Groene stadseilandjes: bedrijf plant Brussel vol met minibossen

De laatste jaren komen er heel wat minibossen bij in Brussel, onder meer door het Brusselse bedrijf SOWoods. Sinds 2021 coördineert dat team de aanleg van een tiental microbossen in Brussel. Een van de eerste, in de Ongenastraat in Jette, heeft zich ondertussen al aanzienlijk ontwikkeld. De meest recente aanplanting vond plaats eind september, aan de Schallerschool in Oudergem.

“Minibossen beslaan meestal enkele honderden, en maximaal enkele duizenden vierkante meter”, zegt Alexis De Planter, CEO van SOWoods. “Ze vormen een ideale manier om snel wat natuur terug te brengen op kleine plekken in de stad. Minibossen zijn waardevolle toevluchtsoorden voor allerlei dieren, maar kunnen dat ook zijn voor mensen, als ze toegankelijk zijn. Tijdens hittegolven kunnen ze broodnodige schaduw bieden.”

SOWoods hanteert de van oorsprong Japanse Miyawaki-methode, waarbij een grote variëteit aan bomen dicht bij elkaar wordt geplant. “Onze microbossen bevatten vijftien à dertig soorten, waarbij we gemiddeld zo'n drie bomen per vierkante meter plaatsen. Die aanpak leidt tot een grotere concurrentiedrang onder bomen, zodat het bos zich sneller ontwikkelt dan normaal. We helpen de bodem waar nodig ook een handje met extra organische voedingsstoffen, zoals houtsnippers.”

Over de voordelen van die aanpak bestaat wel discussie. “Er wordt vaak geclaimd dat Miyawaki-bossen enorm hard groeien en veel sneller 'volwassen' zijn dan reguliere bossen, maar dat is niet zo”, zegt Kris Verheyen, professor bosecologie en -beheer aan UGent. “Doordat de bomen erg dicht bij elkaar staan, vormen de boomkruinen wel sneller een groen dak en krijg je in de schaduw daaronder eerder een minibosklimaat dat kansen biedt aan bijvoorbeeld kruidachtige planten, paddenstoelen en slakken – dat wel.”

Verheyen is zelf echter geen grote voorstander van de Miyawaki-methode. “Het is duur om zoveel bomen op een klein oppervlak te planten en de overdreven soortendiversiteit maakt het onderhoud en beheer nodeloos complex. Daarnaast zullen veel bomen de hevige concurrentiestrijd snel verliezen en zit je daardoor met een onnodig grote sterfte onder de aangeplante exemplaren.”

De expert verwijst naar een alternatieve aanpak, gehanteerd door de Vlaamse organisatie Bos+ – waarvan hij voorzitter is. Bos+ spreekt zelf van 'wonderwoudjes'. “Die kleine bossen bevatten een vijftal boomsoorten, een mix van bijvoorbeeld schaduwtolerante bomen als linden en rappe groeiers als berken. En ik pleit zelf voor ongeveer één boom per drie vierkante meter in plaats van drie per vierkante meter bij de Miyawaki-methode.”

Verheyen benadrukt wel de waarde van 'boseilandjes' in de stad in het algemeen. “Ze kunnen grote groenzones niet vervangen, maar ondersteunen wel de basisbiodiversiteit, onder meer als stapstenen voor rondtrekkende dieren zoals vogels. Ze bieden eveneens een beetje verkoeling, wat luchtfiltering, minder water­afstroming en een verbetering van de fysieke en mentale gezondheid van omwonenden. Bijkomende grote parken aanleggen in steden als Brussel ligt moeilijk, maar met bosjes op kleine ruimtes kan je er het ecologische netwerk relatief eenvoudig blijven uitbreiden.”