Rode wouw: iconische roofvogel vliegt over Brussel komende dagen

De najaarstrek is volop aan de gang en vogelspotters maken zich klaar om de vogels te tellen die naar het zuiden vliegen om te overwinteren in zonnigere streken. In Brussel zijn er onder meer bekende trektelposten aan de Basiliek van Koekelberg, het Brugmannziekenhuis, de Josaphat-­friche, de Kattenbrug in Watermaal-Bosvoorde en het Koeivijverdal in Anderlecht.

Op die laatste locatie, met een spoorwegbrug in Neerpede als precieze plaats van afspraak, organiseert Natuurpunt Brussel op 17 oktober een vogelspotactiviteit. “Je hebt er een prachtig zicht op de vogels die door het glooiende landschap zweven”, zegt vogelexpert Marina Opsomer van Natuurpunt Brussel. “Deelnemers zullen er onder meer graspiepers, vinken, spreeuwen en houtduiven kunnen observeren. De kans om een rode wouw te zien is veel kleiner, maar wel groter dan andere jaren. Als het lukt, kraak ik een fles champagne.”

De rode wouw, een roofvogel uit de familie van de havikachtigen, is een publiekslieveling. “Hij wordt niet voor niets in het Frans Milan royal genoemd, met een koninklijke status dus”, legt Opsomer uit. “Hij vliegt heel mooi, met zijn diep gevorkte staart die hem uitermate wendbaar maakt bij het jagen. Daarnaast ziet hij er bijzonder uit met zijn roodbruine verenkleed met witte vlekken, blekere kop en grote, ranke vleugels.” Zijn spanwijdte is rond de 160 cm.

De vogel is emblematisch voor ons continent, stelt de expert. “Het is een van de weinige roofvogels die Europa haast nooit verlaten.” In België voelt hij zich thuis in de Ardennen, maar de grootste populaties bevinden zich in landen als Duitsland, Frankrijk, Spanje, Zwitserland en Zweden. “De winters brengen ze vooral door in het zuiden van Frankrijk en Spanje, al blijven door de klimaatverandering sommige vogels nu waar ze broeden.”

Dit jaar valt het ornithologen op dat er meer rode wouwen dan anders over België passeren, op hun tocht vanuit Noord-Europa naar het zuiden. In Vlaanderen werd eind september zelfs een dagrecord gebroken bij het trektellen, met 27 overvliegende rode wouwen in Turnhouts natuurgebied. Ook in Brussel werden ze eind vorige maand op verschillende posten gespot, onder meer op die in Anderlecht. Mogelijk zijn ze door het warme weer niet gehaast om zo snel mogelijk naar het zuiden te trekken, en blijven ze wat langer hangen.

Volgens specialisten zou de aanwezigheid van meer overvliegers te maken hebben met de spectaculaire toename van de Zweedse broed­populatie. “De rode wouwen doen het in het algemeen goed”, zegt Opsomer. Ze verwijst naar onderzoek dat stelt dat het aantal rode wouwen de afgelopen tien jaar met meer dan dertig procent is toegenomen. “Al blijft vergiftiging een groot probleem. Ze eten onder meer dode dieren, die zelf soms gestorven zijn aan vergif dat nog in hun lijf zit.”

Volgens de Brusselse expert is het niet uitgesloten dat de rode wouw in de toekomst niet enkel over Brussel vliegt, maar zich er ook vestigt. In het verleden was het naar verluidt zelfs een stadsvogel. “Al zal dat wel al lang geleden zijn”, meent Opsomer. “Maar het is geen schuwe vogel en een alleseter. In Zwitserland komt hij langs op de terrassen en in de tuinen van mensen, die er huisafval achter laten of de vogels voederen met slachtafval.”

Om aan voedsel te raken, verkiest de rode wouw gevarieerde, halfopen landschappen, waar er in de open gebieden gejaagd kan worden en in bossen gebroed, duidt Opsomer. “En zijn nest maakt hij in hoge bomen.” Misschien zien we in de komende jaren wel rode wouwen in bomen aan de rand van het Zoniënwoud.