EU verlegt focus naar het ontmantelen van Russische sanctieontwijking

• De EU verlegt haar focus van het instellen van nieuwe sancties tegen Rusland naar het ontmantelen van netwerken die de sancties omzeilen.
• Digitale activa en schaduwvloten stellen Rusland in staat om beperkingen te omzeilen.
• Wereldwijde samenwerking blijft essentieel om ondoorzichtige commerciële verbanden te traceren en illegale geldstromen te blokkeren.

De Europese Unie past haar strategie rond de sancties tegen Rusland aan. Het blok wil de nadruk verschuiven van het louter invoeren van nieuwe beperkende maatregelen naar een agressievere aanpak gericht op het ontmantelen van de clandestiene netwerken die worden gebruikt om deze sancties te omzeilen. Op 5 november ontving de Europese Commissie in Brussel hooggeplaatste functionarissen uit lidstaten en wereldwijde bondgenoten om tekortkomingen in de uitvoering van deze sancties aan te pakken. De gesprekken waren gericht op de illegale stroom van technologie, militair materieel en energie. Daarbij werd er specifiek gekeken naar de rol van buitenlandse betalingssystemen, cryptovaluta en maritieme logistiek.

Verschuiving in de handhaving

Deze verschuiving in prioriteiten toont een groeiend besef naarmate het conflict in Oekraïne voortduurt. Terwijl het invoeren van wetten eenvoudig is, is het veel complexer om vastberaden entiteiten ervan te weerhouden deze te omzeilen. Om dit aan te pakken, kwamen twee afzonderlijke groepen bijeen. Eén onder leiding van EU commissaris Maria Luís Albuquerque om de nationale autoriteiten van de EU te coördineren, en een andere onder leiding van gezant David O’Sullivan om de inspanningen af te stemmen met partners zoals de VS, het VK, Canada en Japan.

Complexiteit omzeiling

De uitdaging vloeit voort uit de enorme hoeveelheid wetgeving die sinds februari 2022 is aangenomen. Zelfs met het pakket van juli 2026, dat gericht was op tientallen financiële instellingen en cryptoplatforms, blijft ontwijking wijdverbreid. Verboden goederen en gelden worden vaak via verschillende derde rechtsgebieden of tussenpersonen vervoerd, waardoor het voor toezichthouders moeilijk is om illegale opzet aan te tonen of de uiteindelijke begunstigde te identificeren. De belangrijkste hindernis voor Brussel is dus het vermogen om deze ondoorzichtige commerciële verbanden in kaart te brengen en te traceren.

Digitale activa

Digitale activa en niet-traditionele betalingsroutes zijn belangrijke instrumenten voor ontduiking geworden. Als reactie hierop heeft de EU een systeem ontwikkeld om buitenlandse cryptovalutadiensten die Rusland ondersteunen te blokkeren. Daarmee breidt het blok haar bereik uit tot buiten de Europese grenzen. Het succes van deze maatregelen hangt echter sterk af van de bereidheid van niet-EU-landen om mee te werken. Voor internationale bedrijven en banken vereist deze situatie een veel grondiger onderzoek naar de daadwerkelijke eigenaren en ontvangers van elke transactie om overtredingen van de regelgeving te voorkomen.

Schaduwvloot

Tegelijkertijd blijft de “schaduwvloot” van tankers de Russische olie-export mogelijk maken via ondoorzichtige verzekerings- en eigendomsconstructies. Hoewel de EU meer dan 670 schepen op de zwarte lijst heeft geplaatst en zich richt op ondersteunende diensten zoals bemanning en bunkering, blijft het probleem bestaan. Naast de economische gevolgen neemt de bezorgdheid toe over de milieu- en veiligheidsrisico’s die deze verouderde, onderverzekerde schepen met zich meebrengen, evenals de bedreigingen voor de onderzeese infrastructuur. Omdat deze schepen vaak volledig buiten de EU-wateren opereren, vereist handhaving een nauwe samenwerking met vlaggenstaten en internationale scheepvaartknooppunten.

Succes meten buiten BBP om

Vanuit macro-economisch perspectief constateert de Commissie een aanzienlijke daling van de Russische groei tussen 2024 en 2025. Groeicijfers zijn echter niet de enige maatstaf voor succes. Het vermogen van Rusland om zijn oorlogsmachine in stand te houden hangt af van zijn capaciteit om importen aan te schaffen en exportinkomsten te behouden, wat vaak wordt ondersteund door hoge wereldwijde olieprijzen. Daarom is het huidige doel van de EU niet louter het uitbreiden van de lijsten met verboden entiteiten, maar het proces van ontwijking kostbaarder, moeilijker en transparanter te maken. (ev)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!