Polska szkoła utknęła w XIX wieku. Co poszło nie tak?

Polscy uczniowie są przeciążeni nauką, nauczyciele narzekają na zarobki i biurokrację, a system edukacji wciąż opiera się na rozwiązaniach sprzed 200 lat. Karol Modzelewski w programie "Teraz WP" przyglądał się problemom polskiej szkoły. – Największym problemem polskiej edukacji jest brak celu – podkreślał.

Najważniejsze tematy programu:

• Dlaczego polska szkoła wciąż przypomina XIX-wieczny system pruski?
• Skąd biorą się stres i przeciążenie uczniów?
• Dlaczego nauczyciele są sfrustrowani i coraz częściej myślą o odejściu z zawodu?
• Czy podstawa programowa wymaga od dzieci zbyt wiele?
• Jak sztuczna inteligencja może zmienić sposób nauczania?
• Czego polska edukacja mogłaby nauczyć się od Finlandii?

Uczniowie przeciążeni nauką. "50 godz. tygodniowo"

Karol Modzelewski przywoływał dane, według których 70 proc. uczniów wskazuje szkołę jako źródło codziennego stresu, a 36 proc. licealistów uważa, że nauka w szkole okazała się stratą czasu. Zwrócił też uwagę na ogromne obciążenie młodzieży obowiązkami.

– Przeciętny polski uczeń siódmej i ósmej klasy poświęcał na naukę w 2023 r. 50 godz. tygodniowo – mówił Modzelewski.

Prowadzący podkreślał, że uczniowie mają niewielki wpływ na to, czego i w jaki sposób się uczą. Muszą natomiast radzić sobie z nadmiarem materiału, sprawdzianami, kartkówkami i presją ocen. – Wszyscy mają wiedzieć wszystko. Pod linijkę – ocenił.

Polska szkoła jak za Prusaków?

Modzelewski przypomniał historię pruskiego systemu edukacji, którego podstawy kształtowały się ponad 200 lat temu. To właśnie z tego modelu wywodzą się rozwiązania, które do dziś kojarzymy ze szkołą: podział na klasy, sztywne programy nauczania, dzwonki, oceny i egzaminy.

– No to czemu w takim razie dzieci wciąż posyłamy do szkoły urządzonej w myśl dwustuletniej idei? – zapytał prowadzący.

Jego zdaniem kolejne reformy nie zmieniły istoty polskiego systemu edukacji. Uczniowie nadal muszą przyswajać ogromne ilości informacji, z których znacznej części nie wykorzystają w dorosłym życiu.

– Przez te wszystkie lata zmieniło się wiele, ale de facto nie zmieniło się nic – stwierdził.

Sztuczna inteligencja zmieni polską szkołę?

W programie pojawił się również temat sztucznej inteligencji, z której uczniowie coraz częściej korzystają podczas nauki i odrabiania prac domowych. Modzelewski zakwestionował tradycyjny model zapamiętywania informacji w XXI w., gdzie odpowiedź na niemal każde pytanie można znaleźć w kilka sekund.

– Dzisiaj dzięki modelom sztucznej inteligencji i internetowi w ogóle mamy taki kalkulator, ściągę, encyklopedię, prywatnego nauczyciela, dyrekcję i kuratorium do wszystkich przedmiotów przy sobie – zauważył.

Prowadzący przekonywał, że zamiast walczyć z nowymi technologiami, szkoła powinna nauczyć się wykorzystywać je do wspierania uczniów.

– Możemy spróbować użyć AI jako narzędzia, które pomoże nam w edukacji, zdejmie z uczniów zbędne obciążenia i może pomoże im osiągnąć cele, które sobie postawią – mówił.

Finlandia pokazuje inną drogę

Modzelewski porównał polski system edukacji z rozwiązaniami stosowanymi w innych krajach. Przyjrzał się m.in. Stanom Zjednoczonym, Japonii, Korei Południowej i Finlandii.

Szczególną uwagę poświęcił fińskiemu modelowi, w którym większą rolę odgrywają samodzielność uczniów i autonomia nauczycieli.

– Główną różnicą, o której mówią eksperci, jest słowo, które dla przeciętnego Polaka jest równie egzotyczne, co renifer i brak śmieci w lesie. To słowo to, uwaga, zaufanie – podsumował.