Walka o przyszłość Ukrainy. Polska w elitarnym gronie. "Może tylko zyskać"

Wejście Polski do dyplomatycznej gry o przyszłość Ukrainy było zaskoczeniem. Po nieformalnym szczycie unijnych przywódców w Dublinie, gdzie zapadła ta decyzja, eksperci, z którymi rozmawiała Interia, są zgodni: to sukces dyplomatyczny naszego kraju.
- Na pewno jest to potrzebne, zwłaszcza że kraje E5 będą się zderzały z groźnym dla Europy duetem amerykańsko-rosyjskim - mówi nam dyplomata Jerzy Marek Nowakowski.
Negocjacje z Rosją. W udział Polski nikt nie wierzył
Premier Donald Tusk jechał do stolicy Irlandii bez większych złudzeń. Przyznawał, że dobrze by się stało, gdyby do negocjacyjnego stołu w sprawie pokoju w Ukrainie doproszona została Europa.
Sugerował, że przedstawiciele odpowiednich instytucji mogliby reprezentować nasz kontynent. O jakiejś poważniejszej roli Polski nawet nie wspominał. Wręcz przeciwnie.
- Przy stole, gdzie siedzą ludzie od Putina, przy stole, który jest organizowany przez amerykańskich dyplomatów prezydenta Trumpa, Polska nie jest jakoś mile widziana przez tych dwóch głównych aktorów - powiedział Tusk.
Nocne spotkanie w Dublinie. Co się stało?
Sporo wydarzyło się jednak w nocy z czwartku na piątek. To wtedy odbyło się spotkanie, w którym udział wzięli: wysłannicy prezydenta USA Donalda Trumpa, Jared Kushner i Steve Witkoff, a także prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oraz przedstawiciele: Polski, Niemiec, Francji, Włoch i Wielkiej Brytanii, a także instytucji UE.
Kushner ogłosił, że kolejna runda rozmów między Rosją a Ukrainą zostanie rozszerzona o Europę.
- Nasz europejski zespół ds. negocjacji pokojowych w Ukrainie składa się z instytucji UE oraz grupy E5, czyli Polski, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch, w ramach koalicji chętnych - podkreślił Antonio Costa, szef Rady Europejskiej.
Cała ta historia jest dość zadziwiająca, bo w zaledwie 24 godziny Polska, która nie miała złudzeń co do swojej roli w procesie pokojowym, nieoczekiwanie znalazła się przy głównym stole. Co więc mogło się wydarzyć w nocy z czwartku na piątek?
Pytamy o to doświadczonego polskiego dyplomatę.
- Nic nadzwyczajnego, politycy spotkali się w Dublinie, usiedli do stołu i zaczęli rozmawiać. W międzyczasie mogły nastąpić wielostronne kontakty na szczeblach władz Unii Europejskiej. Trafiła ona na moment, w którym Amerykanom takie rozwiązania odpowiadały - mówi Interii Andrzej Byrt, były ambasador RP w Niemczech i we Francji.
- Możemy tylko zyskać na obecności w tym gronie - dodaje.
Nasz rozmówca wskazuje, jak w praktyce wyglądają takie negocjacje.
- Zasada jest zawsze taka sama: w imieniu grupy wypowiada się szef delegacji. Szefem unijnej delegacji zostanie prawdopodobnie osoba uzgodniona przez format E5, tego jeszcze nie wiemy, ale zapewne Niemiec lub Francuz - przewiduje nasz rozmówca.
Sprawiedliwy pokój czy warunki kapitulacji?
Zastanawia natomiast sam zwrot w podejściu do negocjacji pokojowych. Do tej pory wydawało się, że decyzja dotycząca Ukrainy zapadnie ponad głowami Europejczyków.
Co więcej, ponad głowami nawet samych Ukraińców.
Dość powiedzieć, że w chińskim Shenzhen dojdzie do spotkania między Xi Jinpingiem, Władimirem Putinem i Donaldem Trumpem. Złośliwi ten format nazywają "drugą Jałtą".
Eksperci przewidują, że spotkanie w Chinach będzie prawdopodobnie dotyczyło szeroko pojętych kwestii bezpieczeństwa. Sprawa ukraińska to natomiast jeden z jego mniejszych elementów.
Europejscy negocjatorzy przekonują, że nigdy nie zgodzą się na rewizję architektury bezpieczeństwa na naszym kontynencie. Będą opowiadać się za sprawiedliwym pokojem na Ukrainie i zachowaniem jak najlepszego balansu między interesami ofiary a interesami agresora.
- Obawiam się, że niestety dyskusja toczy się tak naprawdę o warunkach kapitulacji - mówi Interii dyplomata Jerzy Marek Nowakowski, były ambasador RP na Łotwie i w Armenii.
- Natomiast Europa przy stole warunki tej kapitulacji może znacząco złagodzić. Myślę, że po to tam jest. Amerykanie również zorientowali się, że w dotychczasowym formacie głos USA może być za słaby - dodaje.
Negocjacje z Rosją. "Rozmowa zaczyna być konieczna"
Jerzy Marek Nowakowski wskazuje na ogromne ryzyka, które niosą ze sobą negocjacje z Moskwą. Jego zdaniem podstawowym jest to, że w ogóle dopuszczamy możliwość rozmów z Rosjanami.
- To już jest wyjście z pewnej strefy komfortu, że z agresorami czy z bandytami się nie negocjuje. Natomiast mam wrażenie, że ta rozmowa zaczyna być konieczna wobec polityki prowadzonej przez administrację Donalda Trumpa - nie ukrywa rozmówca Interii.
Jakkolwiek traktować ewentualne oczekiwania wobec pokoju, obydwaj nasi rozmówcy podkreślają jedno - sam fakt, że w gronie pięciu kluczowych państw Europy znalazła się Polska, należy traktować jako spory sukces.
Udział Polski w negocjacjach z Rosją. "Dyplomatyczny sukces"
- Obecność Polski w tym gronie dowodzi dwóch rzeczy: po pierwsze, mamy ogromny wkład we wsparcie Ukrainy, a po drugie, nasz wkład doceniają partnerzy z UE oraz główny sojusznik w NATO, czyli Stany Zjednoczone - wskazuje ambasador Byrt.
Nasz rozmówca wskazuje na możliwy sprzeciw Moskwy wobec udziału Polski w negocjacjach pokojowych. Liczy jednak, że zachodni partnerzy nie posłuchają nieprzyjaznych podszeptów.
- Oczywiście Rosjanie będą próbowali Polskę z tego grona wykluczyć, zniechęcając do nas naszych partnerów. Mamy jednak nadzieję, że oni tym razem nie dadzą się nabrać i zostaniemy w E5 - podnosi ambasador Byrt.
- To dyplomatyczny sukces - dodaje Jerzy Marek Nowakowski.
- Prawda jest taka, że w UE, i w Europie w ogóle są równi i równiejsi, a ci równiejsi dyktują agendę. W tej chwili znaleźliśmy się w grupie pięciu krajów, które tak naprawdę ustalają agendę polityczną dla Europy, szczególnie jeśli chodzi o kwestie bezpieczeństwa - podkreśla.
- To na pewno potrzebne, zwłaszcza że kraje E5 będą się zderzały z groźnym dla Europy duetem amerykańsko-rosyjskim - podkreśla ambasador Nowakowski.
Swego czasu, jak przypomina ambasador Byrt, Polska była blisko dołączenia do podobnego formatu podczas rozstrzygnięć dotyczących Majdanu.
Kiedy wybuchły dalsze walki między Rosją a Ukrainą padliśmy ofiarą oferty, którą Rosjanie złożyli za plecami naszym partnerom. W rezultacie Polska nie uczestniczyła w dalszych rozmowach zwanych formatem normandzkim.
Czy teraz sytuacja się powtórzy?
Pokój na Ukrainie. "Obecność Europy nie cieszy Rosjan i Amerykanów"
Warto podkreślić, że w rolę negocjatorów wcielą się nie szefowie państw czy rządów, ale konkretni ich przedstawiciele.
Polskę będzie reprezentował wiceminister spraw zagranicznych Robert Kupiecki, który od długiego czasu zajmuje się tymi sprawami i uczestniczy w licznych spotkaniach dotyczących ewentualnego pokoju.
- Europa na pewno nie jest partnerem, który cieszy Rosjan czy Amerykanów. Natomiast wydaje się, że i jedni, i drudzy mają świadomość, iż bez Europy nie osiągnie się trwałego rezultatu - podkreśla Jerzy Marek Nowakowski.
I dodaje: To było podwójne kopnięcie w drzwi: jedne drzwi wykopaliśmy jako Europa, że nas doproszono. Drugie drzwi wykopaliśmy jako Polska, żeby w tej grupie decyzyjnej się znaleźć - podkreśla Jerzy Marek Nowakowski.
"Polityczny WF": Afera pod koniec wywiadu z Lechem Wałęsą. "Jak wy śmiecie!"INTERIA.PL
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.