شکنجه، تاریکخانه و سلول انفرادی؛ در زندان دولتآباد اصفهان چه می‌گذرد؟
ضرب‌وشتم در بازجویی، آویزان کردن زندانیان از پا، نگهداری در «تاریکخانه» بدون دسترسی به غذا و سرویس بهداشتی؛ این‌ها بخشی از شکنجه‌‌هایی است که بر اساس تحقیقات و مصاحبه‌های انجام‌شده در زندان زنان دولتآباد اصفهان انجام می‌شود. در کنار شکنجه‌های جسمی، ازدحام شدید جمعیت، غذای بی‌کیفیت، امکانات بهداشتی ناکافی و محدودیت‌های ارتباط با خانواده، زندگی روزمره زندانیان، به‌ویژه زنان بازداشت‌شده در پرونده‌های سیاسی و مرتبط با اعتراضات را با وضعیت طاقت‌فرسایی روبه‌رو کرده است.
در میان اطلاعات دریافت‌شده شکنجه ترانه و رومینا رحیمی، دو خواهری که در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ بازداشت شده‌اند و همچنین ماجرای شکنجه سمیه افشار، مادر علیرضا سپاهی، در برابر چشمان فرزندش نیز ثبت شده است.
ایران‌وایر در گفت‌وگو با نزدیکان زندانیان سیاسی و چند منبع آگاه و نزدیک به زندان دولتآباد، این گزارش را تهیه کرده است.
چهار بخش زندان دولتآباد؛ از بند عمومی تا تاریکخانه
زندان زنان دولتآباد اصفهان چهار بخش مجزا دارد: بند عمومی، قرنطینه، سلول‌های انفرادی سپاه و تاریکخانه. هر یک از این بخش‌ها شرایط خاص خود را دارند؛ سلول‌های انفرادی محل بازجویی و شکنجه افراد بازداشت‌شده است؛ در این مکان بازجویی‌های متداول از افرادی که بازداشت موقت هستند انجام می‌شود. بسیاری از افرادی که تجربه حضور در این سلول‌ها را داشته‌اند از شکنجه‌های فیزیکی مانند لگد زدن به نقاط مختلف و حساس بدن سخن گفته‌اند.
در این محل، زندانیان در فضایی کاملاً تاریک قرار می‌گیرند و در اکثر موارد دست آن‌ها از پشت به دست برخی دیگر از بازداشت‌شدگان بسته می‌شود، در حالی که همه بازداشت‌شدگان روی زمین نشسته‌اند. افرادی که این فضا را تجربه کرده‌اند نشستن طولانی مدت با زانوهای جمع‌شده در برابر سینه، آن هم به مدت چند شبانه‌روز را «بسیار دردناک» توصیف می‌کنند. این در حالی است که بازداشت‌شدگان به آب، غذا و حتی سرویس بهداشتی دسترسی ندارند و باید در همان فضا در لباس‌های خود ادرار یا مدفوع کنند.
یکی از افرادی که در این فضا قرار گرفته می‌گوید پس از ساعت‌ها التماس برای گرفتن غذا، مأمور برای ما چند حبه قند انداخت که از شدت گرسنگی مجبور شدیم با دهان قندها را از زمین کثیف برداریم و بخوریم؛ زمینی که به گفته این افراد از ادرار بازداشت‌شدگان خیس شده بود.
پس از بازگشت زندانیان از بخش بازجویی و سلول‌های انفرادی سپاه یا تاریکخانه، از آنان امضا گرفته می‌شود که شکنجه نشده‌اند و هیچ برخورد فیزیکی با آنان صورت نگرفته است.
در بخش قرنطینه که مربوط به زندانیان تازه‌وارد است، چند زندانی در فضایی جدا از بند عمومی نگهداری می‌شوند و امکان رفت‌وآمد معمول به بند را ندارند و در بخش عمومی نیز زندانیانی که به حبس محکوم شده‌اند یا زنانی که در بازداشت موقت هستند و بازجویی آن‌ها تمام شده است، نگهداری می‌شوند.
شکنجه در بازجویی؛ از ضرب‌وشتم تا آویزان کردن زندانیان
بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده، زندانیان در جریان بازجویی در بخش انفرادی سپاه با خشونت فیزیکی زیادی روبه‌رو می‌شوند. کوبیدن پایه صندلی به پاها، ضربه زدن با چکمه به پهلو، شکستن فک و آویزان کردن زندانی از پا برای مدت ۲۴ ساعت، از جمله روش‌های شکنجه‌ای است که زندانیان سیاسی زن با آن روبرو شده‌اند.
همچنین سلول‌های انفرادی این بخش به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که صدای شکنجه زندانیان از طریق کانال‌های کولر به سلول می‌رسد تا روحیه فردی که در انفرادی است، شکسته شود.
یکی از روش‌های متداول در این زندان بازجویی و شکنجه اعضای خانواده یا نزدیکان در برابر فرد بازداشت‌شده است. در یکی از این موارد زمانی که یکی از اعضای خانواده یکی از معترضان بازداشت‌شده به دلیل شکنجه از هوش رفته است، بازجوها مساله را به‌شکلی جلوه داده‌اند که ظاهرا عضو خانواده جانش را از دست داده است و پس از ۱۲ ساعت به معترض تحت بازجویی اعلام شده که عضو خانواده‌اش زنده است.
اما وضعیت در تاریکخانه، که بخشی جداگانه است، برای افراد بازداشت‌شده سخت‌تر است و از این بخش برای فشار و شکنجه بیشتر بازداشت‌شدگان استفاده می‌شود.
تأیید شکنجه‌های ترانه و رومینا رحیمی و مادر علیرضا سپاهی
نام «ترانه و رومینا رحیمی»، از معترضان دی‌ماه که به ترتیب به اعدام و ۲۵ سال زندان محکوم شده‌اند، نیز در میان زندانیان سیاسی زندان دولتآباد قرار دارد. وضعیت این دو خواهر در کنار دیگر پرونده‌های مرتبط با بازداشت و برخورد با معترضان، بخشی از موضوع گسترده‌تر شرایط نگهداری زندانیان سیاسی زن است. بر اساس اطلاعاتی که به ایران‌وایر رسیده است، این دو خواهر در تاریکخانه و بخش انفرادی به شدت شکنجه شده‌اند در حالتی که چهره آن‌ها پس از آن به شدت تغییر کرده و خانواده آن‌ها در ملاقات قادر به تشخیص این دو خواهر نبوده‌اند.
پیش از این نیز روایت‌های زیادی از شکنجه این دو خواهر منتشر شده بود که رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران، آن‌ها را رد کرده‌اند. گفته‌های منابع آگاه به ایران‌وایر اما این شکنجه‌ها را تأیید می‌کند.
از دیگر موارد مطرح‌شده، شکنجه «سمیه افشار»، مادر «علیرضا سپاهی» در برابر چشمان پسرش است. افراد آگاه به ایران‌وایر گفته‌اند که خانم افشار نه تنها در برابر چشمان پسرش شکنجه شده است، بلکه علیرضا سپاهی نیز در برابر چشمان او، شکنجه شده است، تا از آن‌ها اعتراف گرفته شود.
علیرضا سپاهی که در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» به چهار بار اعدام محکوم شده بود، ۱۳ مهر ۱۴۰۵ اعدام شد. سمیه افشار نیز در ارتباط با این پرونده به پنج سال زندان محکوم شده است. «امیرسالار داوودی»، حقوقدان و فعال سرشناس حقوق بشر که صیغه محرمیت علیرضا سپاهی و «مهشاد کشانی» از دیگر متهمان این پرونده را پیش از اعدام سپاهی تلفنی خوانده بود، در حال حاضر در بازداشت است.
اتاق‌های ۲۴ نفره با جمعیت ۶۷ نفر
در زندان دولتآباد حدود ۶۰۰ زن نگهداری می‌شوند. این زندان دارای ۹ اتاق یا بند است که بخش‌هایی از آن به مادران و کودکان، سالمندان، زندانیان مرتبط با مواد مخدر، افراد دارای پرونده‌های مالی، بخش سلامت و زندانیان سیاسی و معترضان اختصاص دارد.
با وجود این تقسیم‌بندی، تراکم جمعیت بسیار بالاست. اتاق‌هایی که برای ۲۴ نفر طراحی شده‌اند، بیش از ۶۰ نفر و در مواردی تا ۶۷ نفر را در خود جای می‌دهند.
در یک اتاق ۶۷ نفره، حدود ۲۴ نفر روی تخت می‌خوابند و باقی زندانیان ناچارند کف اتاق بخوابند. کمبود فضای خواب، ازدحام و محدودیت امکانات بهداشتی، شرایط نگهداری را دشوارتر می‌کند.
بازداشت‌شدگان موقت و افرادی که حکم قطعی دارند نیز در کنار یکدیگر در بند زندانیان سیاسی نگهداری می‌شوند و تفکیک مشخصی میان آنان وجود ندارد. بر همین اساس هر ماه بین ۱۰ تا ۱۵ نفر از این بند خارج و همین تعداد به بند اضافه می‌شوند.
غذای سرد و بی‌کیفیت؛ فقر در میان زندانیان
از میان حدود ۶۰۰ زن زندانی، نزدیک به ۵۰۰ نفر توانایی مالی خرید غذا یا حتی یک کیک از فروشگاه زندان را ندارند. این گروه ناچارند تنها از غذای توزیع‌شده زندان استفاده کنند؛ غذایی که کیفیت پایین و زمان نامناسب توزیع آن، شرایط زندگی روزمره را دشوارتر می‌کند.
غذای زندان دولتآباد از زندان دستگرد آماده و به این زندان منتقل می‌شود. زندانیان مجبورند ساعت هفت صبح صبحانه بخورند؛ وعده‌ای که معمولاً شامل نان و پنیر است. ناهار اغلب بین ساعت سه‌ونیم تا چهار بعدازظهر می‌رسد و تا آن زمان کاملاً سرد شده و کیفیت غذا بسیار پایین است. برنج در برخی وعده‌ها خام و غیرقابل خوردن است و در غذاهایی مانند قورمه‌سبزی نیز شن وجود دارد.
کمبود امکانات بهداشتی؛ دو توالت برای ۶۷ زندانی
در اتاقی با ۶۷ زندانی، تنها دو توالت و یک روشویی وجود دارد. استحمام نیز به‌شدت محدود است و در تابستان تنها دو روز در هفته امکان استفاده از حمام وجود دارد. در این وضعیت زندانیانی که تلاش می‌کنند در فضای سرویس بهداشتی خود را بشویند، با تنبیه و ثبت تخلف در پرونده روبه‌رو می‌شوند.
سیستم سرمایشی نیز مانند سیستم گرمایش کارایی مناسبی ندارد و در روزهای گرم، اتاق‌ها به‌شدت گرم و مرطوب می‌شوند. در زمستان نیز اصرار بر باز ماندن پنجره‌ها برای عدم شیوع بیماری‌های مسری باعث سرمای شدید در محل نگهداری زندانیان می‌شود.
پتوها به‌طور منظم شسته نمی‌شوند و انتقال آن‌ها برای شست‌وشو به زندان دستگرد انجام نمی‌شود. به گفته منابع آگاه استفاده از این پتوها حتی باعث بروز مشکلات تنفسی در برخی زندانیان سیاسی زن شده است. با این حال ماشین لباسشویی بند نیز فقط دو روز در هفته روشن می‌شود و بیشتر زندانیان مجبورند لباس‌های خود را با دست بشویند.
محرومیت از درمان؛ وقتی پاسخ مسئولان «اعزام نداریم» است
دسترسی به خدمات درمانی در زندان دولتآباد با محدودیت‌های جدی روبه‌روست. حتی در مواردی که زندانیان به جراحی، سونوگرافی یا رسیدگی فوری پزشکی نیاز دارند، مسئولان با این پاسخ که «اعزام نداریم»، از انتقال آنان به بیمارستان خودداری می‌کنند.
در مقابل، قرص‌های أعصاب، خواب و متادون به‌وفور و بدون هزینه از سوی مسوولان زندان در میان زندانیان توزیع می‌شود؛ در حالی که مشکلات جسمی و روانی آنان نیازمند رسیدگی پزشکی است.
در ساعات شب نیز امکان درخواست کمک محدود است. آیفون اتاق‌ها قطع می‌شود و اگر یک زندانی دچار تشنج یا بیماری شود، سایر زندانیان برای درخواست کمک ناچار به فریاد زدن هستند؛ اقدامی که در اکثر مواقع به توبیخ زندانیان سیاسی منجر شود.
ملاقات‌های محدود و تماس تلفنی ناکافی
ملاقات کابینی در زندان دولتآباد هفته‌ای یک بار و به مدت ۱۰ دقیقه انجام می‌شود. ملاقات حضوری که قرار است ماهانه باشد، عملاً هر دو تا سه ماه یک بار امکان‌پذیر است. تحویل وسایل از سوی خانواده‌ها نیز معمولاً هر سه ماه یک بار و با دشواری انجام می‌شود.
تماس تلفنی نیز با محدودیت همراه است. از ساعت ۹ شب به بعد، با خاموشی و قطع برق، امکان استفاده از تلفن محدود می‌شود. در اتاق‌هایی با بیش از ۶۰ زندانی، زمان کافی برای تماس تلفنی همه افراد وجود ندارد.
تهدید، محدودیت پوشش و اجبار به شرکت در مراسم مذهبی
منابع آگاه به ایران‌وایر گفته‌اند فاطمه عسگریان، رییس و مسوول بخش زنان زندان دولتآباد اصفهان، یکی از عوامل اصلی فشار بر زندانیان سیاسی زن است؛ محدودیت‌هایی که شامل الزام به پوشیدن شلوار بلند، آستین سه‌ربع، چادر و روسری هنگام ملاقات می‌شود. حتی هنگام آمارگیری توسط ماموران زن نیز زندانیان باید روسری داشته باشند.
داشتن وسایل سرگرمی یا امکان پخش فیلم برای زندانیان سیاسی ممنوع است، این در حالی است که بخش‌های دیگر از این امکانات استفاده می‌کنند. در چنین وضعیتی حتی رفتارهای ساده‌ای برای زندانیان سیاسی مانند بافتن مو نیز با محدودیت روبه‌روست و در صورت تکرار، از زندانیان تعهد کتبی گرفته می‌شود.
خانم عسگریان به «رفتارهای تند و توهین» به زندانیان سیاسی زن شناخته می‌شود و حتی در یکی از موارد به ترانه رحیمیان که به اعدام محکوم شده، گفته است: «تو را بالای دار می‌کشیم.»
این در حالی است که رابطه فاطمه عسگریان با زندانیان جرائم خطرناک و مالی در زندان بسیار خوب است. رضوان یکی از زندانیان متهم به جرایم سنگین مواد مخدر که به دلیل راه‌اندازی «آشپزخانه تولید شیشه» و کشف «۳۰ کیلوگرم مواد مخدر شیشه» به اعدام محکوم شده بود، از افرادی بود که فاطمه عسگریان با او رابطه بسیار خوبی داشته است. به گفته شاهدان عینی هنگامی که رضوان را برای اجرای حکم اعدام می‌بردند، فاطمه عسکریان «خودش را به در و دیوار می‌کوبید» و تمام تلاش خود را می‌کرد تا مانع اجرای حکم اعدام او شود. روابط خوب خانم عسگریان با زندانیان جرایم مواد مخدر تا جایی پیش رفته که زندانیان با وضع مالی مناسب در این بند از «کالاهای لوکس» و «ممنوع» بهره‌مند می‌شوند.در همین راستا نام خانم روحانی که در زندان دولتآباد مسوول برگزاری «کلاس‌های دینی، حفظ قرآن» است نیز به عنوان فرد دیگری که به آزار زندانیان سیاسی می‌پردازد، مطرح است. این فرد که مسئول صدور «تأییدیه حسن اخلاق» برای زندانیان است، از صدور این تأییدیه و مراسم مذهبی در زندان برای اعطای امتیاز در زمان آزادی و مرخصی استفاده می‌کند و زندانیانی که در مراسم مذهبی شرکت نمی‌کنند را با مشکلات زیادی روبرو می‌کند.
روز گذشته ایران‌وایر هویت چند نفر از ناقضان حقوق زندانیان در زندان دولتآباد را افشا کرد.
در این خبر آمده که زنی به‌نام «حسینی» که ناظر بر زنان زندانی سیاسی و عقیدتی زندان «دولتآباد» اصفهان است، زنان زندانی را از حقوق بدیهی خود محروم می‌کند.
او به‌تازگی به زندانیان گفته است که «تا اطلاع ثانوی حتی کسانی که از قبل مرخصی می‌رفتند و وثیقه گذاشتند، حق رفتن به مرخصی را ندارند.»
بر اساس اطلاعات ایران‌وایر معاون دادستان به‌نام «خوش‌اخلاق» هم در اعمال محدودیت‌های فراقانونی علیه زندانیان، با «حسینی» همراه است.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.