Hoe kapitalistisch is België? Onderzoek zet ons land boven grootste buurlanden

• België scoort ‘beter’ dan Frankrijk en Duitsland op de Global Capitalism Index.
• Sterke overheidsinstellingen ondersteunen en versterken juist gezonde markteconomieën.
• West-Europa kampt met een lichte achteruitgang van het kapitalisme als gevolg van de afbrokkelende vrijhandel.

Volgens een recent onderzoek van de Universiteit van Virginia is België kapitalistischer dan zijn buurlanden Frankrijk en Duitsland. Met een 19e plaats op de Global Capitalism Index staat België net onder Nederland en aanzienlijk hoger dan Frankrijk (21e) en Duitsland (24e), terwijl Luxemburg een plek in de top zes heeft veroverd.

Zwitserland bovenaan

Bovenaan de wereldranglijst staan Zwitserland, de Verenigde Staten, Hongkong, Canada en Singapore, waarbij ook verschillende Scandinavische landen in de top tien voorkomen.

Venezuela is aangemerkt als de minst kapitalistische staat, hoewel landen als Noord-Korea en Cuba buiten beschouwing werden gelaten vanwege een gebrek aan beschikbare gegevens.

Acht hoofdcriteria

De onderzoekers van de Darden School of Business en het Karsh Institute of Democracy hebben drie jaar gewerkt aan de ontwikkeling van deze index, waarbij ze gebruik maakten van meer dan 200 datasets verdeeld over acht primaire dimensies.

Deze omvatten de stabiliteit van het bankwezen, de groei van de kapitaalmarkt, de mobiliteit van activa en goederen, de flexibiliteit van de arbeidsmarkt, de bescherming van eigendomsrechten, het gemak waarmee bedrijven kunnen worden opgericht, het concurrentieniveau en overheidsbeleid dat marktgroei bevordert. Op basis van deze criteria behaalde België een score van 86,6, waarmee het iets achterbleef bij Nederland (87,4) en voorliep op Frankrijk (85,2) en Duitsland (84,4).

Rol van de staat herdefiniëren

Deze index zet vraagtekens bij de traditionele opvatting dat kapitalisme minimale overheidsinmenging en lage belastingen vereist. In plaats daarvan stelt de studie dat een sterke staat vaak van vitaal belang is voor een gezonde markteconomie, aangezien deze concurrentie kan afdwingen, vriendjespolitiek kan voorkomen en eigendomsrechten kan waarborgen.

Dit perspectief verklaart waarom Noordse landen zoals Denemarken, Zweden en Noorwegen zo hoog scoren ondanks hun uitgebreide socialezekerheidsstelsels. Hoofdonderzoeker Scott Miller merkt op dat openbare gezondheidszorg en sociale vangnetten vaak ten onrechte als socialisme worden bestempeld, terwijl ze in feite naast een kapitalistisch kader kunnen bestaan en dit zelfs kunnen ondersteunen.

Vier varianten van kapitalistische systemen

De studie onderscheidt vier verschillende vormen van kapitalisme. België en zijn Noordwest-Europese buurlanden zijn voorbeelden van “institutioneel kapitalisme”, dat voorrang geeft aan de “reële economie” – zoals ondernemerschap en concurrerende arbeidsmarkten – boven de financiële sector. Andere modellen zijn onder meer “ondernemerskapitalisme” (te zien in de VS en Zwitserland), “bedrijfsgerichte kapitalisme” (dominant in Zuid-Korea en Japan) en “commercieel kapitalisme”, dat sterk gericht is op privé-eigendom en het vrije verkeer van kapitaal.

Trends in West-Europa

Ondanks de sterke positie van België vertoont de bredere trend in West-Europa een lichte daling. Hoewel de regio met een gemiddelde score van 85,3 wereldwijd aan kop blijft, is deze sinds 2009 met ongeveer vier punten gedaald. Onderzoekers uitten met name hun bezorgdheid over de uitholling van de internationale economische integratie en de achteruitgang van de vrijhandel.

Hoewel de wereldwijde gemiddelde score tussen 2009 en 2025 relatief stabiel bleef – van 64,1 naar 63,5 – wijst de stijging van de handelstarieven op mogelijke verdere instabiliteit in de toekomst. (fc)

Wil je meer financieel nieuws ontvangen? Schrijf je dan in op onze dagelijkse Money Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!