Prokuratura: 5 mln zł w gotówce dla byłego ministra Skarbu Państwa

Włodzimierz Karpiński, wpływowy polityk Platformy Obywatelskiej, miał przyjąć – według prokuratury – co najmniej 5,24 mln zł łapówek. Proceder mieli zorganizować Rafał Baniak, wiceminister Skarbu Państwa z czasu, gdy resortem kierował Karpiński, oraz Artur P., szef FBSerwis. Chodziło o dopuszczenie tej firmy do warszawskiego rynku odpadów komunalnych. Wiemy, na czym oparło się oskarżenie.

Kluczowe fakty:

• Według prokuratury Włodzimierz Karpiński jako prezes Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania, a potem sekretarz m.st. Warszawy, "zażądał za pośrednictwem Rafała Baniaka" 2,5 proc. wartości zamówień, których MPO udzielało spółkom grupy FBSerwis, należącej do Budimeksu.
• Zamówienia były warte ponad 598 mln zł netto. Karpiński miał przyjąć co najmniej 5,24 mln zł w gotówce.
• Prokuratura uważa, że rozmowy o łapówce Baniak – jako pośrednik – i Artur P. jako prezes płacącej FBSerwis prowadzili pod przykrywką handlu maseczkami antycovidowymi.
• Żona Rafała Baniaka pracowała w warszawskim ratuszu jako dyrektor Biura Informatyki. W dniu zatrzymania Baniaka i Karpińskiego jej podwładni skopiowali dane z telefonów Karpińskiego na zewnętrzny dysk.
• Według obrońcy Włodzimierza Karpińskiego oskarżenie polityka opiera się "jedynie na domniemaniach i interpretacjach wynikających z poszlak i pomówienia".

OD REDAKCJI: Tekst opiera się na ustaleniach oskarżycieli, nie sądu. Kilku oskarżonych, których relacje prokuratura uznaje za wiarygodne, współpracuje ze śledczymi i ma w tej sprawie własny interes. 4 grudnia w Sądzie Okręgowym w Warszawie na ławie oskarżonych zasiądzie 17 osób. Do winy nie przyznają się jedynie Włodzimierz Karpiński, Rafał Baniak i jego żona oraz jeden z kontrahentów FBSerwis. "Zarzuty są w stosunku do mnie bezpodstawne" – napisał Wirtualnej Polsce Karpiński. Byli politycy chcą w publikacjach występować pod pełnym nazwiskiem.

Torba na laptopa

14 grudnia 2022 r. rano Rafał Baniak, prezes organizacji Pracodawcy RP, pisze na WhatsAppie do Karoliny T.

"11.30 jest OK?"

"Tak" – odpisuje kobieta. I dopytuje: "Gdzie?"

"Bemeńska 8 pls" [pisownia oryg., najpewniej "Berneńska 8", obok siedziby Pracodawców RP przy Brukselskiej 7 w Warszawie - red.].

Tego samego ranka Baniak wymienia również wiadomości z Włodzimierzem Karpińskim, sekretarzem miasta stołecznego Warszawy.

"17-ta aktualna?" – pyta Karpiński.

"A trochę później – tzn. 18.00–19.00? Jeszcze bym potwierdził" – odpowiada Baniak. Karpiński ucina: "18.00–18.30".

Karolina T. wyjaśniała później śledczym: "Ja wówczas umawiam się (z) Baniakiem na spotkanie w siedzibie Pracodawców RP, gdzie przekazałam mu 300.000 złotych w torbie na laptopa".

Według prokuratury pieniądze to kolejna transza cyklicznie wypłacanej łapówki. Finalnie miały trafiać do Włodzimierza Karpińskiego.

Żeby zrozumieć, kto, komu i za co płacił, trzeba cofnąć się o kilka lat i przyjrzeć się warszawskiemu rynkowi śmieci.

WIDEO

Ceny za wywóz śmieci wzrosną? "To nie wina systemu kaucyjnego":

Rynek czterech, czyli miliony ze śmietników

Do jesieni 2019 r. gospodarka odpadami w Polsce była podzielona na regiony. Śmieci mogły odbierać tylko te firmy, które miały swoje instalacje do ich przetwarzania w określonej okolicy. Przykładowo – odpady z Warszawy nie mogły wyjechać do instalacji na Pomorzu, tak samo jak śmieci z Gdańska nie mogły trafić na Podkarpacie.

6 września 2019 r. weszła w życie nowelizacja ustawy znosząca regionalizację. Odpady można było odtąd przetwarzać w dowolnej instalacji i wozić po całym kraju. W wielu miastach otwarcie rynku obniżyło ceny.

W Warszawie tak się jednak nie stało.

Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania (MPO) wciąż wpisywało do specyfikacji przetargowych (SIWZ) wymóg posiadania punktu przeładunkowego w pobliżu stolicy. Od maja 2020 r. wymogi nieco poluzowano, ale instalacja nadal musiała leżeć w granicach województwa mazowieckiego. Taki warunek spełniały de facto tylko cztery firmy: Byś, Remondis, Lekaro i Hetman.

Wiele firm było więc z ubiegania się o zamówienia skutecznie wykluczonych już na starcie. Jedną z nich był FBSerwis, spółka z giełdowej grupy Budimex, która swoje instalacje miała w Łódzkiem i na Dolnym Śląsku.

Jaki tort był do podziału?

Jeszcze w 2017 r. koszt całego systemu gospodarki odpadami wynosił w stolicy ok. 342 mln zł. W roku 2020, pierwszym po wprowadzeniu obowiązkowej segregacji odpadów, wzrósł do 1,259 mld zł. Dla każdej firmy wejście na warszawski rynek byłoby żyłą złota.

"Ceny zagospodarowania, po jakich my przyjmowaliśmy odpady z innych miejsc w Polsce, to były kwoty rzędu 500–700 zł za tonę, a ceny, jakie obowiązywały w Warszawie, były rzędu 1100–1300 zł za tonę" – wyjaśniał później w prokuraturze Wojciech S., wiceszef FBSerwis. Dodał również: "Moim zdaniem warunki określone w SIWZ ograniczały konkurencję i to miało wpływ na poziom cen".

Menedżerowie FBSerwis wyjaśniali też śledczym, że podejmowali próby wejścia do Warszawy legalnie: zamierzali kupić odpowiednią infrastrukturę albo przekonać MPO do zmiany warunków przetargów. Bez powodzenia. Według prokuratury sytuacja zmieniła się w kwietniu 2020 r.

Dwaj z ministerstwa

W 2020 r. Miejskim Przedsiębiorstwem Oczyszczania, które organizowało przetargi, kierował Włodzimierz Karpiński. Wcześniej był wieloletnim posłem Platformy Obywatelskiej z Lubelszczyzny. W pierwszym rządzie Donalda Tuska, a następnie Ewy Kopacz, był też ministrem skarbu państwa. Jego zastępcą w resorcie był Rafał Baniak, wcześniej wiceminister w rządach SLD i PO-PSL.

Ministerialne kariery obu polityków zakończyły się w 2015 r. po wybuchu tzw. afery podsłuchowej. W restauracji "Sowa i Przyjaciele" nagrano m.in. rozmowy Baniaka z lobbystą reprezentującym Jana Kulczyka. Dotyczyły prywatyzacji spółki Ciech, którą miliarder chciał kupić od Skarbu Państwa (10 lat później do sądu trafił akt oskarżenia przeciwko byłym podwładnym Karpińskiego z ministerstwa skarbu; śledczy uważają, że Ciech sprzedano do imperium Kulczyka blisko 40 mln zł poniżej wartości).

10 czerwca 2015 r. premier Ewa Kopacz ogłosiła, że obaj ministrowie podali się do dymisji, a ona ją przyjęła. Skandal związany z ujawnionymi rozmowami nie zepsuł jednak ani politycznej kariery Karpińskiego, ani jego relacji z Baniakiem.

Jesienią 2015 r. Karpiński ponownie wszedł do Sejmu. W następnych wyborach już nie startował, ale za to w listopadzie 2019 r. w rządzonej przez Rafała Trzaskowskiego Warszawie został szefem MPO.

Zapoznanie

Na początku 2020 r. FBSerwis nadal walczył o możliwość wejścia na warszawski rynek odpadów. A stołeczne MPO nadal wpisywało bliskość instalacji jako podstawowy wymóg do startu w przetargu.

20 kwietnia 2020 r. Rafał Baniak, wówczas już wiceprezes Pracodawców RP, pisze na WhatsAppie do Artura P., prezesa FBSerwis, że ma jego numer od ówczesnego prezesa grupy Budimex. I pyta: "Kiedy możemy się umówić?".

Grupa Budimex, budowlany potentat, jest zrzeszona w Pracodawcach RP. Zajmująca się przetwarzaniem odpadów FBSerwis jest jedną ze spółek z portfolio giełdowej grupy. W 2021 r. odpowiadała za ok. 10 proc. przychodów Budimexu. W sprawie prowadzonej przez prokuraturę ówczesny prezes Budimexu występuje jako świadek. Z aktu oskarżenia nie wynika, by wiedział, w jakiej sprawie Baniak chciał się skontaktować z Arturem P.

Prezes FBSerwis zaprasza Baniaka na następny dzień. Zaznacza: "Ten sam budynek co Budimex". Spotkanie zostaje umówione na 21 kwietnia na godz. 15.00.

Zanim jednak Baniak na nie dotrze, odbędzie inne – ze swoim byłym szefem. Śledczy ustalili, że w papierowym kalendarzu Włodzimierza Karpińskiego przy godz. 12.00 ktoś wpisał: "p. R. Baniak". Czyli trzy godziny przed wizytą w FBSerwis Baniak był wpisany do kalendarza prezesa MPO.

Jaki był temat rozmowy Baniaka z Karpińskim, nie wiadomo. Jak przebiegało drugie spotkanie – to z godz. 15 – śledczym, po zatrzymaniu, opowiedział sam Artur P. Baniak miał mu się przedstawić jako były wiceminister skarbu z czasów, gdy ministrem był Karpiński.

"Ja od razu skojarzyłem to nazwisko, ponieważ Włodzimierz Karpiński był prezesem zarządu MPO w Warszawie" – wyjaśniał Artur P. Opowiadał dalej, że Baniak miał go zapytać, czy FBSerwis chce "zaistnieć" na warszawskim rynku: "Powiedział, że on być może byłby w stanie pomóc".

"Ryba"

W FBSerwis po kwietniowej wizycie Baniaka odbyła się narada. Krzysztof K., menedżer odpowiedzialny w firmie za politykę cenową, opowiadał później prokuratorowi, że prezes "był podekscytowany i nawet opisując szefa MPO, mówił o nim Ryba, chodziło o skojarzenie z nazwiskiem Karpiński".

W następnych tygodniach – od końca kwietnia do 19 czerwca 2020 r. – odbywa się cała seria spotkań.

19 maja Baniak po raz kolejny spotyka się z prezesem FBSerwis. Tego samego dnia szef MPO Włodzimierz Karpiński wysyła do jednego z pracowników wiadomość, w której opisuje sytuację firmy wykluczanej z przetargów przez wymóg lokalizacji punktu przeładunkowego. Pisze, że to "naraża Warszawę na brak konkurencyjnych stawek". Wiadomość kończy pytaniem: "Co ma zrobić Klient, żeby mógł uczestniczyć w tym przetargu?".

Dwa dni później, 21 maja tuż przed g. 10 rano, Artur P. pisze Baniakowi: "Panie Rafale powinniśmy die jutro also w poniedziałek spotkac" [pisownia oryg. - red]. Baniak odpowiada po trzech minutach: "Ok. Właśnie jestem w kontakcie z Pana człowiekiem ws zakupów".

Tego samego dnia w kalendarzu Włodzimierza Karpińskiego wpisane są dwa spotkania. O g. 12 z Baniakiem i o 14 z radczynią prawną współodpowiedzialną w MPO za kształt SIWZ (warunków stawianych w przetargach).

Według wyjaśnień Artura P., w trakcie kolejnych spotkań Rafał Baniak miał wypytywać, ile odpadów z Warszawy jest w stanie odebrać FBSerwis, a w końcu zaproponować "prowizję" w zamian za zmianę warunków stawianych w przetargach.

Z telefonu Baniaka śledczy odzyskali usuniętą notatkę. Nie udało się ustalić konkretnej daty jej powstania, ale prokurator uznaje ją za streszczenie rozmów z FBSerwis przygotowane dla Karpińskiego:

"Najważniejsze pytanie jest czy w nowym przetargu będzie ten punkt przeładunkowy. Bo oni z tego powodu nie przystąpili do poprzednich. Obwarzanek ich interesuje. Inne wspólnedziałania tez. Chetnie zaprosza Cię do siebie – ja bym umówił. Proponują succes fee. Dziś mam im powiedzieć ile od tony. Ile maja zgłosić - mogą do 100 tys ton w tym najbliższym postępowaniu" [pisownia oryg. - red.].

"Success fee", czyli "prowizja za sukces", to według prokuratora "eufemizm określający łapówkę". "Obwarzanek" to gminy wokół Warszawy.

Test

Pomimo toczących się rozmów i cyklicznych spotkań menadżerowie FBSerwis wciąż nie mieli pewności, czy Rafał Baniak rzeczywiście jest wysłannikiem Karpińskiego, a jego oferta jest prawdziwa.

"Ja odpowiedziałem Rafałowi Baniakowi, że niczego mu nie obiecam i że on musi się dla mnie uwiarygodnić. Zaproponowałem zorganizowanie choćby krótkiego spotkania z Włodzimierzem Karpińskim" – wyjaśniał śledczym Artur P. "Powszechną wiedzą jest to, że Włodzimierz Karpiński z nikim się nie spotyka i unika kontaktów bezpośrednich. Ta wiedza była powszechna w środowisku" – kontynuował.

Menadżerowie FBSerwis wymyślili test, który miał potwierdzić związki Baniaka z prezesem MPO.

– Padła propozycja, że można zweryfikować to, co mówi Rafał, w ten sposób, że przekażemy mu konkretne zdanie, które Karpiński ma powtórzyć na spotkaniu z Arturem (prezesem FBSerwis – red.). To zdanie było zupełnie neutralne i w żaden sposób niepodejrzane – wyjaśniał menedżer Krzysztof K. Jak brzmiało, tego akt oskarżenia nie podaje.

Test odbył się 16 czerwca 2020 r., gdy Artur P. przyszedł do gabinetu Karpińskiego w MPO. Wcześniej, jak mówił śledczym, nigdy nie udawało mu się umówić z prezesem sam na sam. Spotkanie trwało 10 minut.

– Było zupełnie o niczym. Ja prawdopodobnie zadałem mu pytanie, czy będziemy współpracować, a on odparł, że tak – wyjaśniał w prokuraturze Artur P. – To był dla mnie przełom.

– Wiem od (Artura P.), że na spotkaniu Karpiński wypowiedział słowa, jakie on wcześniej ustalił z Rafałem (Baniakiem) – wyjaśniał menedżer Krzysztof K.

Ponieważ test wypadł pozytywnie, zaczęły się negocjacje o wysokość łapówki. Z wyjaśnień Artura P. wynika, że Rafał Baniak zaczął od 3,5 proc. wartości faktur. Stanęło na 2,5 proc. od 598 mln zł, czyli blisko 15 mln zł.

170 godzin

Dzień po spotkaniu z prezesem FBSerwis Włodzimierz Karpiński jednoosobowo podpisał w imieniu MPO umowę zlecenia z Rafałem Baniakiem. Jej zakres: marketing, "poszukiwanie nowych obszarów aktywności spółki", "utrzymywanie relacji z organizacją Pracodawcy RP" i szkolenie zarządu z funkcjonowania Rady Dialogu Społecznego.

Wynagrodzenie: trzy miesiące po 8610 zł, razem 25 830 zł brutto.

Ślady pracy Baniaka są dwa. Pierwszy to skoroszyt z 27 slajdami o układach zbiorowych. Adresatem jest "Zarząd MPO S.A. w Warszawie" (przy czym MPO jest spółką z o.o.). Slajdy opatrzono logo RABA Consulting, firmy Baniaka.

Drugi ślad to sprawozdanie, w którym Rafał Baniak relacjonuje rozmowy z mBankiem i prezesem BNP Paribas o finansowaniu spalarni za ok. 2 mld zł. Pisze: "Szczegółowych informacji udzieliłem Panu Prezesowi w czasie bezpośrednich spotkań". Pod spodem odręcznie: "Praca wykonana w ciągu 170 godzin". Pod dokumentem odręczna adnotacja "Potwierdzam wykonanie" oraz podpis i pieczątka prezesa Karpińskiego.

Prokuratura uznaje, że umowa była tylko "pretekstem do spotkań" Baniaka z Karpińskim.

Włodzimierz Karpiński przedstawił śledczym inną wersję. Według niej Baniak organizował dla MPO spotkania, m.in. z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska. – Aby Rafał Baniak miał tytuł do tego, aby angażować się w takie rzeczy, zawarto umowę zlecenia doradztwa z firmą doradczą Rafała Baniaka – wyjaśniał.

Maseczki

Według prokuratury rozmowy pomiędzy Rafałem Baniakiem i prezesem FBSerwis od początku odbywały się pod przykrywką. Trwała pandemia, więc mężczyźni mieli rozmawiać o dostawach środków antycovidowych, w tym maseczek.

Po czerwcowym "testowym" spotkaniu Karpiński – Artur P. rozmowy musiały iść sprawnie, bo już 14 lipca 2020 r. MPO ogłosiło przetarg na odbiór 70 tys. ton odpadów z terenu Warszawy. Z jego warunków zniknął wymóg posiadania punktu przeładunkowego na Mazowszu.

Trzy dni później Baniak pisze do Artura P.: "Te jedne maseczki powinny już być – proszę sprawdzić. Drugie będą później, bo coś się certyfikaty nie zgadzają".

"Sprawdziliśmy i rzeczywiście są. Zastanawiamy się, czy nam w pełni pasują. Będę wiedział w przyszłym tyg" – odpowiada na WhatsAppie prezes FBSerwis.

Artur P. podkreślił w śledztwie, że te wiadomości z całą pewnością nie dotyczyły maseczek.

Prokuratura przyjmuje, że pierwsze "maseczki" miały oznaczać nową specyfikację w przetargu na śmieci z Warszawy. Drugie maseczki to, zdaniem śledczych, kontrakt na obsługę podwarszawskiego Sulejówka, gminy z tzw. "obwarzanka". FBSerwis dostało to zlecenie po tym, jak wystartowało w przetargu w konsorcjum z warszawskim MPO, bez którego FBSerwis nie spełniałoby warunków do ubiegania się o kontrakt.

Koparko-ładowarka bez operatora

Pieniędzy na łapówki nie dało się po prostu wypłacić z rachunku firmy. FBSerwis to spółka akcyjna – ma obowiązek publikować sprawozdania finansowe i przechodzić niezależne audyty księgowe. Każda wpłata i wypłata muszą mieć podstawę.

– Dla nas było oczywiste, że muszą być wystawiane jakieś faktury VAT na grupę FBSerwis, aby móc zapłacić te pieniądze – wyjaśniał menedżer Krzysztof K.

Mechanizm opisany w akcie ma dwie odnogi.

Pierwsza polegała na tym, że do układu włączono firmy trzecie: spółkę Termkom, a potem Hamstercode Aleksandra S. Wystawiały one spółkom z grupy FBSerwis faktury "za gotowość do wynajmu maszyn". Według prokuratury nie robiły tego za darmo. Wspólnicy Termkom mieli zatrzymywać 20 proc. kwot otrzymanych od FBSerwis, a Aleksander S. z Hamstercode 10 proc. Resztę wypłacali w gotówce i oddawali Karolinie T., a ta przekazywała je Baniakowi.

Ciekawy jest przypadek Hamstercode. Do marca 2021 r. była spółką informatyczną, ale została przebranżowiona na firmę "świadczącą między innymi usługi budowlane". I to jej spółki-córki – FBSerwis Kamieńsk i FBSerwis Wrocław – przelały w ciągu roku ponad 3,3 mln zł netto za gotowość do wynajmu maszyn, "których nigdy nie posiadała i nie mogła posiadać".

W umowach miały być zapisane wysokie kary umowne. Aleksander S. wyjaśniał w prokuraturze: – Te kary umowne miały być straszakiem na wypadek, gdybym ja nie rozliczył się z pieniędzy, jakie były mi przelewane.

Drugą odnogę procederu tworzyły firmy, które współpracowały z FBSerwis przy zagospodarowaniu odpadów: cegielnia, firma recyklingowa i przewozowa. Płaciły FBSerwis mniej niż powinny, bo dostawały rabat. Różnicę przelewały na konta firm, które wystawiały im fikcyjne faktury.

Najprościej widać to na przykładzie firmy recyklingowej, która kupowała od FBSerwis makulaturę z Warszawy. Normalna cena wynosiła od 270 do 350 zł za tonę. Na fakturze od FBSerwis widniała jednak symboliczna złotówka. Resztę, czyli właściwą cenę, właścicielka firmy przelewała spółce Silesia Serwis PRO, która z kolei wystawiała jej faktury za usługi, których nigdy nie wykonała.

W ten sposób pieniądze należne FBSerwis trafiały na konta firm od fikcyjnych faktur. Stamtąd wypłacano je w gotówce w bankomatach lub bezpośrednio w bankach.

Karolina T.

Gotówkę wypłacaną z kont firm odbierała kurierka, która zawoziła ją do Warszawy, do Karoliny T. Według prokuratury przez ręce tej przedsiębiorczyni z Zabrza i równocześnie znajomej Rafała Baniaka przeszło co najmniej 4,1 mln zł. Karolina T. miała przekazywać pieniądze Baniakowi, a on Włodzimierzowi Karpińskiemu.

Prokurator opisuje Karolinę T. jako "zafascynowaną Rafałem Baniakiem oraz towarzystwem osób z pierwszych stron gazet, w jakim on się obracał".

Jedną z firm – "fabryk fikcyjnych faktur" – formalnie prowadził ojciec Karoliny T., emeryt. W śledztwie przyznał, że był "słupem".

Krzysztof K., menedżer z FBSerwis, mówił śledczym: – Opowiadała o spotkaniach, w których uczestniczy, na których trzeba było zostawiać telefony przed wyjściem. (...) Ja uważam, że Karolina bała się Karpińskiego. (...) Ona to kilka razy powiedziała, że gdy oni dojdą do władzy, to będzie miała nowe możliwości biznesowe.

Również z wyjaśnień Aleksandra S., właściciela Hamstercode, wynika, że Karolina T. była dobrze poinformowana. Wiedziała np. o awansie Karpińskiego, zanim go ogłoszono: "Powiedziała, że Włodzimierz Karpiński wygra konkurs i zostanie Sekretarzem Miasta Warszawa. Powiedziała mi to, zanim to było publicznie wiadome".

W połowie kwietnia 2021 r. Włodzimierz Karpiński rzeczywiście został sekretarzem Warszawy. Co ciekawe, po objęciu stanowiska Karpiński przejął w ratuszu nadzór nad gospodarką odpadami, który wcześniej nie należał do zakresu obowiązków sekretarza miasta. Na czele MPO stanął natomiast inny z jego zastępców z czasów kierowania Ministerstwem Skarbu Państwa.

Karolina T. z Rafałem Baniakiem na pewno musiała się znać nieźle: pozwalał jej korzystać ze swoich kart płatniczych. Gdy 10 stycznia 2023 r. wcześnie rano CBA przeszukiwało jej mieszkanie, Baniak dzwonił do drzwi i próbował wejść do środka.

Rachunek

W kwietniu 2022 r. skarbówka zablokowała konta Silesia Serwis PRO i Hamstercode. Aleksander S. – współwłaściciel drugiej z firm – postanowił nie czekać. Mężczyzna był dobrze znany prokuratorom ze Śląskiego Wydziału Prokuratury Krajowej. Był jednym z podejrzanych w ich śledztwie dotyczącym zorganizowanej grupy przestępczej "Psychofans" wywodzącej się ze środowiska kibiców Ruchu Chorzów. Po zablokowaniu kont firmy sam zgłosił się do prokuratora prowadzącego sprawę Psychofansów i opowiedział o "śmieciowym" układzie. Przyniósł faktury i wyciągi, a w trakcie spotkania narysował na kartce schemat współpracy.

Po blokadzie kont firm, które według prokuratury służyły do przelewania pieniędzy na łapówki, zaczął się kłopot.

– Karolina mówiła mi przynajmniej kilka razy, że po blokadach rachunków, gdy ją pytałem, czy towarzystwo, czyli Rafał [Baniak – red.] i Włodek [Karpiński – red.], nie jest zbyt nerwowe, to ona mówiła mi, że daje im ze swoich pieniędzy – wyjaśniał w prokuraturze Krzysztof K.

Według oskarżenia Karolina T. rzeczywiście przeznaczyła na łapówki 300 tys. zł z własnych środków. Dlaczego? Akt oskarżenia nie podaje jej własnego wyjaśnienia. Krzysztof K. tłumaczył, że po zablokowaniu kont pieniądze z fikcyjnych faktur nie płynęły już w dawnej skali, a "oczekiwania Rafała i Włodka były duże".

Po blokadzie również Krzysztof K. zwrócił się do kontrahentów, którzy dzięki niemu dostawali od FBSerwis rabaty, o gotówkę bez faktur. Według prokuratury jeden z nich przekazał mu 300 tys. zł "w CH Arkadia [warszawskie centrum handlowe – red.], w reklamówce". Krzysztof K. miał oddać je Karolinie T., a ta Baniakowi.

Kontrahent wyjaśniał prokuraturze coś innego: że przed świętami 2022 r. pożyczył Krzysztofowi K. 200 tys. zł w gotówce, "w plastikowej torebce, bez pokwitowania". To jedyny z oskarżonych – oprócz małżeństwa Baniaków i Włodzimierza Karpińskiego – który nie przyznaje się do winy.

Kwota z zarzutu określa łączną wysokość łapówek na 5 242 311,52 zł.

Karpiński uważa, że to wyliczenie nie ma z nim nic wspólnego. Napisał nam: "Zostałem tymczasem oskarżony o przyjmowanie korzyści majątkowych na podstawie tego, że osoba, która przekazywała te korzyści komuś innemu, słyszała od tej osoby, że część z nich miała trafiać do mnie".

Biuro Informatyki

1 lutego 2023 r. rano CBA zatrzymuje Rafała Baniaka. Funkcjonariusze czekają też na Włodzimierza Karpińskiego, by zabezpieczyć jego telefony. Sekretarz miasta nie pojawia się jednak w swoim gabinecie. Idzie za to do Biura Informatyki urzędu m.st. Warszawy. Biurem kieruje żona Rafała Baniaka. Tego ranka, mimo zatrzymania męża, przyszła do pracy.

Jak ustaliła prokuratura, podlegli jej informatycy na służbowym sprzęcie kopiują dane z telefonów Karpińskiego na przenośny dysk urzędu.

Po godz. 11.14 telefon, którego Karpiński używał na co dzień, przestaje być aktywny. O 12.10 Karpiński – już razem ze swoim pełnomocnikiem – przychodzi do gabinetu i wydaje funkcjonariuszom telefon, ale inny niż ten, po który przyszli. Wyjaśniał później, że ten, którego używał na co dzień, zgubił.

Według prokuratora "musiałoby to nastąpić pomiędzy Biurem Informatyki Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy a gabinetem Sekretarza".

Prokuratura powołuje się na billing. Wynika z niego, że "zagubiony" telefon przestał być aktywny tuż przed spotkaniem z CBA w urzędzie. Co więcej, prokurator dowodzi, że gdyby telefon rzeczywiście został zgubiony, właściciel zapewne wystąpiłby o duplikat karty SIM. Karpiński nigdy tego nie zrobił, śledczy uznaje więc jego wyjaśnienia za niewiarygodne.

Zapytaliśmy Włodzimierza Karpińskiego, jak doszło do zgubienia telefonu. Odpisał, że zgubienie telefonu "nie było pierwszym takim zdarzeniem w moim życiu".

W czasie śledztwa prokuratorowi tłumaczył, że nie pojawił się w swoim biurze od razu rano, bo w Biurze Informatyki miał umówione spotkanie w sprawie systemu biletowego. "Okazało się to nieprawdą" – pisze prokurator.

Później Karpiński dodał, że przyszedł na prośbę dyrektor Biura Prezydenta m.st. Warszawy, "po to, aby umożliwić przygotowanie Urzędu na przeszukanie".

Dysku, na który zostały zgrane dane, szukano miesiącami. Bez skutku. Aż do 20 czerwca 2023 r., gdy pojawił się na posiedzeniu Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Przekazał go obrońca Karpińskiego, mec. Michał Królikowski. Wyjaśnił, że obrona musiała najpierw sprawdzić, "czy nie zawiera on danych niekorzystnych dla Włodzimierza Karpińskiego". Takie postępowanie prokurator nazywa "rażąco nieprawidłowym". Co ciekawe, ani na dysku, ani na pudełku, w którym był umieszczony, biegli nie znaleźli żadnych odcisków palców ani śladów biologicznych.

Według prokuratury dysk zawiera jedyną kopię danych z zaginionego telefonu. Śledczy porównali go z aparatem wydanym CBA i znaleźli, jak pisze prokurator, "jedną jedyną różnicę": po skopiowaniu danych Karpiński "usunął z niego jedynie zapis kontaktu do Artura P.".

Skąd obrona miała dysk? – Nie mogę udzielić odpowiedzi ze względu na tajemnicę obrończą – odpowiedział nam prof. Królikowski.

Wersje Karpińskiego

Swoje wyjaśnienia w śledztwie Karpiński zmieniał. Prokurator nazywa je "wzajemnie sprzecznymi i zmiennymi w czasie".

27 lutego 2023 r. wyjaśniał: "Ja mam taką zasadę w mojej pracy, iż ja staram się nie spotykać z nikim z zewnątrz w cztery oczy. (...) Ja nie znam nikogo z firmy FBSerwis".

Następnego dnia: "Nie pamiętam spotkania z Arturem P".

Lipiec 2023 r.: "Wydaje mi się, że doszło do spotkania [z Arturem P.] w MPO w Warszawie".

W tej wersji spotkanie zasugerował Karpińskiemu ówczesny wiceprezydent Warszawy Michał Olszewski. Zapytaliśmy go, czy rzeczywiście tak było.

– Z uwagi na upływ czasu nie przypominam sobie dokładnych okoliczności z tą konkretną firmą – odpisał nam w wiadomości. Nie wykluczył przy tym, że mogło tak być. – Wszystkie podmioty, które były zainteresowane i miały potencjał w zakresie zagospodarowania odpadów, były kierowane do spółki MPO, bo zgodnie z uchwałą Rady Miasta to zadanie zostało powierzone tej spółce, co formalnie i w praktyce oznaczało, że tylko spółka mogła prowadzić w tym zakresie działania – dodał.

Kontaktów z FBSerwis nie wypierał się Rafał Baniak. Przed sądem aresztowym mówił, że ich celem była "sprzedaż produktów antycovidowych". Potem odmówił wyjaśnień.

Za pośrednictwem mec. Królikowskiego wysłaliśmy Włodzimierzowi Karpińskiemu dziesięć pytań. Dotyczyły m.in. wpisów w kalendarzu, wiadomości do członka zarządu MPO, spotkania z prezesem FBSerwis, umowy z Baniakiem, telefonu i dysku. Karpiński przysłał nam list.

"Jestem zdania, że rzetelne i pozbawione niekorzystnych domniemań zapoznanie się z całokształtem materiału dowodowego pozwala dostrzec to, że zarzuty są w stosunku do mnie bezpodstawne" – napisał.

Na część pytań nie odpowiada, bo – jak tłumaczy – ma "złe doświadczenia z prokuraturą" w związku ze swoimi wypowiedziami publicznymi.

Jego wersja zaczyna się od analizy stanu rynku. Gdy na przełomie listopada i grudnia 2019 r. przyszedł do MPO, sytuacja była według niego "dramatyczna". Pisze: "Na miesiąc przed nowym rokiem (2020) miasto/MPO nie miało podpisanej żadnej umowy na zagospodarowanie choćby 1 kg odpadów, bo na dwukrotnie ogłaszane postępowanie przetargowe nikt się nie zgłosił".

Zarząd powołał wtedy zespół kryzysowy, a na podstawie jego prac warunki zamówień sformułowała komisja przetargowa. Według Karpińskiego spółka zwróciła się też do UOKiK, by sprawdził, czy na rynku nie ma zmowy cenowej, i do CBA o objęcie zamówień "tarczą antykorupcyjną".

W prace komisji przetargowej, jak twierdzi, się nie mieszał.

"Ja nie nadzorowałem tych prac (tym bardziej nie ingerowałem w jej prace komisji na żadnym etapie) bowiem było to zadaniem innego członka zarządu" – pisze były minister.

Efekty? Według Karpińskiego "rozbito oligopol", a zmiana warunków przetargów była jego zdaniem "jedynym sensownym rozwiązaniem problemu metropolii" i "nie trzeba było o nie nielegalnie zabiegać".

Na pytania o wpisy w kalendarzu, spotkanie z Arturem P., umowę z Rafałem Baniakiem, wizytę w Biurze Informatyki i usunięty kontakt Karpiński nie odpowiedział.

W przesłanym nam liście nie neguje jednak, że pieniądze mogły być przekazywane. Twierdzi jednak, że na pewno nie trafiały do niego i nie miał o tym żadnej wiedzy. "Zostałem oskarżony o przyjmowanie korzyści majątkowych na podstawie tego, że osoba, która przekazywała te korzyści komuś innemu, słyszała od tej osoby, że część z nich miała trafiać do mnie".

Pisze również o zdarzeniach, "które rozgrywały się poza moją świadomością i bez mojego udziału" i o "powoływaniu się na mnie bez mojej zgody". Nazwiska osoby, która miałaby się na niego powoływać, jednak nie wymienił.

List kończy:

"Niemal całe zawodowe życie związałem z domeną publiczną szczególnie w wymiarze gospodarczym. Podejmowałem setki decyzji i żadnej z nich nigdy, podkreślam nigdy, nie podjąłem w związku z jakimikolwiek naciskami, wpływami, szantażem czy tym bardziej nie uzależniałem ich wydania od oczekiwanych jakichkolwiek korzyści, w tym korzyści majątkowych".

Obrońca

Prof. Michał Królikowski, obrońca Karpińskiego, podtrzymuje, że akt oskarżenia "nie odwołuje się do dowodów bezpośrednio obciążających". I tłumaczy to obrazowo.

"Mówiąc w przenośni, jeżeli nie wracam dzień po spotkaniu dawnej sympatii bezpośrednio po pracy do domu, nie oznacza to, że zdradzam żonę, choć tę okoliczność można wykorzystać do takiego oskarżenia" – napisał nam adwokat.

Na pytania o to, skąd obrona miała dysk oraz o usunięty kontakt do Artura P., mecenas nie odpowiedział, powołując się na tajemnicę obrończą.

"Rolą obrony nie jest i nigdy nie było niszczenie, manipulowanie ani ukrywanie dowodów" – zastrzegł. Obrona oczekuje "uniewinnienia Włodzimierza Karpińskiego".

Mandat zamiast celi

Włodzimierz Karpiński został aresztowany 28 lutego 2023 r. W sierpniu 2023 r. Sąd Okręgowy w Katowicach zgodził się zamienić areszt na 750 tys. zł poręczenia, ale 6 września Sąd Apelacyjny tę furtkę zamknął. Areszt miał trwać do 24 listopada.

Wtedy otworzyła się inna droga. W 2019 r. Karpiński nie startował w wyborach do Sejmu, ale – bez powodzenia – startował do Parlamentu Europejskiego z listy Koalicji Europejskiej w okręgu lubelskim. Mandat zdobył wtedy Krzysztof Hetman, ale w październiku 2023 r. uzyskał miejsce w polskim Sejmie. Zdecydował się zrezygnować z europarlamentu i wybrał Warszawę. Następna na liście Joanna Mucha też wybrała Sejm, a Riad Haidar, który miał trzeci wynik, zmarł w maju 2023 r. Czwartym w kolejce po europejski mandat był Włodzimierz Karpiński.

Jeszcze w połowie listopada prokuratura nazywała wniosek obrony o zwolnienie "co najmniej przedwczesnym". Prokuratorem generalnym był wówczas Zbigniew Ziobro. 16 listopada 2023 r. marszałek Sejmu wydał postanowienie o obsadzeniu mandatu. Tego samego dnia prokurator uchylił areszt. Karpiński przesiedział niespełna dziewięć miesięcy, zanim rozpoczął karierę europarlamentarzysty.

4 kwietnia 2024 r. prokuratura, już pod rządami nowej koalicji, zrezygnowała z wniosku o uchylenie immunitetu nowo upieczonego europosła. Tłumaczyła, że procedura jest czasochłonna, a kadencja się i tak już kończy. W wyborach w czerwcu 2024 r. na liście KO w okręgu lubelskim Karpińskiego nie było.

Rafał Baniak wyszedł z aresztu 29 sierpnia 2023 r. za milion złotych poręczenia.

Kasa

Pieniędzy z domniemanych łapówek nie znaleziono. Prokurator przyznaje, że "w całym toku śledztwa nie zdołano zabezpieczyć kwoty przeszło 5 mln zł". Przekonuje jednak, że to nie znaczy, iż pieniądze nie zostały wręczone, a "niewątpliwie część" musiała zostać "spożytkowana" w trakcie procederu.

Jako ślady wskazuje tylko dwie rzeczy: wzrost gotówkowych wpłat Rafała Baniaka z pominięciem systemu bankowego i "zupełnie nietransparentny sposób" uzyskania przez Karpińskiego pożyczki na zakup nieruchomości.

U Baniaka śledczy znaleźli dowody na pocztowe przelewy na różne konta w sumie na 272 467,53 zł w latach 2021–2022, czyli wtedy, gdy według prokuratury trwał proceder.

Karpiński wyjaśnił, że na dwie nieruchomości, które kupił w tym czasie, pożyczki udzieliło mu trzech członków rodziny. Odpowiednio 85 tys., 80 tys. i 20 tys. zł. Według prokuratury roczne dochody dwojga z nich były niższe niż pożyczone Karpińskiemu kwoty, a jedna w 2021 r. wykazała 1995 zł dochodu przez cały rok.

Prokurator zwraca też uwagę na pół miliona złotych, które jednemu z członków rodziny pożyczyła osoba spoza niej. Zorganizował to, jego zdaniem, Karpiński, "aby następnie samemu pożyczyć pieniądze od swoich dzieci". Pożyczkodawca, przesłuchany jako świadek, nie rozpoznał na zdjęciach syna Karpińskiego, któremu rzekomo miał pożyczyć pieniądze. W lutym 2023 r., tuż przed zatrzymaniem, Karpiński miał go uprzedzić, że może zostać przesłuchany.

13 z 17: przyznajemy się

W procesie, który rozpocznie się 4 grudnia, na ławie oskarżonych zasiądzie 17 osób. Rafał Baniak i Artur P. według prokuratury założyli i kierowali zorganizowaną grupą przestępczą. Włodzimierz Karpiński odpowiada za przyjęcie korzyści majątkowej znacznej wartości. Prokurator nie zalicza go do grupy.

Trzynastu oskarżonych przyznało się do winy. Nie przyznają się Karpiński, Baniak, jego żona i jeden z kontrahentów FBSerwis, przedsiębiorca transportowy.

– W związku z toczącym się postępowaniem sądowym oraz wniesieniem aktu oskarżenia, do czasu jego prawomocnego zakończenia nie będziemy odnosić się do okoliczności i zdarzeń będących przedmiotem tego postępowania – napisała WP Magdalena Kaźmierczak, rzeczniczka prasowa FBSerwis.

Jednocześnie poinformowała, że spółka wypowiedziała umowy ze wszystkimi managerami oskarżonymi o zorganizowanie korupcyjnego procederu.

– Kwestia ewentualnego dochodzenia roszczeń wobec osób, których dotyczy pytanie, będzie analizowana po zakończeniu postępowania sądowego i ocenie jego wyników – dodała rzecznik.

"Na tym etapie nie chciałbym szerzej komentować sprawy. Swoje stanowisko przedstawię przed sądem" – odpisał na nasze pytania Rafał Baniak.