Wykryto metale ciężkie. Mieszkańcy chcą przebadania dzieci mieszkających w pobliżu hałdy Pokój

Rekultywacja pokopalnianej hałdy Pokój przez wiele miesięcy wiązała się z uciążliwościami dla okolicznych mieszkańców, m.in. dużym zapyleniem. Niespełna miesiąc temu, już po rekultywacji blisko 90 procent hałdy, mieszkańcy poznali wyniki badań gleby. Na zlecenie Spółki Restrukturyzacji Kopalń badania przeprowadził Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych. Rudzianie dowiedzieli się, że grunt skażony jest m.in. metalami ciężkimi: arsenem, kadmem, ołowiem i cynkiem. 

Największe stężenia odnotowano w strefie A, która właśnie z powodu zanieczyszczenia, była do tej pory wyłączona z prac. W tym przypadku istnieje podejrzenie, że niebezpieczne odpady zostały przywiezione z innego miejsca. Hałda powęglowa nie powinna zawierać metali ciężkich. Są one specyfiką hałd po hutnictwie metali nieżelaznych – tłumaczy prof. Marta Pogrzeba, dyrektor IETU. Badania wykazały jednak także, że metale ciężkie znajdują się również w innych strefach hałdy Pokój. Tych, które już zostały zrekultywowane. 

Część mieszkańców Rudy Śląskiej domaga się badań 

Podczas nadzwyczajnej sesji Rady Miasta radna Agnieszka Stefaniuk przekazała, że mieszkańcy w ciągu dwóch dni zebrali  393 podpisy pod petycją w sprawie zorganizowania badań, głównie dla dzieci, które mogą być narażone na szkodliwe oddziaływanie hałdy Pokój. W pobliżu hałdy dzieci biegały, spędzały na powietrzu być może zbyt dużo czasu, bo nie było wiedzy o zagrożeniu. Mieszkańcom zależy na tym, żeby zadbać o zdrową dietę dzieci i zminimalizować efekty tego, co już się wydarzyło - wyjaśnia radna. 

Badania miałyby dotyczyć obecności szkodliwych substancji w organizmie dzieci. 

Nie tylko hałda Pokój truje w Rudzie Śląskiej

Głos w sprawie badań mieszkańców zabrali także naukowcy. Zapewne chodzi o badania stężenia ołowiu we krwi - najbardziej o to zabiegają mieszkańcy. Na podstawie wyników badań nie będzie można jednoznacznie stwierdzić, że źródłem narażenia jest hałda Pokój – podkreśla dr hab. nauk o zdrowiu Agata Piekut ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. 

Naukowcy podkreślają, że przed rekultywacją hałdy badań nie prowadzono, więc wyników nie będzie można porównać. Mówiąc o skażeniu terenu, należy też uwzględnić tło historyczne. Teren Rudy Śląskiej był intensywnie eksploatowany górniczo i hutniczo. 

Mieszkanie w sąsiedztwie zwałowisk, czy powęglowych czy pohutniczych, nigdy nie jest bezpieczne, zwłaszcza jeśli nie są pokryte roślinnością, ponieważ przy silnych wiatrach zanieczyszczenia się przemieszczają - zaznacza prof. Marta Pogrzeba. 

Potrzebna kampania edukacyjna 

Dr Agata Piekut nie przekreśla zasadności przeprowadzenia badań, ale diagnoza powinna być wstępem do dalszych działań. Powołuje się na wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia. 

Podstawowe działania profilaktyczne i zaradcze, jeśli chodzi o metale ciężkie w tym ołów, polegają na tym, żeby zadbać o prawidłowe odżywianie dzieci. Przede wszystkim o dobrą podaż produktów białkowych wysokowapniowych, ponieważ zawartość wapnia ma istotne znaczenie, jeśli chodzi o profilaktykę narażenia na metale ciężkie. Warto też zadbać o dobrą podaż żelaza. W mojej opinii kampania informacyjna, edukacyjna jest podstawą – podsumowuje dr Agata Piekut. 

Prezydent rozważa zorganizowanie badań dzieci

Prezydent Rudy Śląskiej Michał Pierończyk rozmawia z ekspertami ze ŚUM, aby ustalić, czy konieczne jest przeprowadzenie badań. 

Należałoby je zrobić zgodnie z zaleceniami wyspecjalizowanej instytucji, która po pierwsze ma doświadczenie w takich badaniach, a po drugie: wie, co później z wynikami zrobić. Traktuję to jako część akcji edukacyjnej, przypominającej, że żyjemy na Śląsku, na terenie silnie zurbanizowanym, który przez lata był narażony na różnego rodzaju zanieczyszczenia – mówi prezydent Michał Pierończyk. 

Zalecenie dla działkowców. Nie uprawiać warzyw korzeniowych

U podnóża hałdy Pokój i w pobliżu hałdy po hucie cynku znajdują się ogródki działkowe. Działkowców zaniepokoiły wyniki badań gruntu przeprowadzone przez IETU. Już wcześniej wnioskowali o zbadanie gleby na terenie ogródków. 

Pytali, czy można bezpiecznie uprawiać tam rośliny jadalne. SRK nie widziała potrzeby wykonania analiz. Dyrektor IETU prof. Marta Pogrzeba rozwiewa wszelkie wątpliwości:

Już w latach 80. wydaliśmy małą zieloną książeczkę, która znajduje się w archiwach instytutu. Wskazywaliśmy  w niej, że na terenie całego województwa - wtedy jeszcze katowickiego - nie można uprawiać żadnych warzyw, zwłaszcza warzyw korzeniowych, bo te rośliny w czasie wzrostu pobierają  metale ciężkie, a później my je zjadamy. Napominaliśmy, że należy przekształcić ogródki w strefy wypoczynku – mieć drzewa owocowe, krzewy, kwiaty. 

Rekultywacja hałdy Pokój była konieczna

Płonącą hałdę Pokój trzeba było ugasić. W trakcie spalania uwalniają się związki kancerogenne – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Dla takich hałd jedyną opcją rozsądną jest dotarcie do najgłębszych pokładów, które się palą, ze środkiem inertnym, czyli przeciwpożarowym - wyjaśnia prof. Pogrzeba.  Jeżeli działania byłyby wyłącznie powierzchniowe, nie doszłoby do ugaszenia ognisk, które znajdują się u samej podstawy hałdy. Konieczne było wykorzystanie ciężkich maszyn i przemieszanie hałdy ze środkiem inertnym, żeby przestała się palić. Paląca się hałda nie może zostać w żaden sposób zrekultywowana czy zazieleniona – dodawała.

Co dalej z najbardziej zanieczyszczoną częścią hałdy?

Do rekultywacji pozostała najbardziej skażona część hałdy. Mieszkańcy zastanawiają się, czy będzie tak uciążliwa, jak dotychczasowe prace. Technologia będzie określona przez autora projektu technicznego, któremu zleciliśmy wykonanie tych prac. Dokumentacja – tak jak poprzednio - zostanie przedłożona prezydentowi miasta celem zapoznania się z zaproponowaną technologią. Wcześniej technologie nie były kwestionowane – stwierdził Jarosław Wieszołek, prezes SRK.