Każdy słyszał, nikt nie widział. Tak pogranicze z Rosją żyje ostrzeżeniami Tuska

• Premier Donald Tusk ostrzegł, że w pierwszej połowie listopada Rosja może próbować aktów dywersji i prowokacji, w tym wtargnięcia uzbrojonych ludzi do Polski. Jak ustaliła Wirtualna Polska, w rejon granicy z obwodem królewieckim skierowano m.in. żołnierzy jednostki specjalnej GROM.
• Reporter WP odwiedził wsie i miasteczka przy granicy z Rosją. Mieszkańcy widzą więcej policji, wojska i Straży Granicznej. Krążą opowieści o wagnerowcach i sąsiadach szykujących się do ucieczki, ale nikt nie potrafi wskazać ich źródła.
• Część mieszkańców uważa, że to gra nerwów, a nie realne zagrożenie. Rolnik z Ostrego Barda mówi o wzajemnym straszeniu się służb po obu stronach granicy. Mieszkanka Bezled przyznaje, że "coś musi być na rzeczy", ale dzięki obecności służb czuje się bezpiecznie.

– To tylko rosyjskie prowokacje. Ostatnio niemal codziennie latają śmigłowcem wzdłuż granicy. To jest jakaś gra nerwów – mówi WP Adam, rolnik ze wsi Ostre Bardo. Jego grunty przylegają do polsko-rosyjskiej granicy.

Tuż przy działce rolnika znajduje się znak informujący o granicy państwa i zakazie wjazdu. Kilkaset metrów dalej widać już słupy graniczne.

Pytamy, co sądzi o Rosjanach.

– Ja uważam ich za dzicz. Po prostu… Rosjanie, których poznałem przed laty, nie mieli w domach toalet, a jednocześnie pokazywali swoją wyższość, niby oni zawsze byli imperium. Teraz, kiedy trwa wojna na Ukrainie, Polska jest podzielona, jesteśmy słabi, a oni chcą pokazać, kto narzuca strach – mówi Adam.

Przyznaje, że nie bardzo rozumie, po co Rosjanie mieliby wtargnąć akurat do tej części Polski. Wokół rozciągają się pustkowia. W samym Ostrym Bardzie mieszka już niewiele osób. Widać, że wiele siedlisk jest opuszczonych od lat, zrujnowanych, porośniętych mchem.

– Tutaj w okolicy mieszkają potomkowie osób przesiedlonych w ramach akcji "Wisła". Prawie wszyscy są z pochodzenia Ukraińcami. Moi dziadkowie też byli przesiedleńcami – mówi rolnik.

Akcja "Wisła" to przymusowe wysiedlenie Ukraińców i Łemków z południowo-wschodniej Polski w 1947 r. Władze komunistyczne rozproszyły ich wtedy po ziemiach północnych i zachodnich, m.in. na Warmii i Mazurach.

Adam dodaje, że sam czuje się bezpiecznie. Pokazuje nam, że za jego polem, tuż obok znaków granicznych, stoją maszty wyposażone w kamery i czujniki. – To zapora elektroniczna. Wszystko jest pod kamerami. A dziwne, że pana nie złapali, jak pan tu jechał – żartuje.

Absurdalna plotka niesie się wzdłuż granicy

Nerwowość w okolicy to pokłosie słów premiera Donalda Tuska. Szef rządu mówił, że polskie służby, a także służby sojusznicze, od dłuższego czasu ostrzegały przed możliwymi działaniami Rosji. Według tych informacji w pierwszej połowie listopada może dojść do aktów dywersji i prowokacji, w tym próby wtargnięcia na terytorium Polski uzbrojonych osób. Premier potwierdził również skierowanie sił specjalnych w rejon granicy z obwodem królewieckim.

Wirtualna Polska odwiedziła kilka miejscowości położonych wzdłuż polsko-rosyjskiej granicy. Byliśmy m.in. w Bezledach, Bartoszycach, Sępopolu, Szczurkowie czy Stopkach (woj. warmińsko-mazurskie). Rozmawialiśmy z mieszkańcami o nastrojach w przygranicznych miejscowościach, poczuciu bezpieczeństwa i widocznej mobilizacji służb.

W przygranicznych miejscowościach krążą niepokojące opowieści. Jedni słyszeli, że Rosjanie zamierzają wysłać do Polski owianych złą sławą najemników z Grupy Wagnera. Inni opowiadali o sąsiadach, którzy wykupują paliwo i szykują się do ewakuacji na wypadek, gdyby coś się stało. Najbardziej wymowny był jednak sposób, w jaki te historie się rozchodziły. W Sępopolu słyszeliśmy, że to mieszkańcy Bartoszyc tankują samochody i szykują się do wyjazdu. W Bartoszycach – że robią to ludzie z Sępopola. Każdy powoływał się na sąsiadów z innej miejscowości. Nikt nie potrafił wskazać, kto był źródłem tych informacji. Plotka żyła własnym życiem.

Wzajemne straszenie po obu stronach granicy

Szczurkowo to wieś przecięta granicą polsko-rosyjską. Jednym z widocznych znaków mobilizacji służb jest wojskowa ciężarówka zaparkowana przy linii granicy. Widać także kilku żołnierzy oraz rozrzucony na jednym z podwórek sprzęt budowlany.

– To jest taka wzajemna gra. Oni latają tu śmigłowcem, prowokacyjnie. To my wysyłamy do lotu swój. Potem nasi wojskowi przyjechali rozkładać te zapory przeciwczołgowe. A po drugiej stronie widzę, że zaczęli jeździć koparką. Tak się wzajemnie służby polskie i rosyjskie straszą. Dużo się dzieje od dwóch tygodni. Ja się nie boję – słyszymy od Adama, rolnika.

W 2022 r., tuż przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę, Szczurkowo zasłynęło historią mieszkańca, który samowolnie otworzył szlaban, wsiadł na skuter i pojechał do Rosji. Zapowiadał, że dotrze aż do Władimira Putina, aby porozmawiać o pokoju. Został zatrzymany przez rosyjskie służby i spędził około roku w rosyjskim więzieniu w Królewcu. Ostatecznie wrócił do Polski.

Dziś droga prowadząca do granicy jest zagrodzona siatką i drutem kolczastym. Nie ma już możliwości przejazdu. Teren jest monitorowany, a pojawienie się obcych osób w okolicy wzbudza zainteresowanie służb i może skutkować przyjazdem patrolu Straży Granicznej.

Mieszkańcy Bezled: "Czujemy się bezpiecznie"

W drodze do Bezled koło Bartoszyc, gdzie znajduje się drogowe przejście graniczne z Rosją, na jednym z pól widać rozłożoną niedawno instalację wojskową. Anteny nasłuchowe i radary są skierowane w stronę rosyjskiego terytorium.

Bezledy to jedno z dwóch drogowych przejść granicznych z Rosją, które wciąż działają. Drugie jest w Grzechotkach, a przejścia w Gołdapi i Gronowie stoją zamknięte od czasu pandemii. W Bezledach przez całą dobę odprawiani są podróżni i ciężarówki, a tędy biegnie najkrótsza droga z Królewca do Warszawy.

W Bezledach rozmawiamy z mieszkańcami, którzy zauważają zwiększoną obecność służb w okolicy. – Policję, którą widzimy w Bartoszycach i okolicach, odbieramy jako coś, dzięki czemu czujemy się bezpieczni. Widać też więcej wojska i Straży Granicznej, więcej samochodów służbowych. Tak że czujemy się bezpiecznie – mówi jedna z mieszkanek.

Pytamy, czy pojawiło się poczucie napięcia lub zagrożenia ze strony Rosji.

– Na tę chwilę wiemy tyle, co z artykułów prasowych. Na razie wszystko jest w porządku – odpowiada rozmówczyni. – Skoro ostrzeżenia padają nawet ze strony komendanta głównego policji i innych osób, to na pewno jest jakieś ryzyko. Skoro już takie osoby o tym mówią, coś musi być na rzeczy. Ale wydaje mi się, że służby mamy na tyle rozwinięte, że możemy czuć się bezpiecznie. Jest kontrola nad tym wszystkim – słyszymy.

Pogłoski o mobilizacji służb, czyli przyjeździe funkcjonariuszy Straży Granicznej, a także policjantów z innych regionów Polski, pojawiły się 1 listopada. Mieszkaniec Bartoszyc zaobserwował konwój policyjny tankujący na miejscowej stacji Orlenu.

Podkomisarz Marta Kabelis, rzeczniczka policji w Bartoszycach, potwierdziła WP, że w działaniach związanych z podwyższonym ryzykiem aktów dywersji i prowokacji biorą udział dodatkowe siły policji.

Mieszkańcy wspominają również o nocnym incydencie, o którym we wtorek 3 listopada mówił premier Donald Tusk. Tuż po północy Straż Graniczna zaobserwowała przy granicy z Rosją "osobników z latarkami", jak opisał ich szef rządu. Według lokalnych pogłosek miało to być na wschód od Sępopola, na odcinku tzw. zielonej granicy, czyli poza przejściami granicznymi. Rzeczniczka warmińsko-mazurskiej Straży Granicznej ppłk Mirosława Aleksandrowicz przekazała, że kilka osób z latarkami widziano po rosyjskiej stronie i nikt nie próbował przekroczyć granicy. Premier zapewnił, że udało się zapobiec prowokacji, ale sam zastrzegł, że nie wiadomo, czy w ogóle ją planowano.