Koniec epoki w Jastrzębiu. Słynna wieża wysadzona w powietrze

Wieża szybu Jas II w Jastrzębiu-Zdroju została w środę wysadzona w powietrze. Do jej rozbiórki użyto ponad 50kg dynamitu, a samo przygotowanie trwało ok. dwóch tygodni. Tym samym Spółka Restrukturyzacji Kopalń zakończyła likwidację nadziemnej infrastruktury kopalni Jas-Mos – Jastrzębie III.

Wieża szybowa Jas II wznosiła się na 73 m, a maszyna wyciągowa znajdowała się prawie 60 m nad ziemią. Konstrukcja składała się z jednego poziomu podziemnego i jedenastu nadziemnych. Główna część nośna — kondygnacja podziemna, dwa słupy oraz trzpień — była wykonana z żelbetu. Wcześniej zdemontowany trzon prowadniczy wieży wykonany był natomiast ze stali.

Tak przebiegały przygotowania do wybuchu

Kierownik robót strzałowych Krzysztof Dymek szczegółowo opisał skalę przygotowań: - Użyliśmy ponad 50 kg materiałów wybuchowych. Samo przygotowanie trwało ok. dwóch tygodni. Trzeba było wywiercić tysiąc otworów strzałowych (…). Ponieważ masa była bardzo duża, musieliśmy przygotować teren, zabezpieczyć go przed falą sejsmiczną. (…) Zabezpieczenia były takie, że wykopano rowy i nasypano wały wokół miejsca prac, żeby przerwać przebieg fali sejsmicznej - powiedział kierownik robót strzałowych Krzysztof Dymek.

Dymek wskazał również, że wieża szybu ważyła ok. 7 tys. ton. Skala przedsięwzięcia wymagała zatem rozbudowanej infrastruktury zabezpieczającej — zarówno ze względu na masę obiektu, jak i ryzyko rozchodzenia się wstrząsów sejsmicznych po terenie dawnej kopalni.

Pod koniec 2025 r. zlikwidowano wieże Jas I oraz Jas IV. Z kolei likwidację części podziemnej kopalni Jas-Mos – Jastrzębie III zakończono w połowie 2025 r. Środowa rozbiórka wieży Jas II domknęła zatem wieloetapowy proces likwidacji naziemnej infrastruktury całego zakładu.

Co stanie się z terenami po kopalni Jas-Mos?

Spółka Restrukturyzacji Kopalń dysponuje ponad 80 ha terenów po kopalni Jas-Mos – Jastrzębie III. Położone są one w atrakcyjnym miejscu — w pobliżu autostrady A1 oraz centrum Jastrzębia-Zdroju. Dodatkowo, we współpracy z Jastrzębską Spółką Węglową, SRK oferuje inwestorom 48 ha terenów w Jastrzębiu-Zdroju i Mszanie.

Kopalnia Jas-Mos – Jastrzębie III to ostatni zakład likwidowany przez SRK. Zgodnie z nową ustawą o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, obowiązującą od 2026 r., za likwidację odpowiadają już bezpośrednio przedsiębiorstwa górnicze — nie spółka restrukturyzacyjna.

Kopalnie Węgla Kamiennego Jastrzębie i Moszczenica były pierwszymi zakładami górniczymi na terenie Jastrzębia-Zdroju. Ich budowa rozpoczęła się w latach 50. XX wieku. W 1962 r. otwarto kopalnię Jastrzębie, a rok później połączono ją z kopalnią Moszczenica, tworząc kopalnię Jastrzębie-Moszczenica, czyli Jas-Mos. Moszczenica zaczęła funkcjonować jako odrębny zakład od 1966 r., by ponownie zostać połączona w 1994 r.

SRK przejęła ruch Moszczenica w 2001 r. Pozostałą część, tj. kopalnię Jas-Mos – Jastrzębie III, przejęła w dwóch etapach: w 2016 r. wraz z ok. 1,6 tys. pracowników, a następnie w 2022 r. wraz z ok. 2,1 tys. pracowników. Spółka Restrukturyzacji Kopalń działa od 2000 r. i w tym czasie przejęła kilkadziesiąt kopalń w celu przeprowadzenia ich likwidacji, a także rekultywacji, zagospodarowania i przygotowania terenów pod nowe inwestycje. Do SRK należy również Centralny Zakład Odwadniania Kopalń, który zabezpiecza wciąż czynne zakłady przed zalaniem.