Türkiye konuk rekoru kırdı

Türkiye’nin büyük bir istekle talip olduğu iklim zirvesi Antalya’da sürüyor. Bir milyon metrekarelik alana yayılan zirvede, yeşil bölgeden mavi bölgeye paneller, toplantılar, alternatif etkinlikler birbirini izliyor. Küresel ısınmada 1.5 derece eşiği için alarm çalarken bütün bu toplantılardan iklim krizine nasıl bir çare çıkacağı henüz belli değil.

Liderler zirvesi bitti. Çeşitli konularda taslaklar yayımlanıyor. Şimdi gözler Türkiye ile Avustralya’nın yürüttüğü süreçten somut bir karar çıkıp çıkmayacağında. Fosil yakıtlardan hangi takvimle çıkılacak? Adil geçiş nasıl sağlanacak? Finansmanı kim üstlenecek? Taslaklar çoğalırken bu sorular hâlâ masada.

Antalya’da rakamı en kolay verilen konu katılım. Apaçık Radyo’da Ümit Şahin’in Carbon Brief’ten aktardığı sayı 92 bin 934. Kayıtlara göre bugüne kadarki en yüksek katılımdan söz ediliyor. Bunların 14 bin 285’i ev sahibi ülke konuğu olarak kaydedilmiş. Yani Türkiye’nin davetlisi. Geçen yıl Brezilya’daki zirvede aynı kategorideki sayı 1.324’müş.

Öte yandan aynı yayında aktarılan KONDA araştırmasına göre Türkiye’de her 10 kişiden dokuzu COP31’den haberdar değil. İklim değişikliğine ilişkin kaygı ise yaygın. Antalya’da on binlerce kişi için giriş kartı çıkaran bir organizasyon, zirvede alınacak kararların insanların işini, faturasını ve yaşadığı yeri nasıl etkileyeceğini ülkeye ne kadar anlatabildi?

MESAJ DİZİLERE KALDI 

Tabii COP31 davetlileri arasında yer alan Sinem Ünsal, Ozan Akbaba ve Atakan Özkaya gibi oyuncularla bu mesajları vermek de istemiş olabilirler!

Bu arada Antalya’da en açık mesajlardan biri bir belediye binasının yanına bırakıldı. Altı metre yüksekliğinde bir Truva atıydı bu. Greenpeace’in Danimarkalı sanatçı Thomas Dambo ile hazırladığı heykel, The Guardian’ın zirve yayınına da girdi. Greenpeace, atın neyi temsil ettiğini baştan söyledi. Plastik, fosil yakıt endüstrisinin Truva atıydı.

Zirvede otomobilleri, fabrikaları, binaları nasıl elektrikle çalıştıracağımızı konuşuyoruz. Türkiye, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035’te yüzde 35’e çıkmasını istiyor. Elektrikli otomobil yaygınlaştıkça benzin talebi azalabilir. Ama petrolün ambalajdan tekstile uzanan bir pazarı daha var. Bir de elektriğin nereden geldiği sorusu var. Şebekeye daha çok otomobil bağlarken o şebekeyi besleyen kömür santralları için hangi takvimi uygulayacağız?

Brezilya, Antalya’da yeni fosil yakıtlı santral yapımının durdurulmasını ve fosil yakıt teşviklerinin azaltılmasını öneren bir yol haritası sundu. Fosil yakıtlardan uzaklaşmanın ve elektrifikasyon hedefinin zirvenin genel karar metnine girip girmeyeceği ise pazarlık konusu. Teşviklerin azaltılması da işin bütçe tarafını gündeme getiriyor. Fosil yakıtlara ayrılan kaynak hangi yatırımlara, hangi bölgelere yöneltilecek?

Geçen yıl Belém’de geliştirilmesi kararlaştırılan adil geçiş mekanizmasının nasıl işleyeceği de belirsiz. Bir güneş santralının elektrik satışından geliri var. Peki kömür işçisinin geçiş dönemindeki ücretini hangi bütçe karşılayacak? Yeni yatırımlar kömürden geçinen ilçelerde de iş yaratacak mı? Bir işçinin yeni bir meslek edinmesi için gereken süre boyunca sosyal hakları nasıl korunacak?

DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, COP31 kapsamında uluslararası sendikacılarla yapılan toplantıda dönüşümün maliyetini sermayenin üstlenmesini, iş güvencesi ve sosyal hakların kamu eliyle korunmasını istedi. Apaçık Radyo ekibinin aktardığına göre geçen yılki zirvenin başkanı André Corrêa do Lago da silahlanmaya kaynak bulunurken iklim finansmanının neden yetersiz kaldığı sorusuna şu yanıtı verdi: “Para var, para var ama ayrılmıyor. Bu siyasi bir mesele.”

Hükümetlere ve şirketlere artık açıkça sormak zorundayız. Hangi santral ne zaman kapanacak? Kaç kişinin geliri korunacak? Yeni işler nerede kurulacak, maliyeti kim üstlenecek? Antalya’da kaç kişiye giriş kartı verildiğini biliyoruz. Zirve bittiğinde bu sorulara da aynı açıklıkla yanıt verebilecek miyiz?