Fenomenalna ćma bogong. Pokonuje ponad 1000 km nocą
- Ćmy bogong spędzają lato w chłodnych jaskiniach, gdzie na metrze kwadratowym może gromadzić się do 17 tys. osobników.
- Owady utrzymują kierunek lotu nawet przy całkowicie zachmurzonym niebie.
- Ich naturalny kompas odczytuje kąt nachylenia ziemskiego pola magnetycznego, a nie wyłącznie jego bieguny.
Ćmy bogong, średniej wielkości motyle nocne o rozpiętości skrzydeł 4–5 cm i długości ciała od 2,5 do 3,5 cm, wyruszają wiosną z południowo-wschodniej Australii na południowy zachód. Jesienią wracają na północny wschód, w rodzinne strony.
Jak naukowcy sprawdzili kompas ćmy bogong?
Jak podaje "National Geographic", międzynarodowy zespół z uniwersytetów w Lund i Oldenburgu przeprowadził doświadczenia w laboratorium w Adaminaby, pozbawionym zakłóceń magnetycznych. Ćmy umieszczono w symulatorach lotu wewnątrz trójwymiarowych cewek Helmholtza.
Nad owadami wyświetlano losowe, cyfrowe niebo, które nie wskazywało kierunku. Gdy badacze obracali sztuczne pole magnetyczne o 180 stopni, ćmy natychmiast zmieniały kierunek lotu o taki sam kąt.
Próby wykazały też, że owady reagują na zmianę pionowej składowej pola, czyli kąta jego nachylenia. Sama zmiana polaryzacji nie wpływała na ich zachowanie. Taki sposób orientacji oznacza, że ćma korzysta z kompasu inklinacyjnego.
Linie ziemskiego pola magnetycznego układają się pod różnym kątem w zależności od szerokości geograficznej. Owad wykorzystuje tę różnicę podczas migracji.
Magnetorecepcja podobna do tej u ptaków
Mechanizm prawdopodobnie opiera się na fotorecepcji w oczach. Niebieskie światło aktywuje kryptochromy, czyli białka uczestniczące w reakcjach chemicznych z udziałem par rodników. Dzięki temu ćma może postrzegać wzorce pola magnetycznego na tle otoczenia i ustalać kierunek lotu.
Naukowcy wskazują, że podobny kompas inklinacyjny mają także ptaki wędrowne. Linie ewolucyjne ptaków i ciem rozdzieliły się 700 mln lat temu, dlatego badacze mówią o konwergencji ewolucyjnej.
– To niezwykłe, że dwie tak różne grupy zwierząt wykorzystują tę samą podstawową zasadę do wykrywania ziemskiego pola magnetycznego. Sugeruje to, że bardzo dawne mechanizmy biofizyczne zostały zachowane w toku ewolucji – powiedział Eric Warrant, profesor zoologii na Uniwersytecie w Lund i współautor publikacji.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.