Voyager 1 na progu kosmicznego rekordu: Sonda NASA osiąga dystans jednej doby świetlnej od Ziemi

18 listopada 2026 roku zapisze się jako ważna data w historii podboju kosmosu. Już w środę przed południem sonda Voyager 1, najbardziej oddalony od Ziemi obiekt stworzony przez człowieka, przekroczy granicę jednej doby świetlnej od naszej planety. Pokonanie dystansu, który światło przemierza w ciągu 24 godzin, czyli zawrotnych 26 miliardów kilometrów, zajęło Voyagerowi 1 niemal pół wieku.
Sonda Voyager 1 wystartowała z przylądka Canaveral na Florydzie na pokładzie rakiety Titan IIIE-Centaur 5 września 1977 roku. Jej bliźniacza siostra, Voyager 2, wystartowała 16 dni wcześniej, jednak to Voyager 1 jako pierwsza opuściła Układ Słoneczny, wyprzedzając swoją „bliźniaczkę” już po kilku miesiącach od startu. Od tego czasu minęło niemal pół wieku, a Voyager 1 nieprzerwanie oddala się od Ziemi z prędkością blisko 61 tysięcy kilometrów na godzinę.
W 2012 roku sonda przekroczyła granicę heliosfery, ochronnej bańki wiatru słonecznego i pola magnetycznego otaczającej nasz Układ Słoneczny i wkroczyła w przestrzeń międzygwiezdną. Od tego momentu Voyager 1 przemierza obszary, gdzie wpływ Słońca jest już znikomy, a warunki panujące wokół sondy są niemal identyczne jak w głębokim kosmosie.
Czym jest doba świetlna?
Doba świetlna to odległość, jaką światło pokonuje w ciągu 24 godzin, poruszając się z prędkością 299 792 kilometrów na sekundę. Przeliczenie tej wartości daje nam imponujące 26 miliardów kilometrów. Dla porównania, najbliższy nam układ gwiazd, Alfa Centauri, znajduje się w odległości około 4,24 lat świetlnych. Osiągnięcie przez Voyagera 1 dystansu jednej doby świetlnej oznacza, że sygnał radiowy wysłany z Ziemi dotrze do sondy dopiero po 24 godzinach. Odpowiedź, jeśli zostanie nadana natychmiast, wróci do nas po kolejnej dobie. Komunikacja z sondą to wyzwanie nie tylko technologiczne, ale i logistyczne, wymagające precyzyjnego planowania każdej operacji.
To nie tylko inżynieryjny kamień milowy, ale również dowód na niezwykłą trwałość i niezawodność Voyagera 1 - podkreśla dr Alan Cummings, astrofizyk z Kalifornijskiego Instytutu Technologicznego, członek zespołu naukowego misji od 1973 roku. Fakt, że wciąż możemy komunikować się z sondą z takiej odległości, jest osiągnięciem samym w sobie - dodaje.
Główna misja sond Voyager 1 i Voyager 2
Voyager 1 i Voyager 2 pierwotnie miały za zadanie zbadać Jowisza i Saturna oraz ich księżyce. Voyager 1 odkrył m.in. cienki pierścień wokół Jowisza oraz dwa nieznane wcześniej księżyce tej planety, Thebe i Metis. Sonda dostarczyła również pierwszych zdjęć nowo odkrytych księżyców Saturna oraz pierścienia G, poszerzając naszą wiedzę o zewnętrznych planetach Układu Słonecznego.
Po zakończeniu głównej misji obie sondy kontynuowały podróż, przekazując bezcenne dane z obszarów, do których żaden inny obiekt stworzony przez człowieka nie dotarł. To właśnie Voyager 1 jako pierwszy dostarczył naukowcom informacji o widmach energetycznych galaktycznych promieni kosmicznych o niskich energiach, cząstek, które nie docierają do wnętrza heliosfery z powodu oddziaływania wiatru słonecznego.
„Złota Płyta”
Obie sondy Voyager niosą ze sobą słynną „Złotą Płytę” - 12-calowy, pozłacany dysk z miedzi, zawierający dźwięki i obrazy mające przedstawić Ziemię i jej mieszkańców potencjalnym pozaziemskim odkrywcom. Na płycie znalazły się m.in. utwory muzyczne (od Chucka Berry’ego po Beethovena), aborygeńskie pieśni, pozdrowienia w 55 językach oraz instrukcje wskazujące położenie naszej planety. Choć niektórzy eksperci wyrażali obawy, czy udostępnianie współrzędnych Ziemi nie sprowokuje niepożądanych gości z głębi kosmosu, Alan Cummings podchodzi do tego z dystansem: To bardzo mało prawdopodobne, by ktokolwiek znalazł tę płytę. Wszechświat jest zbyt ogromny.
Jak kontaktujemy się z Voyagerem 1?
Utrzymanie łączności z Voyagerem 1 to nie lada wyzwanie. Sonda korzysta z trzech głównych stacji Deep Space Network, rozmieszczonych w Madrycie, Kalifornii i Australii, które pozwalają na nieprzerwaną komunikację z obiektami w głębokiej przestrzeni kosmicznej. W momencie przekroczenia jednej doby świetlnej od Ziemi, to właśnie madrycka antena będzie czuwać nad przebiegiem tej historycznej chwili.
Obie sondy zasilane są radioizotopowymi generatorami termoelektrycznymi (RTG), które z roku na rok produkują coraz mniej energii. Obecnie Voyager 1 traci około 4 watów rocznie. Jego początkowa moc wynosiła 470 watów. Ograniczone zasoby energetyczne zmuszają inżynierów do wyłączania kolejnych instrumentów naukowych i kreatywnego zarządzania pozostałą mocą. Dodatkowym zagrożeniem jest zamarzanie hydrazyny, paliwa używanego do manewrowania sondą. Jeśli temperatura spadnie poniżej krytycznego poziomu, Voyager 1 może bezpowrotnie utracić zdolność do korekt kursu.
Jak długo przetrwa Voyager 1?
Według obecnych szacunków, Voyager 1 zachowa minimalną funkcjonalność do początku lat 30. XXI wieku. Później, gdy wyczerpie się zapas energii, sonda pogrąży się w ciszy, kontynuując swoją podróż przez międzygwiezdną pustkę. Jej najbliższym punktem pośrednim będzie gwiazda Gliese 445 w gwiazdozbiorze Małej Niedźwiedzicy, w rejon której dotrze za około 40 tysięcy lat. Minie ją w odległości 1,7 roku świetlnego.
Voyager 1 to nie tylko technologiczny sukces, ale także symbol ludzkiej ciekawości i dążenia do przekraczania granic. Jego podróż inspiruje kolejne pokolenia naukowców i inżynierów. Alan Cummings, który dołączył do zespołu Voyagera w wieku 29 lat, podsumowuje to w rozmowie z agencją Reuters najlepiej:
Misja Voyagera stała się osią mojej kariery. Pracuję przy niej już 53 lata i wciąż dostarcza mi ona nowych wyzwań i satysfakcji.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.