Wereldtop in 3x3, maar in 5-tegen-5 ontbreken basketbalsters al 37 jaar op EK

Terwijl de Nederlandse 3x3-basketbalsters al hardop dromen van olympische goud over twee jaar in Los Angeles, zijn de vrouwen in het traditionele 5-tegen-5 al 37 jaar afwezig op het Europees kampioenschap. Hoe kan dat?

"In 3x3 trainen we hier elke dag met elkaar, in 5-tegen-5 heeft iedereen zijn eigen seizoen ergens in het buitenland en zie je elkaar kort voor een interland", zoekt Janis Boonstra naar een verklaring. "Om er dan na een paar keer trainen met elkaar klaar voor te zijn, is een opgave."

Als 3x3-basketbalster werd Boonstra al drie keer Europees en eenmaal wereldkampioen. In 3x3 is Nederland bij de vrouwen inmiddels dankzij een goed fulltime programma de maat der dingen en stevent het als nummer één op de wereldranglijst af op rechtstreekse plaatsing voor de Spelen van Los Angeles af. In 5-tegen-5 deed Nederland voor het laatst in 1989 mee aan een EK.

Boonstra is volledig toegewijd aan 3x3. Toch heeft ze zich voor het eerst in vijf jaar weer beschikbaar gesteld voor de 5-tegen-5-selectie. Ook 3x3-internationals Noor Driessen, Ilse Kuijt en Lotte van Kruistum doen mee. Tijdelijk, want het drukke 3x3-schema laat niet toe dat Boonstra en de andere 3x3-speelsters er in 2027 op het EK bij zijn, mocht Oranje dat halen.

Met 'gouden' 3x3-speelsters erbij spelen de basketbalsters de komende acht dagen in de tweede ronde van de kwalificatie voor het EK in 2027 wedstrijden tegen Slowakije (thuis), Servië (thuis) en Griekenland (uit). De returns zijn in februari. Alleen de eerste twee in de groep gaan naar het EK.

Goede lichting

Boonstra: "Er is een goede lichting speelsters, dus dacht ik: waarom gaan we het niet nog één keer met zijn allen proberen."

Waar de nieuwe bondscoach Bart Sengers zijn 5-tegen-5-selectie pas sinds zondag bij elkaar heeft, kan zijn 3x3-collega Maksim Kovacevic dagelijks met zijn speelsters werken in het Velodrome in Amsterdam, het kloppend hart van het Nederlandse 3x3-basketbal.

Volgens de Servische bondscoach is het niet eerlijk om beide disciplines met elkaar te vergelijken. "In 5-tegen-5 krijg je maar een paar kansen en als je die niet benut, moet je weer een paar jaar wachten op het volgende kwalificatiemoment. En je hebt als nationale team veel minder voorbereidingstijd."

"We zijn in 3x3 zo succesvol, omdat we er als land al zo vroeg in zijn ingestapt", zegt Boonstra. "Elke dag trainen hier twaalf meiden, waarvan er straks maar vier naar de Spelen kunnen, als we ons plaatsen. Het gaat er elke dag hard aan toe."

"Of 3x3 beter bij de Nederlandse vrouwen past? Dat weet ik niet, maar we hebben het geluk dat een aantal speelsters opofferingen wil maken", zegt Kovacevic. "Sommigen hebben 5-tegen-5 verlaten, anderen combineren beide. Het zijn verschillende sporten. Maar er zijn ook veel overeenkomsten, vooral in de manier waarop je spelers beter kunt maken."

Bruggen slaan

En dus moeten er bruggen worden geslagen, vindt high performance directeur Remy de Wit van de Nederlandse Basketball Bond. "Uiteindelijk kiest de sporter zelf wat ze leuker vindt. Waarbij je bij 5-tegen-5 ziet dat ze snel naar het buitenland gaan en in 3x3 sneller in Nederland blijven, omdat dit programma heel goed staat."

De Wit was zelf ooit bondscoach van de 5-tegen-5-vrouwen en in 2009 initiator van de Orange Lions Academy, het nationale opleidingsprogramma van de 5-tegen-5-vrouwen.

Je hoeft De Wit dan ook niet te vertellen dat de concurrentie alleen al in Europa groot is voor de 5-tegen-5-vrouwen. "Naast de toplanden heb je ook te maken met landen die vrij makkelijk Amerikaanse speelsters kunnen naturaliseren. Dat maakt het voor ons als Nederland heel ingewikkeld om structureel met de subtop mee te doen, laat staan de top."

Maar dat is wel doelstelling van de bond. "De focus bij de vrouwen ligt zowel bij 5-tegen-5 als 3x3", zegt De Wit. "Alleen is de realiteit wel dat de 3x3-vrouwen er al erg goed voor staan om in LA succesvol te kunnen zijn, terwijl we in 5-tegen-5 de komende jaren echt wel wat stappen moeten maken om eerst maar eens aan een EK deel te nemen."

"Kwaliteit is er genoeg", zegt De Wit, doelend op de Nederlandse talenten die nu in Amerika universiteitsbasketbal spelen en de Nederlandse speelsters in buitenlandse competities. "Maar je moet er voor te zorgen dat als ze bij elkaar komen je niet telkens opnieuw hoeft te beginnen."