Matematycy ostrzegają. Sztuczna inteligencja zalewa sieć "naukowymi" opracowaniami

Popularne sieciowe archiwum niepublikowanych prac naukowych mierzy się z szybkim wzrostem liczby artykułów generowanych przez sztuczną inteligencję. Matematycy ostrzegają, że materiały o niskiej wartości mogą utrudniać dostęp do rzetelnych badań. We wrześniu 2026 r. zgłoszono tam 40 363 artykuły.

Matematyk Kevin Buzzard z Imperial College London przyznaje, że codzienne przeglądanie wszystkich nowych prac z dziedziny matematyki, wygenerowanych przez sztuczną inteligencję, stało się niemożliwe bez... sztucznej inteligencji

Źródło zdjęć: © Domena publiczna

6 października 2026, 10:04

Najważniejsze informacje:

• We wrześniu 2026 r. do popularnego naukowego archiwum w sieci – arXiv – trafiło ponad 40 tysięcy artykułów, dwa razy tyle co w 2024 r.
• Kevin Buzzard z Imperial College London korzysta ze sztucznej inteligencji, aby wybierać prace wymagające uwagi.
• Serwis ograniczył liczbę zgłoszeń do dwóch artykułów miesięcznie i trzech aktywnych prac jednocześnie.

arXiv to elektroniczne archiwum i repozytorium preprintów naukowych, czyli wczesnych wersji artykułów i badań, czekających dopiero na oficjalną recenzję i publikację w czasopismach. W tym sieciowym archiwum gromadzone są prace z dziedzin takich jak matematyka, fizyka, astronomia, informatyka, statystyka, biologia oraz matematyka finansowa.

Teksty nie przechodzą tam jeszcze pełnej recenzji, ale mogą je przesyłać zarejestrowani autorzy z poparciem zaufanych użytkowników. Większość zamieszczanych materiałów trafia później także do czasopism naukowych.

W ostatnim czasie jednak pojawił się problem. Rosnąca liczba artykułów przeciąża moderatorów, a autentyczne prace mogą czekać na ocenę przez wiele tygodni.

Najnowocześniejsze modele AI zaczynają bowiem rozwiązywać problemy matematyczne, z którymi ludzie zmagali się przez lata. Sam fakt jest ogromnym osiągnięciem. Kłopot powstaje, gdy laboratoria AI próbują jak najszybciej ogłosić sukces, zanim środowisko matematyczne zdąży zweryfikować dowód, odtworzyć wynik i ustalić, kto właściwie przyczynił się do odkrycia.

Rosnąca liczba artykułów utrudnia ocenę prac

Rozwój narzędzi AI pozwala szybko rozwiązywać problemy matematyczne i przygotowywać teksty opisujące wyniki. Z możliwości tych korzystają także osoby bez profesjonalnego przygotowania matematycznego. Badacze krytykują część takich publikacji za zbyt wąski zakres i niewielką wartość, nawet gdy przedstawiają poprawne rozwiązanie długo nierozstrzygniętego problemu.

Kevin Buzzard z Imperial College London przyznał, że nie jest w stanie codziennie czytać wszystkich zgłoszeń. W selekcji pomaga mu sztuczna inteligencja, jednak sam proces budzi wątpliwości dotyczące jakości.

– Problem polega na tym, że artykuły o charakterze prowizorycznym nie wyjaśniają dobrze pewnych rzeczy. Nie chodzi tylko o poprawność, lecz o ludzkie zrozumienie, a sztuczna inteligencja czasami bardzo słabo sobie z tym radzi – wskazał matematyk na łamach "New Scientist".

Problem zauważają najwybitniejsi naukowcy. Pod listem otwartym krytykującym sposób, w jaki laboratoria AI podchodzą do przełomowych odkryć matematycznych, podpisało się 25 czołowych matematyków świata, odznaczonych Medalem Fieldsa – najbardziej prestiżowym wyróżnieniem w świecie matematyki.

Autorzy listu zwracają uwagę, że przełomowe rozwiązania są często ogłaszane w pośpiechu. Brakuje czasu na przygotowanie pełnego opracowania, wyodrębnienie nowych metod i pomysłów oraz – co szczególnie ważne – właściwe wskazanie wcześniejszych prac innych naukowców.

Cały dzień w biegu? Skrót wydarzeń codziennie wieczorem w Twojej skrzynce