupy popiera twarde działania rządu z wykorzystaniem uchwał sejmowych. Na drugim miejscu znalazł się kompromis polityczny z wynikiem 28 proc., a za całościowym resetem TK opowiada się 18 proc. ankietowanych z tego grona. Jedynie 9 proc. sympatyków rządu uważa, że TK należy zostawić w obecnym stanie, a 6 proc. nie ma zdania.

Zupełnie inaczej sytuacja wygląda po stronie opozycji (PiS, Konfederacja i Razem). W tym elektoracie dominuje postulat całościowego resetu instytucji, który wskazało 46 proc. badanych. Na drugim miejscu znalazło się pozostawienie Trybunału bez żadnych zmian – ten scenariusz popiera 28 proc. wyborców opozycyjnych. Za ugodą i kompromisem opowiedziało się 14 proc., a jedynie 6 proc. dopuszcza działania siłowe oparte na uchwałach sejmowych. Podobnie jak w obozie rządzącym, brak wyrobionej opinii zadeklarowało 6 proc. respondentów.

Wśród pozostałych ankietowanych – nieidentyfikujących się jednoznacznie z żadnym z głównych obozów – największą grupę tworzą zwolennicy resetu konstytucyjnego (29 proc.) oraz osoby niemające sprecyzowanego zdania (26 proc.). Kompromisu oczekuje w tej grupie 22 proc. pytanych, twardych działań rządu – 13 proc., a zachowania status quo – 10 proc.

Sondaż został przeprowadzony przez United Surveys by IBRiS na zlecenie Wirtualnej Polski w dniu 2 listopada 2026 r. Badanie zrealizowano metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI) na reprezentatywnej próbie 1000 dorosłych Polaków.

Co myślą partie?

Koalicja Obywatelska stawia na twardy kurs prawny i uchwałowy, kategorycznie odrzucając pomysł resetu konstytucyjnego jako zrównywanie legalnych sędziów z tzw. dublerami. Z kolei Polskie Stronnictwo Ludowe wraz z Polską 2050 to główny inicjator koncepcji resetu, postulujący wygaszenie obecnych mandatów i wybór 15 nowych sędziów większością 3/5 głosów w porozumieniu z prezydentem. Prawo i Sprawiedliwość stanowczo broni status quo, uznając obecny skład Trybunału za w pełni legalny, a wszelkie próby jego wymiany za bezprawny zamach na ustrój.

Środowisko Rozwoju Plus deklaruje gotowość do rozmów o zażegnaniu kryzysu, dystansując się od radykalizmu PiS, lecz zachowuje ostrożność wobec projektów rządowych. Partia Razem popiera ideę konstytucyjnego resetu i dołączyła do prac nad kompromisem, alarmując o niebezpieczeństwie prawnego dwuwładztwa. Konfederacja natomiast od dawna domaga się całkowitego "wyzerowania licznika" i obsadzania TK większością kwalifikowaną, która wymusiłaby porozumienie ponad partyjnymi podziałami.