تشکیل نیروی ویژه «دروازه آهنین»؛ طرح چندمنظوره سنتکام برای قطع توانایی حکومت ایران در ادامه جنگ و تأمین مالی

آمریکا اقدامات خود برای تنگ‌تر کردن حلقه محاصره علیه جمهوری اسلامی و مختل کردن شبکه‌های تأمین تسلیحاتی و نظامی رژیم را گسترش داده است. بخشی از این اقدامات که از پشتیبانی نظامی و اطلاعاتی برخوردار است، تشکیل «نیروی ویژه دروازه آهنین» برای کنترل مسیرهای زمینی ایران و مسیر دریایی کاسپین است.

مایکل مولروی معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور خاورمیانه به «الجزیره» می‌گوید که نیروی ویژه «دروازه آهنین» تلاش خواهد کرد مشخص کند که سامانه‌های تسلیحاتی از چه مسیرهایی وارد ایران می‌شوند، چگونه می‌توان مسیر ورود آنها را مسدود کرد و جمهوری اسلامی چگونه منابع انرژی خود را جابجا می‌کند.

بر اساس گزارش «الجزیره»، این طرح محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا را گسترش می‌دهد و مرزهای زمینی ایران و دریای کاسپین (مازندران، خزر) را نیز در بر می‌گیرد. گزارش‌ها حاکیست که این یگان با حضور ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی اداره خواهد شد.

ایران با هفت کشور مرز مشترک دارد: افغانستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، عراق، پاکستان، ترکیه و ترکمنستان.

سنتکام اعلام کرد، این یگان که مقرّ آن در شهر تامپا در ایالت فلوریدا قرار دارد، با دیگر نهادهای دولت آمریکا برای «جلوگیری از جابجایی سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، اقلام مشمول تحریم و جریان‌های درآمدی غیرقانونی از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای کاسپن» همکاری خواهد کرد.

به گفته مولروی، اگر دونالد ترامپ جنگ را تشدید کند، احتمالاً حملاتی علیه مجموعه‌ای از اهداف انجام خواهد شد.

او افزود: «برخلاف عملیات خشم حماسی که عمدتاً بر اهداف نظامی متمرکز بود، تصور می‌کنم اهداف این مرحله بیشتر زیرساخت‌های اقتصادی و حیاتی را شامل شوند. این اقدامات بخشی از یک طرح جامع برای قطع توانایی حکومت ایران در ادامه جنگ و تأمین مالی آن است.»

به گفته او، این یگان در درجه نخست یک نهاد هماهنگ‌کننده است که بررسی می‌کند آمریکا چگونه می‌تواند با هدف قرار دادن مسیرهای زمینی، استراتژی فشار و خفه‌ ساختن اقتصاد جمهوری اسلامی ایران را گسترش دهد؛ چراکه بخش عمده مسیرهای دریایی پیشتر تحت پوشش اقدامات آمریکا قرار گرفته‌اند.

واکنش رژیم ایران به اعلام سنتکام چه بود؟

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طرح نظامی آمریکا را رد کرد و آن را «صرفاً بازی با کلمات» خواند.

سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در اظهاراتی که خبرگزاری «فارس» منتشر کرد، گفت: «آمریکایی‌ها از این طریق نمی‌توانند به هدف خود، یعنی اعمال فشار شدید اقتصادی برای فروپاشی و تجزیه اقتصاد ایران، دست پیدا کنند.» او افزود، واشنگتن پیشتر ادعا کرده بود که اقتصاد ایران ظرف دو هفته دچار فروپاشی خواهد شد، اما «شاهد بودیم که چنین اتفاقی رخ نداد.»

آیا تشکیل این یگان واکنشی به گزارش‌ها درباره همکاری تسلیحاتی روسیه و ایران است؟

اگرچه سنتکام در بیانیه خود بطور مستقیم به تجارت تسلیحاتی جمهوری اسلامی و روسیه اشاره نکرده، اما تحلیلگران می‌گویند این یگان را می‌توان تلاشی برای مختل کردن شبکه‌های تأمین تسلیحاتی حکومت ایران، از جمله مسیرهای مرتبط با روسیه، دانست.

رسانه‌های آمریکایی گزارش داده‌اند که روسیه قطعات پهپاد و مواد منفجره را از طریق دریای کاسپین به ایران ارسال می‌کند. همچنین ادعاهایی مطرح شده که فناوری روسیه ممکن است به رژیم ایران در توسعه موشک‌های کروز مافوق صوت پیشرفته کمک کند.

مجوب زویری، استاد تاریخ معاصر و علوم سیاسی دانشگاه قطر، به «الجزیره» گفت، گزارش‌ها درباره واردات تجهیزات نظامی از طریق روسیه، برای ایالات متحده یک «نگرانی واقعی» محسوب می‌شود. او گفت که این نیروی ویژه ممکن است «باعث رویارویی با روسیه شود».

رامی خوری، پژوهشگر سیاست عمومی در دانشگاه آمریکایی بیروت و پژوهشگر ارشد غیرمقیم مرکز عربی در واشنگتن، درباره تشکیل این یگان گفت: «آمریکا واقعاً نمی‌داند در قبال جمهوری اسلامی ایران چه کاری باید انجام دهد؛ همانطور که پیشتر هم شاهد بوده‌ایم، این کشور اقداماتی را بدون برنامه‌ریزی قبلی انجام می‌دهد؛ استراتژی‌ای که تا کنون موفقیت چندانی به همراه نداشته است.»

آیا آمریکا واقعاً می‌تواند مسیرهای تأمین کالا و تسلیحات ایران را مسدود کند؟

خوری با اشاره به سابقه چند هزار ساله ایران به‌ عنوان یک کشور مهم در مسیر بازرگانی جهانی، گفت مأموریت آمریکا برای مسدود کردن تمام مسیرهای تجاری ایران تقریباً غیرممکن است.

او توضیح داد: «ایران طی هزاران سال شبکه گسترده‌ای از ارتباطات با بازرگانان، شرکا و متحدان در سراسر منطقه به‌ ویژه در آسیا ایجاد کرده است. عملاً غیرممکن است که آمریکا بتواند تمام این مسیرها را مسدود کند.»

این تحلیلگر افزود، آمریکا می‌تواند علیه جمهوری اسلامی محاصره دریایی یا تحریم اعمال کند، اما نمی‌تواند رفتار همه کشورها، از روسیه و چین گرفته تا امارات متحده عربی و دیگر کشورها را کنترل کند.

او همچنین افزود: «در سراسر منطقه افراد زیادی با ایران ارتباط دارند؛ برخی از این ارتباطات بسیار نزدیک و برخی دیگر صرفاً تجاری هستند.»

خوری اضافه کرد، بخش قابل توجهی از اقلام و قطعات مورد استفاده در سامانه‌های تسلیحاتی ایران از کشورهای دیگر خریداری می‌شوند؛ حتی برخی از این قطعات منشأ آمریکایی یا اروپایی دارند، اما از طریق شرکت‌هایی در آسیا به ایران منتقل می‌شوند.

آیا این اقدام می‌تواند مسیر جنگ را تغییر دهد؟

جو کنت، مقام ارشد پیشین مبارزه با تروریسم در دولت ترامپ که در ماه مارس در اعتراض به جنگ آمریکا علیه جمهوری اسلامی استعفا داد، گفت که تشکیل این نیروی ویژه تلاشی از سوی سنتکام برای تضعیف تلاش‌های دیپلماتیک جاری است.

کنت در «ایکس» نوشت: «این اقدام سنتکام به معنای دعوت از جمهوری اسلامی برای تشدید تنش است؛ آنهم در شرایطی که معاون رئیس‌ جمهور در تلاش برای مذاکره با ایرانی‌هاست.»

او افزود، این همانچیزی است که سنتکام آن را «سیاست‌گذاری از طریق طرح عملیاتی» می‌نامد: «زمانی که ارتش بدون سرپیچی آشکار از رئیس‌ جمهور، راهی برای دور زدن کاخ سفید پیدا می‌کند و اقداماتی انجام می‌دهد که تضمین‌کننده تشدید یا ادامه جنگ خواهد بود.»

بر اساس گزارش روزنامه «وال‌استریت ژورنال»، برد کوپر، فرمانده سنتکام، از جمله مقام‌هایی است که در کنار پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، ترامپ را برای از سر گرفتن حملات علیه جمهوری اسلامی ایران تحت فشار قرار می‌دهند.

زویری گفت، این نیروی ویژه ممکن است صرفاً جنبه نمادین داشته باشد، زیرا آمریکا هیچ حضور نظامی در دریای کاسپین ندارد.

او گفت: «آمریکا به این دریا دسترسی ندارد، مگر اینکه برخی کشورهای همسایه مانند جمهوری آذربایجان، ارمنستان یا دیگر کشورها با آن همکاری کنند. اما آنها در این زمینه همکاری نخواهند کرد، زیرا نمی‌خواهند روسیه را ناراضی کنند.»

او افزود، اجرای چنین طرحی مستلزم حضور نیروهای نظامی در منطقه است؛ اتفاقی که، به گفته‌ی او، بعید به نظر می‌رسد.

زویری همچنین گفت، سهم دریای کاسپین در اقتصاد ایران تنها ۱۱ درصد است و بنابراین اقدامات این نیروی ویژه تأثیر منفی چندانی بر تهران نخواهد داشت.

«الجزیره» اعلام کرد که نتوانسته این رقم را بطور مستقل تأیید کند، اما بر اساس گزارش مرکز «سوفان» مستقر در نیویورک، دریای کاسپین تنها بخش کوچکی از کل تجارت دریایی ایران را تشکیل می‌دهد.

میعاد ملکی عضو پیشین «اوفک» در وزارت خزانه‌داری امریکا در یک رشته توییت بر اساس آمار و اسناد تأکید کرده است: «جمهوری اسلامی از قبل برای این تغییر مسیر برنامه‌ریزی کرده و منابع مالی لازم را به آنها اختصاص داده است، برای بستن این راه‌های جایگزین، آمریکا باید به عراق و ترکیه فشار وارد کند، شرکت‌های فعال در این کریدورها را تحریم کند و مسیر دریای کاسپین را زیر نظر بگیرد؛ جایی که ناوهای جنگی آمریکا امکان ورود به آن را ندارند.»