De roerige Barcelona-jaren van coach Xavi: 'Hij belde journalisten persoonlijk'

Vanuit zijn Catalonië wordt hoopvol en tegelijkertijd kritisch meegekeken met het aanstaande debuut van Xavi Hernández als bondscoach van Oranje. "Doet hij het goed, dan kan hij zomaar een topcoach worden. Maar het kan ook even slecht aflopen als bij FC Barcelona", waarschuwt sportpresentator Jordi Grau.

Dat de journalist de nieuwe trainer van het Nederlands elftal goed kent, wordt snel duidelijk in de imposante studio van het Catalaanse TV3, in een buitenwijk van Barcelona. "Wacht, ik stuur Xavi even een appje dat ik een interview over hem geef voor de Nederlandse tv", zegt Grau, die al snel een reactie krijgt.

"Kijk!", wijst hij naar z'n scherm waarop een selfie van de coach te zien is. "Hij is onderweg naar Liverpool, gesprekje met Virgil van Dijk."

De nauwe band met journalisten is illustratief voor de periode van Xavi als trainer van FC Barcelona. Het speelde een rol in zijn ondergang, vertellen de volgers van toen.

Uitstekend begin, pijnlijk einde

"Als je bij Barça bijna drie jaar kunt overleven, dan ben je volgens mij wel echt een goede coach", legde KNVB-directeur Nigel de Jong eerder de keuze voor Xavi uit. Je kunt je afvragen of die bewering klopt, maar de keuze voor het woord 'overleven' snijdt sowieso hout.

Want overleven was het voor Xavi, kind van de club en de wereldberoemde jeugdopleiding La Masia. Zoals het daarvoor ook voor clubicoon Ronald Koeman als hoofdtrainer uitliep op een pijnlijke strijd. Terwijl het begin voor Xavi in 2021 nog zo positief was, vertelt Grau.

"Xavi begon op een pijnlijk moment, Barcelona was toen middenmoter. Met de hulp van de clubleiding, onder wie Jordi Cruijff, kreeg het team een nieuwe impuls. In z'n eerste volledige jaar won hij de competitie en de beker, fantastisch."

Xavi verlengde zijn contract, maar het jaar daarop kwam de klad erin. Na een aantal gevoelige nederlagen - uitschakelingen in de Champions League en de Spaanse beker - en een grote achterstand in de competitie werd de druk hem te veel en besloot Xavi zijn eigen afscheid na het seizoen aan te kondigen.

Voorzitter Joan Laporta wist hem er drie maanden later echter van te overtuigen om terug te komen van dat besluit. Om Xavi precies een maand daarna alsnog te ontslaan. "Xavi lag overhoop met Laporta en diens vertrouwelingen", aldus Grau.

Xavi vertelde in de media over de lastige financiële situatie van de club en probeerde daarmee hoge verwachtingen van de fans voor komende seizoenen te temperen. Tot woede van Laporta.

Overhoop met de pers

In die periode, in maart 2024, klaagde Xavi twee Spaanse journalisten aan. "Ik begrijp best dat er kritiek is, maar ik tolereer geen leugens en verzinsels. Het was tijd om in te grijpen, genoeg is genoeg", stelde de oud-voetballer.

Alles vrat aan hem, zag ook Santi Giménez, die namens dagblad AS al jarenlang schrijft over het wel en wee van Barcelona. "Xavi maakte zich misschien te veel zorgen over wat er werd gezegd. Als Barça-fan kreeg hij alle kritiek mee. Dat heeft hem zeer geraakt."

"Soms belde hij journalisten persoonlijk op om te zeggen dat het niet klopte wat ze schreven en dat hij koffie met ze wilde drinken. Hij is als coach niet afstandelijk naar de pers. Dat alles had tot gevolg dat het contact met de media voor hem supervermoeiend was."

Geen rock-'n-roll

Los van de tegenvallende resultaten was er bij Barcelona, waar momenteel onder opvolger Hansi Flick wekelijks een voetbalshow wordt weggegeven, ook kritiek op de speelwijze van Xavi, die soms een tikkie saai zou zijn.

Giménez: "Als oud-middenvelder mikt hij op balbezit. Hij wil te allen tijde controle houden. Hij is geen trainer in de stijl van Flick of Jürgen Klopp wat betreft rock-'n-roll en aanvallend voetbal laten zien op het veld. Xavi wil eerst rustig opbouwen."

"Het is wel een coach die bij voorkeur jonge spelers een belangrijke rol geeft", weet Giménez. "Hij zette Lamine Yamal, Pau Cubarsí en Fermín López erin toen niemand ze nog kende en gaf ze vertrouwen. Hij zal in Nederland ook talent willen ontdekken."

'Xavi sprong een gat in de lucht'

De ervaren Catalaanse voetbaljournalisten waren best verbaasd toen bleek dat Xavi bondscoach werd van Nederland. "Hij geniet weliswaar veel aanzien hier, maar dat komt vooral omdat hij een heel goede speler was", vertelt Grau.

Ook Xavi zelf had volgens de goed ingevoerde presentator niet verwacht dat Oranje op zijn pad zou komen. "Na het eerste telefoontje van Nigel de Jong sprong hij een gat in de lucht."

Als bondscoach heeft hij nog geen ervaring. Toch heeft de 46-jarige Xavi volgens Giménez alles in huis om een toptrainer te worden. "Hij begrijpt het spel, heeft een goede reputatie als speler en heeft het geleerd van grootmeesters als Johan Cruijff en Louis van Gaal."

"Alle ingrediënten zijn er, hij moet alleen het juiste recept zien te vinden."