Neurochirurg celebryta, milionowe rachunki i bezradny NFZ. Afera, która pączkuje

Latem Wirtualna Polska opisała aferę z neurochirurgami, którzy w małych szpitalach wykonywali proste zabiegi przeciwbólowe, a rozliczali je jak znacznie droższe procedury. Teraz odkryliśmy, że podobny mechanizm mógł działać w kolejnych placówkach, a jednym z lekarzy, których dotyczą nasze ustalenia, jest dr Łukasz Grabarczyk, znany neurochirurg i szef kliniki Budzik dla dorosłych.

• Przypadki szpitali w Mogilnie i Miastku, które opisaliśmy w lipcu, nie były pojedynczymi incydentami. NFZ wskazał 17 placówek ukaranych za podobny sposób rozliczania zabiegów przeciwbólowych kręgosłupa.
• W Piszu, w którym zabiegi wykonywał dr Łukasz Grabarczyk, kontrola NFZ zakwestionowała wszystkie ze 100 sprawdzonych wyrywkowo procedur (łącznie w latach 2023-2025 było ich 2241). Fundusz zażądał zwrotu 670 tys. zł za 2023 r.
• Skala problemu pozostaje nieznana, bo brakuje skutecznego nadzoru. NFZ wskazuje na niedobór kontrolerów, a według ustaleń autorów sprawa z Pisza nie trafiła do prokuratury.

Są afery, które się kończą, i są takie, które się rozmnażają. Historia neurochirurgów rozliczających proste zabiegi przeciwbólowe jako znacznie droższe procedury zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii.

Latem opisaliśmy w Wirtualnej Polsce działalność spółki Spine w szpitalach w Mogilnie i Miastku. Lekarze wykonywali tam zabiegi przeciwbólowe kręgosłupa, za które można było otrzymywać nawet 26 tys. zł za godzinę, a NFZ zakwestionował sposób ich rozliczania. Teraz wiemy, że podobne nieprawidłowości stwierdzono w aż 17 placówkach.

Jedną z nich jest szpital w Piszu, w którym zabiegi wykonywał dr Łukasz Grabarczyk, neurochirurg znany również z działalności medialnej i kierowania kliniką Budzik dla dorosłych.

Mechanizm jest prosty. Istnieją dwie podobne procedury leczenia bólu. Jedna może być wykonywana ambulatoryjnie, druga wymaga hospitalizacji i jest wyceniana przez NFZ znacznie wyżej. Według ustaleń funduszu w kontrolowanych placówkach wykonywano tańsze zabiegi, ale rozliczano je jako droższe. To tak, jakby zamówić kawę, a zapłacić za pełny obiad.

W Piszu dr Grabarczyk mógł wystawiać rachunek na 946 zł za zabieg trwający według dokumentacji od 5 do 19 minut. W latach 2023–2025 wykonano tam łącznie 2241 takich procedur. Z informacji szpitala wynika, że lekarz pojawiał się na miejscu średnio trzy–cztery razy w miesiącu. Z naszych wyliczeń wynika, że wartość faktur mogła przekroczyć 2 mln zł, choć nie oznacza to, że cała ta kwota została mu wypłacona.

NFZ skontrolował 100 losowo wybranych zabiegów z 2023 r. We wszystkich przypadkach kontrolerzy uznali, że leczenie mogło odbyć się ambulatoryjnie. Pacjenci byli formalnie hospitalizowani, a po krótkiej obserwacji wracali do domów. W 47 przypadkach skierowania wystawił sam Grabarczyk. Kontrolerzy zwrócili też uwagę na powtarzalne wpisy w dokumentacji medycznej.

Fundusz zakwestionował wszystkie rozliczone zabiegi z badanego roku i zażądał od szpitala zwrotu 670 tys. zł. Dyrekcja złożyła zastrzeżenia, ale zostały odrzucone. Pisz nie skierował sprawy do sądu, a należność potrącono z bieżących rozliczeń. Szpital wstrzymał natomiast wypłatę ponad 730 tys. zł lekarzowi, który pozwał placówkę, domagając się zapłaty.

Problem w tym, że kontrola objęła wyłącznie rok 2023. Nie sprawdzono kolejnego roku, w którym wykonano ponad tysiąc zabiegów, ani części 2025 r. NFZ tłumaczy, że brakuje kontrolerów, a liczba procedur i placówek wymagających weryfikacji jest ogromna.

To nie wszystko. Grabarczyk pracował również w Mrągowie, a od października 2025 r. wykonuje zabiegi w Mławie. Tamtejsza umowa obowiązuje do czerwca 2027 r. Do 18 sierpnia 2026 r. przeprowadzono 323 zabiegi. Według szpitala wszystko odbywa się prawidłowo, ale NFZ nie prowadził tam kontroli. Nie znamy też pełnej skali działalności lekarza ani wszystkich miejsc, w których wykonywał podobne procedury.

Sam Łukasz Grabarczyk odrzuca zarzuty. Podkreśla, że kontrola dotyczyła szpitala, a za rozliczenia z NFZ odpowiada placówka. Twierdzi również, że ma dokumenty i dowody, które przedstawi w sądzie. Szpital utrzymuje z kolei, że kara wynikała z działań lekarza i że to on powinien ponieść finansowe konsekwencje.

Zwraca uwagę jeszcze jedna rzecz: według naszych ustaleń sprawa z Pisza nie została zgłoszona do prokuratury. Tymczasem mamy zakwestionowane rozliczenia, spór o setki tysięcy złotych i pytania o kolejne szpitale. W Mogilnie postępowanie prokuratorskie trwa, ale w innych opisanych przez nas przypadkach nie widać podobnej aktywności.

Nie przesądzamy, czy Grabarczyk złamał prawo. Tego nie rozstrzygnął sąd ani prokuratura. Wiem natomiast, że bez kontroli kolejnych lat i placówek nie poznamy pełnej skali problemu. Mamy listę 17 ukaranych szpitali i wiele pytań o sposób rozliczania zabiegów. Jeśli NFZ nie ma zasobów, by wszystko sprawdzić, będziemy robić to my. Chodzi przecież o pieniądze z naszego wspólnego systemu ochrony zdrowia.