Moeder Zap Mama en dochter K.ZIA in de Botanique: 'We hebben altijd samen gezongen'

Moeder Marie Daulne reisde als Zap Mama de wereld rond met een boodschap van Afro-Europese empowerment en menselijkheid. Dochter Kezia Quental trad in haar voetsporen als de neosoulartieste K.ZIA. Dit weekend is er de Brusselse première van hun eerste gezamenlijke show. “Kezia heeft onafhankelijk van mij haar eigen koninkrijk gecreëerd, zoals ik het haar geleerd heb”, klinkt het trots.

Kezia Quental (32) moest van kindsbeen af haar zap mama Marie Daulne (62) delen met de wereld. Zowel de wrijving die dat veroorzaakte als de symbiose tussen de twee eigenzinnige vrouwen komt uit de verf in Heritage é Motion. Hun eerste programma samen, een mix van bewegend erfgoed en emotie, liep al warm in de festivalzomer, is nu met extra visuals te zien in de zalen en knipoogt zelfbewust naar het feit dat moeder en dochter niet altijd op dezelfde golflengte zitten.

Op Genesis, K.ZIA's vier jaar oude debuutalbum, stond met 'Commando fanm', een nummer over vrouwelijke kracht en solidariteit, al een muzikale samenwerking, maar dat was eerder een cameo. 'Déjà', de single die eerder dit jaar deze tournee aankondigde, was hun eerste echte duet. “We zingen al samen zolang we ons kunnen herinneren, maar het heeft tot nu geduurd voor we hier echt klaar voor waren en de energie goed zat”, klinkt het bij allebei.

tekst

Het aanstekelijke 'Déjà' manifesteert het gemis van de dochter die als kleuter vanuit haar slaapkamerraam haar moeder de deur zag uitlopen, denkend dat ze haar weer in de steek zou laten om op tournee te vertrekken (Daulne: “Terwijl ik gewoon naar de videotheek liep.”). Hun stemmen en energie­velden verstrengelend komen ze in het reine met dat verleden. “Het is om die vereniging tussen onze werelden en energieën te voelen dat je moet komen kijken”, zegt Daulne. “Ik ben heel rauw en intuïtief, Kezia is perfectionistisch en meer gepolijst. Mijn stem mag wat vuil klinken en heeft baat bij kleine imperfecties. Haar muziek is 'mooier'. Ik hou van beide, maar we ruziën weleens omdat ik vind dat ze te veel met de details bezig is.”

“Ik ben opgegroeid met de punk van de Sex Pistols en geen grote fan van r&b, zeker niet als die te gelikt is en vol vocalisaties zit”, vervolgt Daulne, die met Zap Mama sinds 1989 haar Congolese roots en ritmes verbindt met moderne Europese pop en zo de biculturele identiteit van een generatie Afro-Europeanen een gezicht, stem en toekomst gaf. “Ik hou van de stijl van mijn goede vriendin Erykah Badu en natuurlijk van K.ZIA. Ik zing haar liedjes de hele tijd mee, maar zelf sta ik voor iets anders. Het doel én het surplus van deze gezamenlijke shows is dat je die twee energieën én persoonlijkheden op één podium krijgt.”

Op de tournee zullen ook enkele neosoultracks weerklinken uit Homefreequencies, het nieuwe album van K.ZIA waarvan het eerste van twee delen vrijdag digitaal verschijnt. Daarop bezingt ze een gevoel van thuis zijn. De in 1993 in Brussel geboren zangeres heeft tegenwoordig een appartement in Londen. Eerder volgde ze haar moeder op haar zevende naar New York om op haar 14e bij haar vader, paardenacrobaat Bernard Quental, in Frankrijk te gaan wonen, waarna ze studeerde in Brussel en naar Berlijn verkaste. “Omdat ik mijn hele leven heb rondgetrokken, moest ik mijn thuis leren vinden op andere dan fysieke plekken, in de mensen om me heen bijvoorbeeld. Maar als je aangeleerd krijgt dat je onafhankelijk moet zijn, ook van mensen om je heen, zit er niets anders op dan dat gevoel in jezelf te gaan zoeken.”

Bezinningsperiode

En dat kan ze heel goed, weet haar moeder, die haar kneedde tot die onafhankelijke vrouw. “Omdat we zo vaak onderweg waren, moesten we een alternatieve thuis creëren. Vooral toen het succes in de VS intens werd, was het moeilijk momenten met haar te delen en even te knuffelen, samen te zingen of tot rust te komen. Ik herinner me een stukje textiel, dat ik overal mee naartoe nam omdat het voor Kezia aanvoelde als thuis.”

Toen de twee op het 21 juli-concert in het Jubelpark 'Alors on danse' van Stromae zongen, maakten ze een cirkel rond. De zus van een toen nog onbekende Paul Van Haver was in New York een tijdje Kezia's nanny. Daulne: “België is kleiner dan je denkt. (Lacht) Door Belgische nanny's te nemen, wilde ik de connectie met haar geboorteland levendig houden. Ik wilde dat Kezia zich Belgisch zou voelen, omdat ik de schoonheid en de verfijning van hier niet terugvond in Amerika.”

K.ZIA spelt Homefreequencies bewust met extra -e: “De bubbel van introspectie die ik instapte voor het maken van de plaat was mijn weg naar mentale vrijheid.” Nadat ze de release aangekondigd had op Instagram reageerde haar moeder meteen met een andere woordspeling: HomeFreeQueencies! Daulne: “Kezia heeft onafhankelijk van mij haar eigen koninkrijk gecreëerd, zoals ik het haar heb aangeleerd. Ook voor mij was thuis geen fysieke plek, maar iets wat ik zelf moest creëren. Met die attitude heb ik mijn carrière opgebouwd. Los daarvan geeft haar titel vooral aan dat we even kunnen ontsnappen aan onze dagelijkse beslommeringen op een mooiere frequentie.”

Die frequentie kwam er na een bezinningsperiode. In nieuwe tracks als 'Awa' en de huidige single 'Forcefield' gaat het opvallend vaak over stilte. In het afsluitende 'Closing freequency' klinkt het letterlijk: “Silence was singing to me.” “In 2025 voelde ik een sterke behoefte om me te isoleren. Alles om me heen was te luid geworden. Ik trok me terug in mijn nieuwe appartement in Londen en maakte het me zo comfortabel mogelijk – joggingbroek aan, muziekje op, snacks binnen handbereik. Op een bepaald moment vroeg ik me af of ik asociaal aan het worden was. Maar ik moest mijn instinct volgen en even uit mijn krachtveld stappen zodat ik mezelf weer kon horen ademen. Alleen zijn hoeft niet triest te zijn, het kan net heel warm en helend zijn.”

Sexy Frans accent

Haar moeder herkent het gevoel. “Congolese families kunnen luid zijn. Zodra ik mijn eigen leven in handen nam, creëerde ik bewust meer ruimte voor mezelf, zodat ik me kon opladen.” Quental: “Elke zondag doet ze nog altijd haar wandelingetje in het bos om de stilte te vinden.” Toch moeten we ons volgens haar bewust zijn van wat er in de wereld gebeurt. Dat doet Quental op 'Call for change'. “Ik kijk in de spiegel en sta stil bij mijn privileges. Het is in de eerste plaats dus een oproep tot verandering in mezelf.”

Daulne is uitgesprokener in haar activisme, maar tegelijk speels. Toen ze twee jaar geleden met regisseur Johan Grimonprez op de Oscar-uitreiking haar schoenzool met “Free Congo” toonde, combineerde ze een mening met een goed idee. “In zulke subtiele boodschappen is ze écht goed”, knikt Quental.

“Een gevolg van mijn kindertijd, toen er veel meer racisme was en mensen naïever waren, of beter: onwetender”, legt Daulne uit. “In de postkoloniale periode werden de geesten gehersenspoeld en verblind door propaganda. Eigenlijk begint iedereen nu pas echt te beseffen wat er toen is gebeurd. In mijn jeugd was de propaganda overal: thuis, op school, op straat, in de kroeg ... In zo'n context zit je constant in strijdmodus. Maar ik wilde een manier vinden om niet meer te hoeven vechten en mensen bewust te maken van hun onwetendheid, hen te doen nadenken over waarom ze racistisch reageren als ze buitenlanders zien. Met Zap Mama probeerde ik duidelijk te maken dat er mensen van vlees en bloed schuilen achter gezichten van kleur. De enige plek waar ik daar niet over hoefde na te denken was New York. Daar zagen ze niet de Congolees, maar de artiest die iets te vertellen had. Mijn kunst en frequentie werden er beoordeeld zonder focus op kleur. Ze vroegen me wel waar ik vandaan kwam, maar enkel door mijn sexy Franse accent.” (Lacht)

“Jonge generaties beseffen vaak niet hoe het vroeger was. Ik heb mijn vader (die twintig jaar ouder was dan haar moeder en een week na de geboorte van Daulne vermoord werd door rebellen, waarna ze met haar moeder, broers en zussen naar België geëvacueerd werd, red.) nooit gekend, maar had zijn verhaal zo graag uit zijn mond gehoord. Dat van een Belgische man die vanuit het Waalse platteland naar Congo trok en daar trouwde. Niet iedereen in zijn familie vatte dat gemengde huwelijk. Maar zij die het wel begrepen, zagen door de kleur heen een mens.”

“Acht jaar Berlijn, een heel liberale stad op het vlak van politiek, seksualiteit, identiteit en kunst, heeft mij nog meer woke gemaakt”, zegt Quental. “Het deed me beseffen dat bepaalde dingen in België of Frankrijk niet oké en zelfs problematisch waren. Zeker in Frankrijk voelt men te vaak de noodzaak om te vermelden dat je een persoon van kleur bent. Zo blijf je altijd 'dat zwarte meisje', terwijl ik niet alleen daardoor gedefinieerd wil worden.”

Brusselse kleurenmix

Over Brussel zijn ze allebei positiever geworden: “Er is nu meer kleur”, zegt Daulne, die in 2010 terugkeerde uit de VS. “Vroeger miste ik de gemeenschappen met Caraïbische, Joodse of latinomensen die New York zo deden bruisen. Haast alles waar ik toen over zong, hebben we hier nu ook. Op straat in Sint-Gillis zie ik tinten Brazilië en Cuba.”

“Toen ik tien jaar geleden uit Brussel vertrok, had ik het gevoel dat er niet genoeg was om me te inspireren en te groeien”, pikt Quental in. “Maar het voorbije halfjaar heb ik hier meer tijd doorgebracht en vond ik het interessant mijn stad te herontdekken. Het leek alsof kunst meer ruimte inneemt en er minder standaardplekken zijn. Dat geeft een stad persoonlijkheid en werkt inspirerend, al is er in vergelijking met New York, Parijs of Londen nog een lange weg af te leggen.”

Daulne kijkt op haar beurt uit naar de opening van Kanal. Tijdens het lanceerfeest brengt ze er samen met een beatmaker en een toetsenist een audiovisuele performance waarin ze de mogelijkheden van AI verkent. “Iets compleet anders dan Zap Mama, dat de nadruk legt op menselijk zijn en livemuziek. Maar ooit studeerde ik beeldende kunsten aan La Cambre en ik ben blij dat ik nu de kans krijg me ook op dat vlak uit te leven, al blijven budgetten beperkt. Daarom blijf ik herhalen: durf te investeren in kunst en creativiteit, niet enkel in entertainment. Het loont.”

Heritage é Motion, van Zap Mama en K.ZIA, op 23/10 in de Botanique, botanique.be. Die dag verschijnt ook deel één van Homefreequencies van K.ZIA. Marie Daulne is op zaterdag 28/11 samen met Ekany en Jan Willems te zien tijdens het openingsweekend van Kanal-Centre Pompidou