Kupili niemal 100-letni dom i ukryli tajemnicę poprzednich właścicieli

Opracowanie: Piotr Parzysz Publikacja: Dzisiaj, 23 września (11:19)

Para z Danii podczas remontu niemal stuletniej willi w Aalborgu natrafiła na sekretne pomieszczenia sięgające czasów II wojny światowej. „Jestem głęboko poruszona tym, czego dowiedzieliśmy się o historii naszego domu” - mówi nowa właścicielka.

Para z Danii kupiła dom w Aalborgu, zdjęcie poglądowe, fot. Wikimedia/Liberaler Humanist, Laud People/Facebook

Nowi właściciele domu, Line i Christoffer, odkryli trzy tajne pomieszczenia podczas prac remontowych. Jedno z nich ukryte było za drewnianym elementem dekoracyjnym, drugie znajdowało się pod wbudowaną półką ścienną, a większa przestrzeń - wyłożona wykładziną - za skośną ścianą w sypialni.

Odkrycie skłoniło małżeństwo do bliższego przyjrzenia się historii budynku sięgającej okresu II wojny światowej, gdy w Danii działał ruch oporu przeciwko niemieckiej okupacji.

Tajna działalność w przydomowym ogródku

Willa znajduje się w zamożnej dzielnicy Hasseris i została wzniesiona przez przedsiębiorcę Alfreda Springborga. Z zachowanych informacji wynika, że jego rodzina utrzymywała bliskie kontakty z lokalnym ruchem oporu - w działalność zaangażował się m.in. najstarszy syn Springborga.

Sam przedsiębiorca miał pomagać członkom podziemia, zapewniając schronienie osobom poszukiwanym przez okupantów, a także oferując fikcyjne zatrudnienie w swojej firmie. Tajna działalność rodziny rozpoczęła się w czasie gruntownej przebudowy domu w 1940 roku, niedługo po wkroczeniu wojsk niemieckich do Danii.

Z ustaleń duńskiej telewizji DR wynika, że w 1943 roku do znajdującego się w ogrodzie budynku gospodarczego wprowadził się Poul Ib Gjessing, jeden z czołowych działaczy lokalnego ruchu oporu. Niewielki obiekt stał się jego tajną kwaterą i wytwarzano tam m.in. materiały wybuchowe i granaty ręczne.

Gjessing został aresztowany przez Gestapo w lutym 1944 roku i kilka miesięcy później, latem tego samego roku, stracony w Kopenhadze w wieku 35 lat.

„Kocham nasz dom i nasze miasto jeszcze bardziej”

Odkrycie wojennej historii budynku zrobiło duże wrażenie na obecnych właścicielach. Christoffer przyznał w rozmowie z duńskim portalem LigeHer.nu, że poznanie przeszłości domu sprawiło, iż nabrał on dla nich jeszcze większego znaczenia. Line również dostrzegła emocjonalny wymiar odkrycia.

Jestem głęboko poruszona tym, czego dowiedzieliśmy się o historii naszego domu. Od kiedy poznaliśmy jego tajemnice, kocham nasz dom i nasze miasto jeszcze bardziej. Teraz wiemy, jak ważne wydarzenia rozegrały się tutaj podczas okupacji - powiedziała portalowi LigeHer.nu.

Niemcy wkroczyli do Danii w kwietniu 1940 roku

Historia domu wiąże się z jednym z najtrudniejszych okresów w dziejach Danii, kiedy 9 kwietnia 1940 roku niemieckie wojska wkroczyły do kraju. Duński rząd zrezygnował z oporu zbrojnego już po kilku godzinach, chcąc uniknąć dalszych walk i bombardowań.

Początkowo władze w Kopenhadze współpracowały z okupantem, chcąc zachować jak najwięcej autonomii oraz ograniczyć represje wobec ludności cywilnej. Jednocześnie stopniowo rozwijał się duński ruch oporu - jego działalność obejmowała m.in. wydawanie i kolportowanie nielegalnej prasy, utrzymywanie tajnej komunikacji oraz przeprowadzanie akcji sabotażowych.

Ważną rolę odgrywały prywatne domy i mieszkania, które służyły jako kryjówki, miejsca spotkań oraz punkty przerzutowe. Do Danii trafiały także broń i materiały wybuchowe zrzucane przez aliantów.

Pomoc dla duńskich Żydów i brutalne represje

Członkowie ruchu oporu i osoby cywilne angażowali się także w ratowanie duńskich Żydów. W 1943 roku do Szwecji przerzucono około 7,2 tys. duńskich Żydów oraz blisko 700 osób niebędących Żydami, ale spokrewnionych z żydowskimi rodzinami.

Okupacja przyniosła także brutalne represje. W Ryvangen pod Kopenhagą niemiecka policja bezpieczeństwa urządziła na terenie dawnych koszar miejsce egzekucji. Rozstrzelano tam 95 osób.

Odkryte w Aalborgu pomieszczenia są więc nie tylko niezwykłą pozostałością po dawnych mieszkańcach willi, ale przypominają o okresie, w którym prywatne domy były schronieniem dla osób zaangażowanych w walkę z okupantem.