اقتصاد در آیینه شبکه‌های اجتماعی؛ امنیت غذایی
در هفته‌های اخیر، مقام‌ها و رسانه‌های دولتی از افزایش ۵۰۰ هزار تومانی مبلغ یارانه کالابرگ الکترونیکی برای ۳۵ میلیون نفر در ایران گزارش منتشر کرده‌اند. مقام‌های دولتی می‌گویند که این اقدام برای جبران فشار تورمی بر دهک‌های کم‌درآمد برداشته شده است، اما در واقعیت نه جمعیت در معرض ناامنی غذایی در ایران محدود به ۳۵ میلیون نفر است و نه افزایش ۵۰۰ هزار تومانی شکاف میان قدرت خرید و غذای کافی را پر می‌کند.
در حال حاضر، درآمد ماهانه ۱۰۰ میلیون تومانی نیز برای تامین هزینه‌های معمول یک خانواده متوسط شهری کافی نیست، چه رسد به میلیون‌ها خانواری که با درآمدهای بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان یا کمتر از ۵۰ میلیون تومان روزگار می‌گذرانند و قادر به تامین هزینه‌های حداقلی خوراکی، مسکن، سلامت و سایر ضروریات نیستند.
دریافتی ماهانه ۲۷ میلیون تومان، در اوایل آبان ۱۴۰۵ معادل حدود ۱۰۰ دلار آمریکا است؛ یعنی برای یک خانواده سه‌نفره، دریافتی روزانه به حدود ۳.۳ دلار برای کل خانواده و یک دلار به ازای هر نفر در روز می‌رسد. این رقم حتی از شاخص «فقر مطلق و شدید» بانک جهانی که ۲.۱۵ دلار در روز است کمتر است؛ اگرچه باید بر اساس برابری قدرت خرید (PPP) محاسبه شود، اما همین مقایسه نشان از وخامت اوضاع در ایران دارد.
مقایسه نسبت افزایش کالابرگ با نرخ رشد ارز و تورم خوراکی
در دی‌ماه ۱۴۰۴، پیش از اجرای طرح، متوسط قیمت دلار بازار آزاد دقیقا ۱۴۰ هزار تومان بود. این عدد در آبان ۱۴۰۵ به ۲۷۰ هزار تومان رسیده است؛ به عبارتی حدود ۲ برابر شده است.
در بازار رسمی نیز در زمان آغاز طرح کالابرگ، قیمت دلار نیما از حدود ۸۰ هزار تومان به حدود ۱۳۰ هزار تومان در مرکز مبادله ارز و طلا افزایش پیدا کرد. در حال حاضر متوسط قیمت دلار در مرکز مبادله ارز و طلای بانک مرکزی بیش از ۱۸۵ هزار تومان است. به عبارتی قیمت دلار نیمه‌رسمی که برای واردات مواد غذایی و کالاهای اساسی از آن استفاده می‌شد بیش از ۲ برابر افزایش یافته است.
به عبارتی قیمت ارز در طول ۹ ماه بین ۲ تا ۲.۵ برابر شده است، در مقابل، یارانه کالابرگ تنها حدود ۵۰ درصد افزایش یافته که عملاً اثر چندانی در خنثی‌سازی جهش ارزی ندارد.
این میزان افزایش حتی به نسبت نرخ تورم رسمی هم ناچیز به نظر می‌رسد.
بررسی شاخص قیمت خوراکی‌ها و آشامیدنی‌های مرکز آمار ایران از دی‌ماه ۱۴۰۴ تا مهرماه ۱۴۰۵، ابعاد دقیق‌تر این تورم سنگین را نشان می‌دهد. شاخص قیمت خوراکی‌ها از عدد ۶۲۵.۴ در دی‌ماه ۱۴۰۴ به عدد ۱۰۶۲.۱ در مهرماه ۱۴۰۵ رسیده است. این به معنای ثبت تورم ۶۹.۸ درصدی (نزدیک به ۷۰ درصد) در بخش خوراکی‌ها تنها در طول ۹ ماه است، در حالی که ارزش کالابرگ برای بخشی از جامعه حدود ۵۰ درصد رشد پیدا می‌کند.
آخرین محاسبات فکت‌نامه نشان می‌دهد در شهریور ۱۴۰۵ هزینه تامین سبد کالابرگ به حدود ۱۷ میلیون تومان برای یک خانواده سه‌نفره رسیده است، در حالی که کالابرگ یک میلیون تومانی تنها ۳ میلیون تومان، یعنی کمتر از ۲۰ درصد آن را پوشش می‌داد. حالا با فرض افزایش ۵۰۰ هزار تومانی، این نسبت موقتا به حدود ۲۵ درصد می‌رسد که انتظار می‌رود با تداوم روند فعلی، این افزایش نسبی هم تحت تاثیر تورم به زودی حتی همین اثر ناچیز را از دست بدهد.
با توجه به ریشه‌های ساختاری تورم و وابستگی شدید قیمت کالاها به نرخ ارز، امکان بهبود وضعیت معیشتی در کوتاه‌مدت بسیار بعید به نظر می‌رسد. هیچ نشانه یا اراده‌ای برای اصلاح ساختاری اقتصاد کلان دیده نمی‌شود و در عوض، مسئولان به ارائه طرح‌های غیرواقعی روی آورده‌اند. از جمله این طرح‌ها، ایده شهرداری برای ایجاد «فروشگاه‌های تورم صفر» است؛ طرح‌هایی که می‌توان با اطمینان گفت به جز تحمیل هزینه‌ها به بودجه‌های عمومی و هرج‌ومرج مالی هیچ دستاوردی برای مردم نخواهد داشت و در عمل خود به موتور محرکه دیگری برای تورم تبدیل خواهد شد.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.