Daily MaverickCONSTITUTION @ 30: Quiz: How well do you know the Constitution and the court that guards it?The Jerusalem PostFormer Shin Bet chief warns of 'Kahanist' ideology in gov't, says exclusion threatens democracySky TG24I titoli di Sky TG24 del 20 novembre, edizione delle 13InquirerWATCH: DTI exec testifies on Cale88 registration, banana chips businessBollywood HungamaEXCLUSIVE: Sanjay Kapoor, Prashant Narayanan and Esther Anil to star in crime thriller UNEXPECTED – SAFED SACH, first-look poster unveiledWirtualna PolskaZełenski o nocnym ataku Rosji: Jeden z najbardziej zmasowanychZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFGlobal NewsOntario Liberals to select third new leader since 2018Hipertextual¿Tiene ‘Los Juegos del Hambre: Amanecer en la cosecha’ escena post-créditos?Il Fatto QuotidianoD’Alema, Fratoianni, Del Debbio e Casalino ospiti di Sommi ad Accordi&Disaccordi sabato 21 novembre. Con Travaglio e Scanzi7sur7En colère, les travailleurs d’UPS à Diegem bloquent la livraison de quelque 45.000 colisSportstarभारत-ए बनाम नेपाल लाइव स्कोर, राइजिंग स्टार्स एशिया कप 2026: IND-A 158/3 (35); तिलक और कुशाग्रा ने अर्धशतक बनाए, नेपाल ने पहले गेंदबाजी करने का विकल्प चुना
The Daily Newsstand · Free, Always
Friday, November 20, 2026

Nowe spojrzenie na narodziny gwiazd. Droga Mleczna tworzy je inaczej niż myśleliśmy

Translate

Wyniki najnowszych badań prowadzonych przez Hillary Davis, doktorantkę z Uniwersytetu w Sydney, rzucają zupełnie nowe światło na procesy powstawania gwiazd w naszej galaktyce. Okazuje się, że Droga Mleczna może być znacznie bardziej wyjątkowa, niż dotąd sądziliśmy. Odkrycie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Astronomy" nie tylko podważa dotychczasowe wyobrażenia o rozmieszczeniu ramion spiralnych naszej galaktyki, ale także wskazuje na niezwykłą rolę potężnych fal uderzeniowych w narodzinach nowych gwiazd.

Poprzeczka galaktyczna i fale uderzeniowe – klucz do narodzin gwiazd

Hillary Davis wraz z zespołem odkryła, że nasza galaktyka wyróżnia się na tle innych znanych galaktyk spiralnych pod względem miejsc, w których rodzą się nowe gwiazdy. Dotychczasowe modele sugerowały, że procesy gwiazdotwórcze w galaktykach spiralnych, takich jak Droga Mleczna, zachodzą głównie wzdłuż ramion spiralnych. Jednak najnowsze analizy komputerowych symulacji oraz obserwacji astronomicznych wskazują, że w przypadku naszej Galaktyki kluczową rolę odgrywa centralna struktura - tzw. poprzeczka galaktyczna - i powstające w jej pobliżu fale uderzeniowe.

Droga Mleczna to galaktyka z wyraźną poprzeczką, podłużnym skupiskiem gwiazd, gazu i pyłu w jej centrum, które obraca się i wywiera potężny wpływ grawitacyjny na otaczające obłoki gazu. To właśnie te siły wywołują potężne fale uderzeniowe, które ściskają gaz. 

W większości podobnych galaktyk formowanie gwiazd wzdłuż takich fal uderzeniowych jest rzadkością, ponieważ siły działające w tych regionach są tak silne, że zazwyczaj hamują procesy gwiazdotwórcze. Tymczasem w Drodze Mlecznej obserwujemy coś zupełnie odwrotnego, właśnie tam, gdzie spodziewalibyśmy się stagnacji, rodzą się nowe gwiazdy - podkreśla dr Davis, która obroniła już swoją pracę doktorską.

Jednym z najbardziej fascynujących aspektów odkrycia jest nowe spojrzenie na tzw. ramię Węgielnicy (Norma Arm), strukturę, którą od lat uznawano za jedno z ramion spiralnych Drogi Mlecznej. Dzięki zaawansowanym symulacjom komputerowym oraz obserwacjom tzw. maserów, naturalnych źródeł silnego promieniowania mikrofalowego, typowych dla obszarów powstawania masywnych gwiazd, naukowcy zauważyli, że wiele z nich nie znajduje się w klasycznym ramieniu spiralnym, lecz dokładnie w miejscu, gdzie komputerowe modele przewidują występowanie fali uderzeniowej generowanej przez poprzeczkę galaktyczną.

To sugeruje, że przynajmniej część tego, co dotąd uznawaliśmy za ramię Węgielnicy, może być w rzeczywistości regionem intensywnego formowania gwiazd na krawędzi poprzeczki galaktycznej, a nie klasycznym ramieniem spiralnym - tłumaczy dr Davis. To odkrycie stawia pod znakiem zapytania dotychczasowy obraz spiralnej struktury naszej galaktyki i otwiera nowy rozdział w badaniach nad jej budową.

Wyniki tych badań dostarczają również cennych informacji na temat rozmiarów, orientacji i tempa rotacji centralnej poprzeczki Drogi Mlecznej, parametrów, które od dziesięcioleci były przedmiotem gorących dyskusji wśród astronomów. Zespół dr Davis szacuje, że poprzeczka rozciąga się na około 14-tu tysięcy lat świetlnych od centrum galaktyki, co czyni go strukturą długą i stosunkowo wolno rotującą. 

Porównując najnowsze, wielkoskalowe symulacje komputerowe z obserwacjami maserów, uzyskaliśmy najdokładniejszy jak dotąd obraz procesów gwiazdotwórczych i dynamiki baru w Drodze Mlecznej - podkreśla dr Davis.

Najdokładniejsze w historii ważenie Drogi Mlecznej

To już kolejna w ostatnich dniach praca przynosząca nowe, istotne informacje na temat Drogi Mlecznej. Kilka dni temu naukowcy z międzynarodowego zespołu DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) opublikowali na portalu preprintów arXiv wyniki analiz, na podstawie których dokonali najbardziej precyzyjnego w historii pomiaru masy naszej galaktyki. Według ich obliczeń Droga Mleczna waży aż 1,19 biliona razy więcej niż Słońce. Ten wynik obarczony jest przy tym niepewnością na poziomie zaledwie 11 proc.

Ważenie galaktyki to poważne wyzwanie. By tego dokonać astronomowie śledzą ruchy gwiazd i mniejszych galaktyk satelitarnych, które krążą wokół centrum naszej galaktyki. Im szybciej się poruszają, tym większa musi być masa, która je przyciąga. Od lat wiadomo przy tym, że widoczna materia, gwiazdy, pył i gaz to tylko niewielka część całkowitej masy Drogi Mlecznej. Reszta to tajemnicza ciemna materia, której nie widać, ale której obecność zdradzają właśnie ruchy gwiazd.

Dotychczasowe szacunki masy Drogi Mlecznej różniły się znacząco. Wynikało to między innymi z różnych metod pomiaru oraz ograniczeń wcześniejszych badań. Zespół DESI przeprowadził szeroko zakrojone badania, analizując ponad 10 tysięcy odległych gwiazd w zewnętrznych rejonach Drogi Mlecznej, od 30 do aż 310 tysięcy lat świetlnych od jej centrum. Kluczowe były tu dwa typy starych gwiazd, których jasność można precyzyjnie określić, co pozwala na dokładne wyznaczenie ich odległości. Dane z DESI połączono z pomiarami ruchów gwiazd z misji Gaia. Naukowcy zastosowali aż cztery różne modele matematyczne, każdy z nich najpierw przetestowano na symulowanych galaktykach, by wyeliminować błędy i ograniczenia pomiarowe.

View the original on RMF24 →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.