Israël naar de stembus: blijft Netanyahu aan de macht?

In Israël zijn de meeste stembureaus opengegaan voor de Israëlische parlementsverkiezingen.

Het is de eerste parlementsverkiezing sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. Daarbij kwamen 1200 Israëlische soldaten en burgers om en werden meer dan 250 mensen ontvoerd. Bij de oorlog die daarop volgde werden tienduizenden Palestijnen in de Gazastrook gedood.

Hoewel Israëliërs bij de verkiezing niet stemmen op personen, maar op partijen, wordt de verkiezing ook gezien als een referendum over Benjamin Netanyahu, de langst zittende premier die het land ooit gehad heeft.

De partij van Netanyahu werd bij de vorige verkiezingen in 2022 de grootste, maar ligt volgens de laatste peilingen iets achter op de Yashar-partij, een nieuwe partij met oud-legerchef Gadi Eisenkot aan het hoofd.

Omdat die partijen geen meerderheid gaan halen in het parlement, moeten ze samenwerken met andere partijen. Grofweg gezegd zijn er twee grote machtsblokken: de Likud-partij van Netanyahu met daarbij de partijen die voor samenwerking met de premier zijn en een coalitie van partijen die niet met de huidige premier wil samenwerken, waaronder de Yashar-partij.

Terreuraanslagen

Een van de thema's die centraal staat tijdens deze verkiezingen is wat er voorafging aan de terreuraanslagen van 7 oktober. Volgens meerdere media zou Netanyahu vooraf gewaarschuwd zijn over een ophanden zijnde aanval, maar negeerde hij die signalen.

De partij van Eisenkot wil hier onafhankelijk onderzoek naar laten doen, terwijl Netanyahu vooral actievoert met de militaire successen die er volgens hem zijn behaald met de oorlog in de Gazastrook en in de strijd tegen Iran.

Daarnaast draait het ook om de Israëlische rechtsstaat. Netanyahu voerde omstreden hervormingen door waaronder een wet die de Israëlische regering invloed geeft op de benoeming van rechters en de macht van het Hooggerechtshof inperkt. Eisenkot wil die hervormingen terugdraaien.

Dienstplicht

Ook de dienstplicht is, zoals bij iedere verkiezingen in Israël, een belangrijk onderwerp. Hoewel ultraorthodoxe Joden volgens het Hooggerechtshof niet hoeven worden uitgezonderd van dienstplicht, menen zij zelf nog altijd dat zij niet in dienst hoeven. De oppositie wil dat de dienstplicht voor iedereen geldt en dat daarop wordt gehandhaafd. Netanyahu heeft steun nodig van ultraorthodoxe partijen en is daarom minder stellig.

Het leed van de Palestijnen maakt vrijwel geen onderdeel uit van de verkiezingen. Zowel Netanyahu als Eisenkot zijn tegenstanders van een tweestatenoplossing en zij zien niets in vredesplannen zolang Hamas aan de macht is op de Gazastrook.

Onzeker

Geen van de twee blokken haalt volgens de peilingen een meerderheid, waardoor het uiterst onzeker is wat er na de uitslagen gaat gebeuren. Bij een impasse zouden nieuwe verkiezingen kunnen volgen.

De stembureaus zijn geopend tot 22.00 uur lokale tijd (21.00 uur Nederlandse tijd). Direct daarna volgen exitpolls op Israëlische televisiezenders die een eerste indicatie geven van de uitslag.