İklim değişikliği küresel sağlık acil durumu: Lancet raporu tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi

30'dan fazla ülkede 100'den fazla kurumdan 146 araştırmacının imza attığı raporda, aşırı sıcakların ve kuraklığın iklim eylemlerinden çok daha hızlı bir şekilde arttığı vurgulandı.

Sıcaklığa bağlı ölümlerde rekor artış

Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girdiği 2016 yılından 2023'e kadar olan dönemde her yıl ortalama 540 bin kişinin sıcaklıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybettiği ve bu ölümlerin yüzde 68'inin iklim değişikliğinden kaynaklandığı belirtildi.

Sadece 2023 yılında sıcaklıkların 710 bin ölüme yol açtığı, bunlardan 71'den fazla kısmının iklim kriziyle doğrudan ilişkili olduğu ve bu rakamın sıtma veya HIV kaynaklı ölümleri geride bıraktığı ifade edildi.

2016-2023 döneminin tamamında ise iklim değişikliğine bağlanabilecek ölümlerin yaklaşık 3 milyona ulaştığı kaydedildi.

Ekonomik kayıplar trilyon doları aştı

İklim krizinin sadece insan sağlığını değil, küresel ekonomiyi de sarstığına dikkat çekildi. Artan sıcaklıklar ve buna bağlı olarak düşen iş verimliliği nedeniyle 2025 yılında dünyanın potansiyel gelirinden 1 trilyon dolardan fazla kaybettiği ve bu durumun trilyon dolar sınırının aşıldığı art arda üçüncü yıl olduğu bildirildi.

Öte yandan, aşırı kuraklığın etkilediği toprak oranının 2016-2025 döneminde önceki on yıla kıyasla yaklaşık yüzde 700 oranında hızlandığı, 2025 yılında dünya topraklarının yarısından fazlasının en az bir ay boyunca aşırı kuraklıkla karşı karşıya kaldığı ifade edildi.

Temiz enerji yatırımları artıyor ama yeterli değil

Rapor, olumlu bazı gelişmelere de yer verdi. Buna göre, 2025 yılında küresel temiz enerji yatırımları yüzde 7'den fazla artarak 2,1 trilyon dolara ulaştı ve bu rakam fosil yakıt yatırımlarının yüzde 82 üzerine çıktı.

Yenilenebilir enerjinin küresel elektrik üretimindeki payı artarken, daha temiz hava sayesinde her yıl yüz binlerce ölümün önlendiği belirtildi. Ancak fosil yakıtların küresel enerji arzının yüzde 80'inden fazlasını oluşturmaya devam ettiği ve hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 2,7 milyon kişinin ölümüne yol açtığı vurgulandı.

Acil eylem çağrısı

Araştırmacılar, iklim değişikliğinin artık resmen bir "küresel sağlık acil durumu" olarak tanınması gerektiğini belirterek; DSÖ ve Birleşmiş Milletler'in küresel bir yanıt koordine etmesini, insan sağlığının tüm iklim kararlarının merkezine konulmasını ve sera gazı emisyonlarının hızla azaltılmasını talep etti.