İran'da ekonomi alarmı! Yeni protesto dalgasının sinyalleri mi veriliyor?

İran’ı altı aydır düzenlediği yoğun saldırılara rağmen istediği noktaya çekemeyen ABD, savaşın yeni safhasında askeri baskıyla alamadığı sonucu ekonomik silahlarla elde etmeye yöneldi. Washington, savaş öncesinde de ciddi bir darboğazdan geçen İran ekonomisini yaptırımlar ve ablukayla daha da sıkıştırarak Tahran yönetiminin direncini kırmayı ve kendi şartlarında müzakereye zorlamayı umuyor. ABD saldırılarında onlarca fabrikası vurulan ve petrol ihracatı durma noktasına gelen Tahran yönetiminden yetkililer de çıkmazın boyutunu açıkça kabul etmeye başladı. ABD merkezli New York Times ise Washington’ın Tahran’ı masaya çekmek için devreye soktuğu adımların ülkede yeni protestolara zemin hazırlayabileceğini öne sürdü.

YAPTIRIMLARIN FATURASI AĞIRLAŞIYOR

Washington’ın “ekonomik kıyamet” olarak adlandırdığı sert yaptırımlar ve İran limanlarına yönelik uygulanan abluka nedeniyle ülkenin dış ticareti yüzde 35 oranında geriledi. Ülkede yıllık enflasyon geçen ay yüzde 66’ya ulaşırken, Washington, son olarak da Tahran ile iş yaptığı gerekçesiyle Mısır merkezli Banque Misr’a yaptırım uyguladı. Öte yandan Tahran yönetimi ise giderek ağırlaşan tabloyu açıkça kabul eden açıklamalar yapmaya başladı. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, cuma günü yaptığı açıklamada, “Bazıları yaptırımların hiçbir etkisi olmadığını söylüyor. Bu insanlara ne diyeceğimi gerçekten bilmiyorum. Savaş halindeyiz. Bu savaş koşullarını kabul etmeliyiz” ifadelerini kullandı.

TAHRAN KABULLENDİ

İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney de önceki gün yayımladığı mesajda ekonomik sorunların çözümünün anahtarının “direniş ekonomisi” ve yerli üretime daha fazla dayanmak olduğunu savundu. Ülkedeki “zayıflık ve eksikliklerin” öne çıkarılmasının İran’ın karşıtlarının elini güçlendirebileceği uyarısında bulunan Hamaney, “Toplumsal uyuma zarar veren her türlü eylemin kesinlikle yasak olduğunu ilan ediyorum” dedi. Hamaney’in mesajının ardından Çalışma Bakanı Ahmed Meydari de dün yaptığı açıklamada “Bugün ekonomik bir savaş içindeyiz. Düşman bizi askeri savaşta yenemedi” diye konuştu. Dışişleri Bakanlığı ise cuma günü ABD’nin hamlelerini “devlet terörü” ve “insanlığa karşı suç” olarak nitelendirmişti.

PROTESTOLAR KAPIDA

İranlı yetkililer “kıyamet” ile mücadele etmeye çalışırken geçim sıkıntısının ülkede yeni bir protesto dalgasını tetikleyebileceği endişesi de arttı. ABD merkezli New York Times’a göre çok sayıda İranlı yakın zamanda protestoların tekrar başlayabileceğini belirtti. Tahran’da yaşayan 37 yaşındaki sanatçı İsmail, “Ekonomik bir ayaklanmayı hiçbir şey durduramaz. Savaş da şiddet de durduramaz” dedi. 35 yaşındaki Nigar ise “Gelecek konusunda hissettiğimiz endişenin boyutunu kelimelerle ifade edemem bile” diye konuştu.

ABD’YE GÜVEN KALMADI

Öte yandan İranlılar, 28 Aralık’ta Tahran Kapalı Çarşı’da başlayan protestolara destek mesajları veren ABD’yi de artık “bencil, beceriksiz ve tutarsız” bulmaya başladı. 38 yaşındaki Mustafa, “Bu kadar çelişkili ve çocukça tutumlar sergileyeceklerini düşünmemiştim” diye konuştu. İranlılar, olası ‘sıkıntılara’ karşı da evlerine daha fazla erzak almaya başladı. Bender Abbas’ta yaşayan 44 yaşındaki öğretmen Marzieh, halkın özellikle Pakistan pirinci gibi temel gıdaları stokladığını belirterek “Korkutucu olan, maaşlarımızın daha yeni ay başlamadan tükenmesi” ifadesini kullandı.

ARAKÇİ: MÜSLÜMANLAR BİRLİK OLMALI

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “büyük güçlere karşı Müslüman ülkelerin birlik olması” gerektiğini savundu. İra’ın Tasnim haber ajansına konuşan Arakçi, “Müslüman dünyasında birliği sağlamaya çalışmalıyız. Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye ve Pakistan büyük Müslüman dünyası ailesinin bir parçası. Farklılıklarımızı bir kenara bırakıp dünyadaki süper güçlerin yayılmacılığına karşı birlik olmalıyız” dedi.