Türkiye’den ve dünyadan çevre gündemi

- New York İklim Haftası Küresel Çevre Fonu (GEF), Afrika’nın Büyük Yeşil Duvar girişimi kapsamında dokuz Sahel ülkesinde bozulan arazilerin onarılması ve yerel halkın geçim kaynaklarının güçlendirilmesi için 78 milyon dolar ayırdı. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) açıklamasına göre programla 270 bin hektardan fazla arazinin restore edilmesi ve yarısından fazlası kadın olmak üzere 5 milyon kişinin geçim koşullarının iyileştirilmesi hedefleniyor. UNEP, girişim kapsamındaki 10 projeden sekizini yürüterek dokuz ülkedeki uygulamaların koordinasyonunu sağlayacak.

- Abu Dabi’de 26 Eylül–1 Ekim tarihlerinde düzenlenen 15. Birleşmiş Milletler Suç Önleme ve Ceza Adaleti Kongresi’nde çevre suçları da gündeme geldi. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), yasadışı yaban hayatı ticareti, ormansızlaşma, yasa dışı madencilik ve atık kaçakçılığı gibi faaliyetlerle mücadelede ülkeler arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Çevre suçlarının ekosistemler kadar yerel toplulukları ve ekonomileri de tehdit ettiğine dikkat çeken IUCN, uluslararası hukuk mekanizmalarının güçlendirilmesi, bilgi paylaşımının artırılması ve yaptırımların daha etkin uygulanmasının önemini vurguladı.

- TÜSİAD Küresel Siyaset Forumu tarafından 15 Ekim’de “Yeşil Dönüşümün Yeni Jeopolitiği” başlıklı bir webinar düzenlendi. Prof. Dr. Evren Balta’nın moderatörlüğündeki etkinliğin gündeminde yeşil dönüşümün küresel jeopolitiğe etkileri, COP31 öncesinde iklim diplomasisi, enerji güvenliği, ticaret ve sanayi politikaları yer aldı. Webinarda ODTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebru Voyvoda, German Marshall Fund Kıdemli Araştırmacısı Kadri Taştan ve Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Semra Cerit Mazlum konuşmacı olarak yer aldı.

- Dünya Doğayı Koruma Vakfı’nın (WWF) Yaşayan Gezegen Raporu’na göre dünya genelinde izlenen yaban omurgalı hayvan popülasyonlarının ortalama büyüklüğü 1970–2022 yılları arasında yüzde 73 azaldı. Yaklaşık 5 bin 790 türün 35 bin 803 popülasyonuna ilişkin verileri kapsayan raporda, en büyük düşüş yüzde 85 ile tatlı su ekosistemlerinde görüldü. Buna karşılık kaplanlar, yeşil deniz kaplumbağaları, mavi yüzgeçli orkinoslar ve Afrika’nın güneyindeki bazı fil popülasyonlarında koruma çalışmaları sayesinde toparlanma kaydedildi. WWF, doğa kaybını tersine çevirmek için gıda, enerji ve finans sistemlerinde köklü dönüşüm gerektiğini vurguladı.

- Porland’ın üretim süreçlerinde ortaya çıkan porselen kırıklarını yeniden değerlendirmek amacıyla geliştirdiği ReGen koleksiyonu, geri dönüştürülmüş içerik oranıyla belgelendirildi. Şirketin açıklamasına göre Intertek tarafından ISO 14021:2026 standardı kapsamında düzenlenen değerlendirme sonucunda, koleksiyondaki ürünlerin yüzde 99 oranında üretim öncesi geri dönüştürülmüş içerikten oluştuğu doğrulandı. Uygulama, üretim atıklarının yeniden hammadde olarak değerlendirilmesiyle kaynak kullanımının azaltılmasını hedefliyor.

- Anavarza Bal’ın arıların yaşam alanlarını korumak amacıyla başlattığı “Dünyanın En Büyük Arı Oteli” projesi, kurumsal sorumluluk kategorisinde Altın TAMGA Ödülü’ne değer görüldü. Adana’nın Kozan ilçesinde doğal malzemelerle inşa edilen, 81 bloktan ve 45.63 metrekarelik alandan oluşan yapı, Guinness Dünya Rekorları tarafından dünyanın en büyük arı oteli olarak tescillendi. Özellikle yabani arılara yaşam alanı sağlamayı amaçlayan proje kapsamında başlatılan #ArılaraYerAç hareketiyle mini arı oteli kitleri dağıtıldı. Şirketin açıklamasına göre 730 kişi, kendi çevresinde arılar için harekete geçti.

- Birleşmiş Milletler Çevre Programı Finans Girişimi (UNEP FI), Antalya’daki COP31 öncesinde finans sektörünün iklim hedeflerindeki rolüne dikkat çekti. Yayımlanan değerlendirmede enerji dönüşümü, iklim değişikliğine uyum ve adil dönüşüm için finansmanın önemi vurgulandı. UNEP FI ayrıca, Küresel Bina ve İnşaat İttifakı (GlobalABC) ve 30 uluslararası bankanın desteğiyle, binaların enerji verimliliğini artıracak yenileme yatırımlarına yönelik finansman çözümlerini ele alacak bir etkinlik düzenlemeyi planlıyor.

- Kolombiya’nın Inírida Nehri’nde, yaprakları uzaydan bile görülebilen yeni bir dev nilüfer türü keşfedildi. Victoria colombiana adı verilen bitkinin bilim dünyasına kazandırılması, sosyal medyada paylaşılan bir fotoğrafla başladı. İngiltere’deki Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri’nden araştırmacılar, bitkinin bilinen türlerden farklı olabileceğini fark ederek inceleme başlattı. Yerli toplulukların geleneksel bilgileri de araştırmaya katkı sağlarken topluluk üyeleri bilimsel makalenin yazarları arasında yer aldı. Araştırmacılar, doğada yalnızca 30 ila 50 bireyinin kaldığı tahmin edilen bu nadir türün neslinin kritik derecede tehlike altında olduğunu belirtiyor.