Criminoloog sceptisch over stepverbod: ‘Politici willen vooral tonen dat ze iets doen'

“Steekvlampolitiek en symptoombestrijding”, zo vat Mattias De Backer, criminoloog aan de VUB, het stepverbod in de 19 Brusselse hotspots samen. Hij ziet het als een maatregel die moet aantonen dat de Brusselse regering ‘iets’ doet aan het drugsgeweld. “Men noemt dat ook wel eens veiligheidstheater.”

Er blijven nog veel vragen over na de aankondiging woensdag van Brussels minister-president Boris Dilliès (MR) dat hij zowel deel- als privésteps bant uit 19 hotspots.

Dilliès lichtte donderdag een tipje van de sluier over die maatregel, waar zowel binnen zijn eigen regering als bij de oppositie veel vragen over bestaan. "Het verbod wordt van kracht zodra het in het Belgisch Staatsblad verschijnt, en zal door de politie worden afgedwongen. Er zijn geen uitzonderingen voorzien. Safe.brussels (de gewestelijke veiligheidscoördinator, red.) en de gemeenten zorgen voor de communicatie en handhaving”, klinkt het in een korte mededeling.

Maar VUB-criminoloog Mattias De Backer denkt dat het weinig zoden aan de dijk zal zetten. “Ik snap dat de Brusselse beleidsmakers iets moesten doen (in het licht van de vele schietpartijen, red.), maar hier heb ik mijn twijfels bij”, zegt De Backer. “Ik kan me voorstellen dat de steps omwille van de wendbaarheid in het verkeer erg populair zijn bij wie lokaal de drughandel coördineert. Zo bekeken kan het verbod een streep door de rekening zijn van die drugscriminelen, maar is dit de aanpak die we nodig hebben?”

Het besluit roept vooral veel vragen op. De Backer: "Zo vermoed ik dat drugdealers na het verbod hun handel simpelweg twee straten verder voortzetten. Zo is dat gebeurd na de gekende opschoonactie aan het Zuidstation.”

Ook het afdwingen van het verbod zou weleens zeer lastig kunnen worden, denkt De Backer, "want het betekent dat je ze ter plekke zal moeten tegenhouden. Dan krijg je een beeld van een lachwekkende politie-achtervolging van deze zeer snelle en wendbare voertuigen. Ik weet niet hoe ze dat gaan doen in de praktijk.”

“Het afdwingen van een verbod op e-steps wordt zeer lastig, want het betekent dat je ze ter plekke zal moeten tegenhouden"

Professor criminologie (VUB)

“De 19 hotspots zijn ook erg verschillend”, merkt De Backer op. “Sommige bestaan uit de directe omgeving van een metrostation, andere zijn een plein of een volledige wijk zoals Peterbos. Hoe ga je daar zo’n verbod organiseren? Wat is daar de perimeter van? En hoe ga je vermijden dat de bewoners die niets met drugscriminaliteit te maken hebben hiervan het slachtoffer worden?”

De criminoloog maakt zich verder zorgen over een ‘hellend vlak’, het opbod aan steeds strengere veiligheidsmaatregelen kan de rechten en vrijheden van de Brusselaars te sterk inperken. “Zijn sommige voorgestelde maatregelen, zoals een samenscholingsverbod, wel proportioneel?", vraagt De Backer zich af. "Valt dit binnen de grenzen van het wettelijke? Dat zouden beleidsmakers eigenlijk eerst moeten aftoetsen.”

Ballonnetjes

Volgens De Backer zitten we nu in een sfeer van politieke opbod, waarbij beleidsmakers allerlei ballonnetjes oplaten. "Dan hoor je achteraf bij juridische experts dat dat allemaal niet zomaar kan. Je kan mensen niet straffen voor ze iets hebben gedaan, je weet ook niet wie je precies viseert met zulke maatregelen. Het gaat namelijk over volledige wijken.”

De Backer is ook erg kritisch over de Brusselse drugscommissaris, de nieuwe functie waar de regering-Dilliès donderdagavond eindelijk een naam kon opplakken, namelijk die van Miranda Scheers. “Het is een typisch voorbeeld van vooral tonen dat je met bepaalde problemen 'bezig bent'. Politici willen dan graag met nieuwe initiatieven komen. Het theatrale aspect is dan belangrijker dan de concrete impact op het terrein.”

De Backer vraagt zich af of we niet in een situatie belanden waarbij verschillende personen die met hetzelfde bezig zijn, elkaar voor de voeten gaan lopen. "Ik denk dat de federale drugscommissaris (Ine Van Weymersch, red.) goed bezig is. Zij kent de Brusselse context ook erg goed.”

“Ik vraag me af of de verschillende drugscommissarissen die met hetzelfde bezig zijn, elkaar voor de voeten gaan lopen"

Mattias De Backer

Professor criminologie (VUB)

Er was voor de criminoloog dan ook geen nood aan een nieuwe drugscommissaris. "Het budget dat voor hem voorzien is (1,5 miljoen euro, red.), zou beter aan andere dingen besteed worden", meent De Backer.

“De grote kwalen van de Brusselse politie zijn we langzaam aan het oplossen, maar er is nog veel winst te behalen. Zo is er nog een enorme achterstand op het vlak van rekrutering en zijn we nog lang niet bij een Brusselse politie die de diversiteit van de stad reflecteert. Dat is weinig interessant voor politici, want het gaat vooral om het verbeteren van wat er al is.”

Ook oppositiepartij Team Fouad Ahidar is niet te spreken over het stepverbod in de 19 hotspots. “De strijd tegen drugshandel verdient een aanpak die coherent, uitvoerbaar en daadwerkelijk doeltreffend is”, laat de partij weten in een persmededeling. “Door alle elektrische steps te verbieden in 19 zones die als drugshotspots zijn aangemerkt, kiest Dilliès voor een maatregel die geen onderscheid maakt tussen criminelen en gewone burgers.”

Bij minister-president Dilliès valt donderdagavond te horen dat er wel animo is voor het verbod, onder meer bij gemeenten die zwaar getroffen worden door drugsgeweld. Zo vond Schaarbeeks waarnemend burgemeester Martin de Brabant (MR) in Le Soir dat zo'n verbod tijdens oudejaar wel een positief effect heeft gehad. Zijn collega Emir Kir (Onafhankelijk) van Sint-Joost-ten-Node vindt het "een essentiële maatregel", in de krant.

Wapengeweld in Brussel

Het wapengeweld blijft een hardnekkig probleem in Brussel. Schiet- en steekpartijen volgen elkaar op, ook buiten de gekende hotspots. Hoe de hoofdstad het geweld probeert in te dijken, lees je hier.