„Póki jesteśmy młodzi”. Pieśń, która od stuleci otwiera akademicki rok

Opracowanie: Jan Matoga Publikacja: Dzisiaj, 29 września (13:38)

„Gaudeamus igitur, iuvenes dum sumus”, czyli „Radujmy się więc, póki jesteśmy młodzi”. Te słowa zna niemal każdy, kto uczestniczył w uroczystej inauguracji roku akademickiego. Łacińskie „Gaudeamus igitur” to najsłynniejsza pieśń akademicka świata i jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli uniwersyteckiej tradycji.

Zdj. ilustracyjne /Shutterstock

Utwór rozbrzmiewa podczas inauguracji, immatrykulacji, promocji doktorskich oraz zakończeń studiów. W Polsce wykonują go chóry i społeczności akademickie m.in. podczas najważniejszych ceremonii uczelnianych. Jego instrumentalną wersję odgrywa także zegar na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Dziś podniosła, kiedyś była swobodną pieśnią

Choć dziś „Gaudeamus igitur” kojarzy się przede wszystkim z podniosłymi uroczystościami, pierwotnie była pieśnią studencką o znacznie swobodniejszym charakterze. Nawiązuje do tradycji średniowiecznych żaków i wędrownych scholarów. Tekst przypomina o kruchości życia, młodości i przemijaniu, ale jego ton nie jest wyłącznie poważny. To przede wszystkim zachęta, by cieszyć się czasem nauki i wspólnotą akademicką.

Współcześnie znana wersja łacińskiego tekstu została opublikowana w 1781 roku w zbiorze studenckich pieśni przygotowanym przez Christiana Wilhelma Kindlebena. Sama melodia i motywy tekstowe są jednak starsze, dlatego jednoznaczne wskazanie autora utworu nie jest możliwe.

Najpowszechniej znana zwrotka: Radość i przemijanie

Najbardziej znana zwrotka brzmi:

Gaudeamus igitur,
iuvenes dum sumus;
post iucundam iuventutem,
post molestam senectutem,
nos habebit humus.

W wolnym tłumaczeniu: „Radujmy się więc, póki jesteśmy młodzi; po miłej młodości, po uciążliwej starości, ziemia nas przyjmie”.

Pieśń przetrwała wieki właśnie dzięki połączeniu powagi i studenckiej energii. Z jednej strony przypomina o odpowiedzialności oraz ciągłości akademickiej tradycji. Z drugiej – mówi o młodości, przyjaźni i radości ze zdobywania wiedzy. Dlatego dla kolejnych pokoleń studentów pozostaje nie tylko ceremonialnym hymnem, lecz także muzycznym znakiem wejścia do wspólnoty uniwersytetu.