وضعیت بحرانی کارگران در پروژه‌های صنعت نفت؛ از خودکشی به علت مشکلات مالی تا مرگ بر اثر گرمازدگی

کارگران شاغل در شرکت‌های پیمانکاری صنعت نفت ایران از سال‌ها پیش با مشکلات صنفی از جمله حقوق ناچیز، نداشتن امنیت شغلی، شرایط دشوار و شیفت‌های طولانی و عدم ارائه مزایای عادلانه شغلی روبرو بودند. شرایط اشتغال این کارگران طی ماه‌های گذشته و پس از جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا بحرانی‌تر شده است.

بسیاری از کارگران شاغل در شرکت‌های پیمانکاری صنعت نفت با شرایط دشوار و ناعادلانه کار می‌کنند و حقوق و مزایای شغلی آنها نیز ماه‌ها پرداخت نمی‌شود. از سوی دیگر پس از جنگ و تشدید کسری بودجه، بسیاری از شرکت‌های پیمانکاری اقدام به اخراج شمار زیادی از کارگران کردند. موضوعی که معیشت صدها کارگر حرفه‌ای صنعت نفت را تحت تأثیر قرار داده است.

خبرگزاری «ایلنا» در گزارشی به وضعیت دشوار کاری و نارضایتی کارگران شاغل در شرکت‌های پیمانکاری پتروشیمی‌های بندر ماهشهر پرداخته است. ابراهیم پیرایش دبیر اجرایی «خانه کارگر» ماهشهر در گفتگو با خبرگزاری «ایلنا» با اشاره به مشکلات کارگران شاغل در صنایع نفت منطقه گفته، یکی از کارگران اخراجی پتروشیمی‌های ماهشهر پس از مراجعه به اداره کار و در پی بی‌پاسخ ماندن مطالباتش، اقدام به خودکشی کرد که با مداخله کارگران زنده ماند.

همکاران این کارگر نیز به خبرگزاری «ایلنا» گفته‌اند: «طی شش ماه گذشته وی بسیار نگران وضعیت شغلی خود بوده و مشکلات زندگی او بعد از اخراج و با داشتن دو فرزند و پدر و مادری پیر و برادری بیمار دو چندان شده است.»

ابراهیم پیرایش همچنین از اخراج تعدادی از کارگران شرکت پتروناد، مشکلات دستمزدی کارگران و عدم اجرای برخی آرای هیئت‌های حل اختلاف و احکام قضایی از سوی شرکت‌های منطقه انتقاد کرد. او تأکید کرد که همزمانی بحران اشتغال، معیشت و عدم اجرای مطالبات قانونی، شرایط کارگران بندر ماهشهر را حساس‌تر از گذشته کرده است.

به گزارش خبرگزاری «ایلنا»، مشکلات تنها به اخراج‌ها محدود نمی‌شود و کارگران شاغل نیز با مسئله پایین بودن دستمزد و دشواری تامین هزینه‌های زندگی روبرو هستند. در کنار مشکلات معیشتی، گزارش‌هایی از خودداری برخی شرکت‌ها از اجرای آرای مراجع حل اختلاف و حتی دستورات و احکام قضایی منتشر شده است. این وضعیت موجب شده شماری از کارگران با وجود طی کردن مسیرهای قانونی و دریافت رای، همچنان نتوانند حقوق و مطالبات خود را دریافت کنند.

در هفته‌های گذشته کارگران رسمی و پیمانی صنعت نفت اعتراضاتی را نیز برگزار کردند. در سومین هفته امرداد کارگران رسمی شاغل در سکوهای استخراج نفت دست به تجمع زدند. «شورای سازماندهی اعتراض کارگران پیمانی نفت» ۲۶ امرداد و در چهارمین روز این تجمعات اعلام کرد که شرایط دشوار کار در هوای گرم و عدم پرداخت مزایای شغلی و اجرای قوانینی که سبب افزایش حقوق این کارگران می‌شود از جمله دلایل اعتراضات آنها بوده است.

همچنین کارگران اخراج‌شده پتروشیمی «سلمان فارسی» در بندر ماهشهر طی هفته‌های گذشته چند دوره تجمع در مقابل این پتروشیمی برگزار کرده و خواستار بازگشت به کار شدند.

منابع کارگری همچنین از شرایط دشوار شغلی کارگران در عسلویه خبر می‌دهند. از جمله مرگ یک کارگر در لوله جوشکاری و به علت گرمای شدید هوا. کارگران شاغل در عسلویه طی سال‌های گذشته بارها به دلیل بی‌توجهی مقامات وزارت نفت و مدیران شرکت‌های پیمانکاری اعتراضات و اعتصاباتی را برگزار کردند. فعالان کارگری می‌گویند طی ماه‌های گذشته و پس از آغاز جنگ شرایط کارگران دشوارتر شده و مدیران شرکت‌های پیمانکاری هم به بهانه شرایط جنگی، وضعیت دشوارتری را برای کارگران ایجاد کرده و حق و حقوق آنها را پرداخت نمی‌کنند.

در این میان حتی با بروز حادثه یا مرگ کارگران نیز حمایتی از آنها و بازماندگان انجام نمی‌شود. علیرضا مقدم کارشناس حقوق کار و وکیل دادگستری گفته، اگر شرایط محیط کار به گونه‌ای باشد که انجام فعالیت در دمای بالا برای کارگر خطرناک باشد، کارفرما مکلف است الزامات و تمهیدات ایمنی و شرایط مناسب برای کار را فراهم کند. در صورتی که کارفرما بدون رعایت این الزامات، کارگر را در چنین شرایطی به کار بگیرد و در ادامه، عارضه‌ای مانند گرمازدگی، حمله قلبی یا فوت رخ دهد، امکان بررسی رابطه میان شرایط کار و فوت وجود دارد.

علیرضا مقدم با اشاره به مرگ کارگران در شرایط دشوار کاری و گرمای خوا گفته: «در مناطقی مانند عسلویه که کارگران ممکن است در معرض دمای بسیار بالا قرار داشته باشند، یا در برخی محیط‌های کاری مانند عملیات جوشکاری در داخل لوله‌ها که شرایط دمایی دشواری وجود دارد، باید شرایط محیط کار و میزان تأثیر آن بر وضعیت جسمانی کارگر بطور تخصصی بررسی شود.»

در آنسو به گزارش فعالان کارگری، ایمنی در محیط کار نیز پس از جنگ بیش از گذشته حادثه‌ساز شده و برخی کارفرمایان در رسته‌های مختلف شغلی به بهانه مشکلات مالیِ ناشی از شرایط جنگ به استانداردهای ایمنی در محیط کار بی‌اعتنا هستند.

داود کشوری رئیس انجمن صنفی گچکاران استان قم در اینباره گفته: «متأسفانه امروز به جای اینکه نظارت جدی بر پروژه‌های ساختمانی و کارگاه‌ها انجام شود و ایمنی محیط کار افزایش پیدا کند، فشار زیادی متوجه خود کارگران ساختمانی است.»

او گفته: «کارگر ساختمانی هر روز با خطرات مختلف از جمله سقوط، ریزش آوار و حوادث کاری روبرو هستند. انتظار ما این است که سازمان تأمین اجتماعی به جای بازرسی‌هایی که باعث نگرانی و فشار بر کارگران می‌شود، به محل پروژه‌ها برود و وضعیت ایمنی کارگاه‌ها را بررسی کند.»

این فعال کارگری تأکید کرده: «با مرگ یک کارگر، فقط یک خانواده داغدار نمی‌شود؛ هزینه‌های سنگین اجتماعی و اقتصادی نیز به جامعه، سازمان تأمین اجتماعی و حتی نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد تحمیل می‌شود. بنابراین پیشگیری از حادثه باید اولویت اصلی باشد.»