Nowe zasady wystawiania recept. Lekarze liczą objętość kropli, Centrum e-Zdrowia tworzy słownik

Lekarz przepisuje lek, idziesz do apteki, a tam okazuje się, że recepta została błędnie wystawiona i farmaceuta nie może go wydać - takie sytuacje czasami przydarzają się pacjentom. Nowe zasady wypisywania recept refundowanych, które obowiązują od 13 września br., mają temu zapobiegać, automatycznie odrzucając błędnie wystawione recepty. Mają one też ograniczać gromadzenie leków w domach pacjentów. Przynajmniej taka jest argumentacja Ministerstwa Zdrowia, z którą zgadzają się farmaceuci, odciążeni przez wprowadzone zmiany. Niezbyt zadowoleni są jednak lekarze, zwracający uwagę na to, że nowe zasady wystawiania recept i związane z nimi problemy techniczne dołożyły im pracy.

- Nawet jeżeli każda wizyta wydłuży się przez to tylko o minutę, to jeżeli w ciągu dnia przyjmuję w poradni na NFZ 60 pacjentów, jest dla mnie łącznie dodatkowa godzina pracy - mówi w rozmowie z tvn24.pl Anna Łotowska-Ręczmień, specjalistka anestezjologii i intensywnej terapii, która na co dzień zajmuje się leczeniem bólu. Lekarka podkreśla też, że chociaż miesięcznie przyjmuje około 600 pacjentów, maksymalnie jedna osoba na trzy miesiące wraca do niej z błędnie wystawioną receptą do poprawy. - Nie widzę też w nowych zmianach żadnych korzyści dla pacjentów - dodaje specjalistka.

O to, jak nowe zasady wystawiania recept sprawdzają się w rzeczywistości, zapytaliśmy Centrum e-Zdrowia, które przyznaje, że otrzymuje zgłoszenia związane z wypisywaniem dawkowania na receptach refundowanych wystawianych po 13 września. "W stosunku do skali wystawianych recept zgłoszenia są pojedyncze - kilka-kilkanaście zgłoszeń dziennie wobec kilku tysięcy recept wystawianych na minutę w standardowych godzinach pracy przychodni"- zaznacza CeZ w przesłanej nam odpowiedzi.

Nowe zasady nie dotyczą miesięcznych recept płatnych w 100 proc., recept recepturowych, farmaceutycznych, zlecanych w ramach importu docelowego oraz recept na opakowania o złożonej strukturze.

Nowe zasady wypisywania recept

O co chodzi we wdrożonych 13 września zmianach w zasadach wystawiania recept? Przede wszystkim, lekarze muszą określać dawkowanie w sposób bardziej precyzyjny i podawać "czas kuracji".

- System, z którego korzystam w poradni na NFZ, w przypadku tabletek sam wylicza czas kuracji w miarę sprawnie. Natomiast oprogramowanie do obsługi dokumentacji, które mam w prywatnej przychodni, wymaga ode mnie dwukrotnego wpisywania tych samych informacji do systemu i dodatkowego, zbędnego klikania - mówi Anna Łotowska-Ręczmień.

Przypomnijmy, recepta zwykła to taka, którą trzeba w całości zrealizować w ciągu 30 dni od jej wystawienia. W ramach recepty tego rodzaju lekarz może przepisać lek maksymalnie na 120 dni. Leki stosowane przewlekle można natomiast wypisać na recepcie rocznej. Jest ona ważna 365 dni, a pierwsze opakowanie należy wykupić w ciągu 30 dni od jej wystawienia.

- Pomimo wprowadzonych wcześniej ograniczeń, nadal zdarzało się, że pacjenci mogli wykupić leki na więcej niż 120 dni kuracji w ramach recepty miesięcznej. Teraz nie ma już takiej możliwości, ponieważ lekarz musi precyzyjnie określić czas trwania kuracji, dawkowanie z jednostką i częstotliwość przyjmowania danego leku, aby system mógł zweryfikować, czy wypisana liczba opakowań jest z tym zgodna - mówi mgr farmacji Dominika Lewandowska w rozmowie z tvn24.pl. Kiedy pacjent gromadzi w domu leki wystawione w ramach recept refundowanych, naraża płatnika na marnowanie pieniędzy. Zdarza się bowiem tak, że lek trzeba odstawić przez działania niepożądane albo zmienić na inny. Wtedy w domu pacjenta zostaje stos nawet nieotwartych opakowań, z których już nikt nie może skorzystać.

Anna Łotowska-Ręczmień też uważa, że pacjenci nie powinni magazynować w domu leków, ale nie rozumie, w jaki sposób nowe zasady wystawiania recept mają to ukrócić. Widzi za to, jak negatywnie odbijają się nie tylko na lekarzach, ale też na pacjentach.

- "Czas kuracji", który muszę teraz podać na recepcie, to nie jest czas, przez jaki pacjent powinien stosować dany lek, a jedynie okres, na jaki starczy mu ilość leku wypisana na tej recepcie. To jest mylące i może powodować, że chory, który powinien przyjmować lek na stałe, odstawi go na przykład po 60 dniach - wyjaśnia lekarka i podkreśla, że w związku z tym musi dopisywać w zaleceniach lekarskich dodatkowe zdanie, żeby wszystko było jasne dla pacjenta.

Centrum e-Zdrowia problemu nie widzi i tłumaczy w odpowiedzi na nasze pytania, że chodzi o czas kuracji danym lekiem w ramach danej recepty.

Dostawcy oprogramowania gotowi na zmiany?

Poza tym, że po zmianach lekarze muszą podać w recepcie "czas kuracji", muszą też dokładnie określić dawkowanie. Jak zauważa Anna Łotowska-Ręczmień, wiele systemów do prowadzenia elektronicznej dokumentacji medycznej nie jest przygotowanych do wystawiania recept w tak dokładny sposób, jakiego się obecnie wymaga.

Centrum e-Zdrowia częściowo to potwierdza. Jak czytamy w przesłanej nam odpowiedzi, zgłoszenia o problemach to najczęściej prośby o informacje, w jaki sposób wystawić daną receptę na konkretny lek z określonym dawkowaniem. "W zdecydowanej większości w ramach odpowiedzi przekazywane są informacje, w jaki sposób zapisać dawkowanie na recepcie, co zostaje zobrazowane na receptach wystawianych w gabinet.gov.pl (bezpłatnej aplikacji, w której lekarze mogą wystawiać m.in. e-recepty). Oznacza to, że zdecydowana większość zagadnień z problemem w zapisie dawkowania nie jest problemem po stronie Systemu P1 [centralny system informatyczny zarządzany przez Centrum e-Zdrowia, red.]" - podkreśla CeZ. Jeżeli system komercyjny, z którego korzysta lekarz, nie udostępnia określonego sposobu zapisu dawkowania, CeZ doradza kontakt z dostawcą tego systemu.

Słownik dawkowania alternatywnego

- Największy problem jest z lekami, które nie są dostępne w tabletkach. Pacjenci podają sobie insulinę w penie w jednostkach, a lekarz, wystawiając receptę, musi to przeliczyć na mililitry. Podobnie jest z analogami GLP-1 stosowanymi w leczeniu otyłości - mówi Dominika Lewandowska. Problem jest też z maściami, żelami oraz kroplami do oczu - lekarz musi sam wyliczyć, jaka jest objętość jednej kropli w mililitrach. Musi też policzyć, ile gramów ma jedna miarka mleka modyfikowanego. System sam tego nie podpowiada i nie przelicza.

- Z tabletkami sprawa jest w miarę prosta, ale przy lekach w każdej innej formie pojawia się problem. Jeszcze od wprowadzenia zmian nie wypisywałam żadnemu pacjentowi fentanylu w aerozolu do nosa na ból przebijający, ale nie wiem, jak to przeliczę, kiedy zajdzie taka potrzeba. Zawsze zlecałam po prostu "jedną dawkę" - mówi Anna Łotowska-Ręczmień.

Centrum e-Zdrowia przyznaje, że "zdarzają się pojedyncze przypadki leków, które wymagają dokonywania korekt w możliwych zapisach sposobu dawkowania". "Na problemy reagujemy na bieżąco i dodajemy możliwość zapisania dawkowania na recepcie na lek w określonych przez zgłaszającego jednostkach" - czytamy w przesłanej nam odpowiedzi. CeZ udostępnia możliwość zapisu dawkowania na receptach w jednostkach wynikających z pojemności opakowania określonej w Rejestrze Produktów Leczniczych. Oprócz tego prowadzi jednak również słownik dawkowania alternatywnego, który zawiera dodatkowe jednostki dawkowania leków.

Przykład? Krople do oczu w większości w RPL mają jednostkę pojemności "ml", stąd podstawowa jednostka dawkowania dla kropli to "ml". Natomiast w słowniku dawkowania alternatywnego dodatkowy wpis dla kropli to "kropl." (krople). W przypadku leków we wkładach czy ampułko-strzykawkach, np. insuliny, jeśli podstawową jednostką dawkowania są "ml", to w dodatkowych opcjach zapisu CeZ uwzględnia "wkł." (wkłady)/"amp.-strzyk." (ampułko-strzykawki) oraz "j.m." (jednostki międzynarodowe). Dla leków w plastrach możliwe jest ich dawkowanie w "plast." (plastry).

"Słownik dawkowania alternatywnego jest na bieżąco aktualizowany i udostępniany dostawcom oprogramowania komercyjnego. Zatem to, czy dana jednostka dawkowania będzie możliwa do wyboru w systemie komercyjnym, jest też zależne od dostawcy tego konkretnego systemu, który powinien dane ze słownika prezentować w swoim systemie" - podkreśla biuro prasowe CeZ.