Landelijke staking in Spanje legt delen van het land plat

Miral de Bruijnecorrespondent Spanje en Portugal

Een aangepaste dienstregeling voor het openbaar vervoer, dichte tankstations en scholen met een minimaal aantal docenten voor de klas. Er zullen weinig Spanjaarden zijn die vandaag niets van de algemene staking meekrijgen.

Een staking die in de zomer al werd aangekondigd, na de uithuiszetting van de 87-jarige Maricarmen. Met de woningcrisis als belangrijkste inzet is het de eerste algemene staking in veertien jaar.

Afgelopen maand nam de regering al maatregelen rond het thema, maar dat was voor de vakbonden niet genoeg. Het gonsde toen al een tijdje op Sol, het Madrileense plein waar afgelopen maand honderden mensen kampeerden uit protest tegen de woningcrisis.

Maar de dag na de aankondiging van de vervroegde verkiezingen maakten de vakbonden de datum van de algemene staking bekend. De vakbonden zagen een momentum om de aandacht voor het thema vast te houden.

Salarissen, huisvesting en prijzen

Met het motto 'salarissen, huisvesting en prijzen' hebben ze Spanjaarden opgeroepen om vandaag niet te gaan werken. De algemene staking van 24 uur begon om middernacht, met wegblokkades en de invoering van een beperkte dienstregeling in het openbaar vervoer. Terwijl de staking begon als protest tegen de woningcrisis, gaat het de vakbonden om veel meer dan dat.

Op la Plaza de Cibeles in Madrid komen overdag de twee grootse vakbonden al samen. Het regent hard, maar toch zijn veel mensen komen opdagen. Zorgmedewerkers, openbaarvervoerpersoneel en zelfs de strandwacht. Een groep brandweermannen staat er met een grote banner. Ze zijn niet tevreden met de arbeidsomstandigheden die de gemeente hun biedt.

Maar ze staan er niet alleen daarvoor. "Het belangrijkste is dat er sociale rechtvaardigheid is, dat er fatsoenlijke lonen zijn, dat mensen recht hebben op toegang tot fatsoenlijke huisvesting", zegt brandweerman José. "En dat niet al het geld gaat naar degenen aan de top. Rijkdom moet verdeeld worden", vindt hij.

In opdracht van de Spaanse media El País en Cadena SER ondervroeg onderzoeksbureau 40dB Spanjaarden over hun steun voor de staking. Volgens de resultaten staat 46 procent van de mensen achter de staking en 49 procent niet. Niet al die mensen willen of kunnen het werk neerleggen. Volgens hetzelfde onderzoek zou ongeveer 23 procent dat wel willen of kunnen. Maar dat percentage zal erg verschillen tussen sectoren en regio's.

Aangepaste dienstregeling

In een cafeetje om de hoek zitten de vriendinnen Alice en Maddelena, toeristen uit Italië. Vanochtend stonden ze voor een gesloten deur bij het Reina Sofía-museum. "Er stond een lange rij en we hadden geen idee waarom de deur niet open ging. Toen vertelden de mensen ons daar dat er gestaakt wordt", vertellen de vriendinnen.

Boos zijn ze niet. "Wij zijn lekker op vakantie en hebben niks te klagen", lacht Maddelena. Ze begrijpen dat mensen willen protesteren. "Je ziet het in heel Europa. Mensen zijn gefrustreerd over hun levensonderhoud en gaan de straten op. Ook in Italië kennen we deze problemen."

In de meeste grote steden rijden treinen, metro's en bussen volgens een aangepaste dienstregeling. Dat betekent in Madrid bijvoorbeeld dat tijdens de spits ongeveer 80 procent van de metro's rijdt. Buiten de spits zal de helft van de metro's rijden. Voor de stadsbussen gelden andere percentages.

Gevolgen voelbaar

Op veel scholen zijn minder leerkrachten aanwezig, waardoor het onderwijs maar gedeeltelijk doorgaat. Een deel van de benzinestations is dicht en markten verwachten minder bevoorrading te krijgen. Zelfs in gezondheidscentra en ziekenhuizen wordt gestaakt.

Op veel plekken wordt volgens een weekend- of vakantieregeling gewerkt. De regionale televisiezender Canal Sur zond vanochtend geen journaal uit. Om 8.30 uur, toen de uitzending zou beginnen, kregen de kijkers een zwart scherm te zien met daarop de woorden: 'Er wordt niet uitgezonden als gevolg van de algemene staking.'

De twee grote politieke partijen hebben ieder op hun eigen manier op de staking gereageerd. De socialistische partij heeft zijn steun aan de staking uitgesproken. In tegenstelling tot de rechts-conservatieve Partido Popular. Die beschuldigt de vakbonden UGT en CCOO van een politieke staking. Zij zouden de belangen van links willen dienen en zo de geloofwaardigheid van de vakbonden ondermijnen.

Mogelijke ongeregeldheden

In bijna alle grote steden zijn voor vanavond grote demonstraties gepland. In Catalonië worden 9000 agenten ingezet, 3000 meer dan op een reguliere dag. De inlichtingendienst van de Catalaanse politie heeft het risico op ongeregeldheden tijdens de demonstraties als maximaal ingeschat. Vooral na afloop van de demonstratie in Barcelona wordt rekening gehouden met ongeregeldheden. Op andere plekken worden geen grote ongeregeldheden verwacht.