Piyasanın yarı fiyatına kiralık ev… Başvurular başladı

Merkez Bankası’nın geçtiğimiz temmuz ayında yayımladığı Yeni Kiracı Kira Endeksi’ne göre İstanbul’da yeni kiracıların ödediği kiralar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32.4 arttı. Üstelik kira artışı aynı dönemde enflasyonun da üzerinde gerçekleşti.

PİYASADA 36 BİN 500 TL

sahibinden.com-BETAM verilerine göre ise temmuzda İstanbul’da kiralık konut ilanlarının ortalama metrekare fiyatı 456.5 TL’ye kadar çıktı. Yani 80 metrekarelik bir konutun kirası yaklaşık 36 bin 500 TL.

TOKİ konutlarında ise aylık bedel;

- 1+1’lerde 10 bin TL

- 2+1’lerde 12-17 bin TL

- 3+1’lerde 15-18 bin TL

- 4+1’lerde ise 18-20 bin TL arasında -konutun büyüklüğüne göre- değişecek.

Haberin Devamı

12 İLÇE 4 BÖLGEDEN KİRALANABİLECEK

İlk etapta, 12 ilçeyi kapsayan 4 bölgeden; Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye ve Üsküdar’da toplam 291, Maltepe, Tuzla ve Kartal’da 330, Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu ve Güngören’de 360, Arnavutköy’de ise 90 konut kiraya çıkacak.

Ankara Üniversitesi Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Harun Tanrıvermiş, proje bölgelerindeki benzer konutların kiralarını karşılaştıran bir çalışma hazırladı. Diyor ki: “TOKİ konutlarının kiraları, bulundukları bölgelerdeki benzer yeni konutlardan ortalama yüzde 50 daha düşük. Bazı projelerde fark yüzde 60’a çıkmakta.”

Örneğin; Ataşehir’de 2+1 dairelerin medyan kirası yaklaşık 31 bin TL, Maltepe’de ise bu rakam 35 bin 500 TL seviyesinde. TOKİ’de ise aynı metrekarede, 2+1 konutların başlangıç fiyatı 12 bin TL.

İLK ŞART: EVLİ OLMAK

Yani TOKİ modeli ile piyasanın yarı fiyatına ev kiralamak mümkün. Ama şartları var:

Başvuran kişinin 18 yaşını doldurmuş T.C. vatandaşı ve evli olması, hane halkının aylık net gelirinin 100 bin TL’yi aşmaması ve İstanbul’da en az 1 yıldır kesintisiz ikamet etmesi şart. 65 yaş üzerindekilerde ise evlilik şartı aranmıyor. Başvuru sahibi veya eşinin Türkiye’de üzerine kayıtlı bağımsız bir konutu olanlar ile son 5 yılda konut alıp satmış olanlar projeden yararlanamayacak.

Haberin Devamı

Prof. Dr. Tanrıvermiş, konutların evli çiftlere kiraya verilecek olmasının demografik açıdan önemli olduğunu belirterek, “Çocuk yapma hızı hızla düşüyor. ‘Aile Yılı’ hedefi ile uyumlu ve teşvik niteliğinde bir model. Çocuğu olan ve olmayan da ayrışmış. Yeni evlilere 1+1 ya da 2+1, iki ve daha fazla çocuğu olanlara 3+1, 4+1 verilecek. İki çocuksa ranzalı bir sistemde ya da 4+1’de çocuk da aile de rahat eder. Zira bir yanda geçim sıkıntısı bir yanda da insanların arzuladığı yaşam var” yorumunu yapıyor.

ÜÇ YIL KİRALAMA SÜRESİ YENİ EVLİLER İÇİN CAN SİMİDİ OLABİLİR

Peki devletin TOKİ eliyle konut kiralaması piyasadaki köpük fiyatlandırmaları söndürür mü?

Haberin Devamı

İstanbul gibi milyonlarca konutun bulunduğu bir kentte TOKİ modeli ile toplamda 15 bin konutun kiralığa çıkacak olmasının piyasadaki arz sorununu tek başına çözmeye yetmeyeceğini belirten Prof. Dr. Tanrıvermiş, buna karşın piyasa beklentilerini de etkileyeceğine dikkat çekiyor:

“İktisatta önemli kavramlardan biri beklentidir. Gayrimenkulde bunun etkisi çok güçlüdür. Birisi ‘şu konutu şu fiyata kiraya vermiş’ dediğinde ilanlar birbirini izleyerek yukarı gidiyor. Devletin 15 bin konutu piyasanın yaklaşık yarısına kiraya vermesi fiyatlama davranışlarını da etkileyecektir.”

Batıda kiralık konut sistemlerinin önemli taraflarından birisi ise 48- 60 veya 120 ay üstünden yapılan uzun süreli sözleşmeler. TOKİ modelinde ise hak sahipleri konutlarda en fazla 3 yıl kalabilecek ve süre uzatılmayacak.

Haberin Devamı

Prof. Dr. Tanrıvermiş, 3 yıllık süreyi dünya örneklerine göre kısa bulsa da “Türkiye’de konut arzının yetersizliğini düşünüldüğünde İstanbul için 3 yıl makul bir süre. Yeni evli bir çift için o 3 yıllık dönem ise gerçekten bir can simidi olabilir” diyor.

TÜRKİYE ACİLEN KİRALIK KONUT MODELİNİ ÖĞRENMELİ

Prof. Dr. Tanrıvermiş’e göre sadece İstanbul değil, sosyal kiralık konutlara ihtiyacı olan yerler arasında Ankara gibi memur, Antalya ve İzmir gibi turizm kentleri de var. Yorumu şu:

“Doktora yapmış bir genç var. İşe almak istiyoruz. ‘Lojman verirseniz gelirim’ diyor. Nereden bulacağız lojmanı? E, o da haklı. Diyor ki, ‘Ankara’da 50 bin lira kirayı nasıl öderim? Çocuğum var.’ Dolayısıyla Türkiye bugün burada bir modeli test ediyor. Başarılı olursa ülke geneline nasıl yayılacağı ve hangi mevzuat altında uygulanacağını tartışmamız gerekiyor.

Haberin Devamı

Dünyada ‘build to rent’, yani ‘yap-kirala’ olarak bilinen model Londra, Berlin, New York ve Toronto gibi kentlerde hayli yaygın. Türkiye’de ise sistem satmak üzerine kurulu. Bu sebeple uzun süre kirada tutmak üzere konut üreten yatırımcıların teşvik edilmesi önemli. Bunun için kiralık konut fonları kurulabilir. Kamu arazileri belirli şartlarla yatırımcılara tahsis edilerek, karşılığında konutların piyasanın altında kiralanması istenebilir.

Fakat bu modelin büyüyebilmesi için en önemli ihtiyaç yasal altyapıdır. Türkiye acilen kiralık konut modelini öğrenmeli, bir mevzuat oluşturulmalı ve özel sektör de işin içine girmelidir. Yoksa tüm yükü TOKİ taşıyamaz.”