Na 'blue wave' in de VS komen migrantenkaravanen uit Midden-Amerika weer in beweging

Boris van der Spekcorrespondent Mexico en Midden-Amerika

Een stoet met zo'n 1500 voornamelijk Midden-Amerikaanse migranten is woensdag vertrokken vanuit het verre zuiden van Mexico richting de Verenigde Staten. Belangrijke reden voor hun vertrek is de uitslag van de tussentijds verkiezingen in de VS, waarbij Democraten onder meer in grensstaten grote overwinningen boekten. In migrantengemeenschappen gaan, mede aangespoord door mensensmokkelaars, geruchten dat het Amerikaanse asielbeleid door die uitslag gaat veranderen.

Het gaat om een groep migranten die in oktober vertrok uit de Hondurese stad San Pedro Sula, voornamelijk op de vlucht voor het geweld in hun land en het gebrek aan economische perspectieven. Onderweg sloten ook migranten uit landen als El Salvador en Guatemala zich aan.

Op foto's is te zien dat ook jonge kinderen en baby's deel uitmaken van de karavaan. In het zuiden van Mexico hebben zich onder meer mensen uit Zuid-Amerika en Afrika aangesloten.

Na aankomst in Mexico vertrok de karavaan na enkele dagen uit de stad Tapachula, in deelstaat Chiapas aan de grens met Guatemala. Tapachula is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een plek waar Midden-Amerikaanse migranten op weg naar de VS zijn gestrand, en waar anderzijds Mexicanen en mensen uit andere landen naar zijn uitgezet door Amerikaanse autoriteiten.

Het fenomeen van migrantenkaravanen is niet nieuw in Midden-Amerika en Mexico. In pogingen de VS te bereiken reizen migranten vaak in grote groepen, om minder kwetsbaar te zijn voor criminele organisaties die hen onderweg proberen te beroven, ontvoeren of rekruteren. Met name tussen 2021 en 2024 vertrokken zo jaarlijks meerdere migrantenkaravanen richting de VS.

Met de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis in 2025 werd het asielbeleid in de VS een stuk strenger. Asielaanvragen werden nog amper in behandeling genomen en zowel Mexicaanse autoriteiten als de Amerikaanse grenspolitie zorgden ervoor dat illegale oversteken zo goed als onmogelijk werden. Migratiestromen richting de VS kwamen daardoor stil te liggen. De illegale industrie rondom migratie, voornamelijk van mensensmokkelaars die grof geld verdienden door migranten naar de VS brengen, droogde eveneens op.

Een voormalige coyote, zoals mensensmokkelaars in Mexico genoemd worden, meldt aan de NOS dat na de tussentijdse verkiezingen in de VS migranten actiever worden benaderd door criminelen om weer te proberen de grens over te steken. Dat het migratiebeleid van de Amerikaanse regering ondanks de winst van de Democratische Partij onveranderd streng is, wordt niet vermeld door deze ronselaars.

Migranten die proberen de grens over te steken, lopen nog altijd een torenhoge kans om daarvoor of daarna opgepakt en uitgezet te worden. Naar de hoge sommen geld, vaak van duizenden dollars, die ze hebben betaald aan mensensmokkelaars kunnen ze fluiten.

Wat doet Mexico?

Voor de migrantenkaravaan die deze woensdag vertrok is de Amerikaanse grens echter nog ver. In eerste instantie hopen ze Mexico-Stad, op ruim duizend kilometer van Tapachula, te bereiken. Daar hopen de migranten dat federale autoriteiten hen kunnen begeleiden tijdens het laatste deel richting de VS.

De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum benadrukte woensdag dat haar regering de migranten ervan probeert te overtuigen dat het asielbeleid in de VS niet veranderd is. Ook heeft ze gezegd dat de groep humanitaire hulp en tijdelijke verblijfsvergunningen geboden wordt.

Desondanks is het opvallend dat de huidige karavaan ongemoeid is gelaten door de Mexicaanse autoriteiten. Mede onder druk van de regering-Trump grepen Mexicaanse politiegenten de afgelopen jaren vaak al in Chiapas in als zich grote groepen migranten vormden die gezamenlijk naar de VS wilden trekken.

Zo werd een andere groep van ruim honderd migranten, afkomstig uit Midden-Amerika, dinsdag al bij de grens met Guatemala en Mexico tegengehouden. Mexico lijkt te begrijpen dat als zich de komende tijd weer meer migrantenkaravanen gaan vormen die richting de VS gaan, de relatie met de noorderburen verder onder druk komt te staan, terwijl de humanitaire uitdagingen voor Mexico zullen toenemen.

Trump heeft zich inmiddels via sociale media gemeld, met de waarschuwing aan Mexico dat het extra heffingen kan verwachten als de karavaan verder optrekt naar de grens.