Kto się boi resetu? [OPINIA]

Choć konflikt o Trybunał Konstytucyjny trwa już 11 lat i doprowadził do ruiny autorytet tej - znaczącej niegdyś - instytucji, to nie on jest źródłem głębokiego politycznego zwarcia między PiS a KO. Owa "święta wojna" polskiej polityki, mająca w sobie zarazem cechy funkcjonalnej symbiozy, sięga bowiem korzeniami aż roku 2005 i dotyczy raczej czystej politycznej władzy, a nie zawiłych kwestii ustrojowych. Nie zmienia to jednak faktu, że po roku 2015 walka o Trybunał stała się symbolem, katalizatorem i ważnym narzędziem w tym politycznym zwarciu.

WIDEO

Śpiewy, zegarki i ZOMO przed TK. Tak prawica ośmieszyła "zamach stanu"

PiS, nie uznając w roku 2015 trzech prawidłowo wybranych wówczas sędziów TK, a potem nie drukując przejściowo trybunalskich wyroków i kierując doń polityków, szybko podporządkował sobie tę instytucję, demonstrując tym samym swym wyborcom skuteczność, a sobie znacznie ułatwiając rządzenie. Wiele wskazuje na to, że podobne intencje kierowały po roku 2023 KO, która najpierw – zdominowanego przez nominatów PiS – TK nie uznawała, a potem – z powodów jak wyżej – postanowiła przejąć nad nim kontrolę, mając w Trybunale ośmiu nowych, wybranych przez Sejm sędziów.

Wydaje się, że jesienią roku 2026 powrót z konfliktem politycznym pod Trybunał Konstytucyjny znów stał się żywotnym interesem politycznym zarówno w przedwyborczych planach premiera Donalda Tuska, jak i Jarosława Kaczyńskiego. Dla obu bowiem kolejne, pełne napięcia starcie o Trybunał to powrót do starego i czytelnego dla wyborców schematu politycznego "tylko my albo oni". Schematu, który zdominować miał inne tematy i podziały polityczne, a przede wszystkim – na samym podejściu do kampanii parlamentarnej 2027 roku - podporządkować KO i PiS mniejsze, odbierające im wyborców, partie.

Irytacja zamiast mobilizacji

Tyle tylko, że taki polityczny plan, o ile był, to się nie powiódł. Dobrze już opisane, pełne napięcia, a chwilami dramatyczne okoliczności wydarzeń nocy z 30 na 31 października, powiały nad całą Polską polityczną grozą. Następne zaś dni przyniosły szerokiej opinii publicznej osobliwe obrazy, w których autentyczny polityczny dramat szybko zmieniał się w polityczny festyn, happening i promocję okolicznościowych zegarków.

Wszystko to więc doprowadziło, bo doprowadzić musiało, nie tyle do politycznej mobilizacji, co do głębokiego niepokoju, a potem irytacji, sporej części Polaków. Już sondaż United Surveys by IBRiS dla Wirtualnej Polski z 3 listopada pokazał, że aż 4 na 10 wówczas badanych nie odnajduje się w argumentacji żadnej ze stron tego spektaklu. Z apelem o pilną deeskalację i rozwiązanie tego konfliktu wystąpiły środowiska prawników, przedsiębiorców, a także, dwukrotnie w tych dniach, Episkopat. A za swoiste zwieńczenie tego głosu społeczeństwa obywatelskiego uznać można wspólny apel o deeskalację i reset tej sytuacji kilkunastu dużych, szanowanych i różnych ideowo organizacji pozarządowych, od Klubu Jagiellońskiego po Fundację Batorego.

Ludowcy wchodzą do gry

Trudno się więc dziwić, że politycznymi reprezentantami tej narastającej irytacji społecznej stać się chcą mniejsze partie, a wśród nich ludowcy z PSL, którzy jako pierwsi położyli na stole gotowy prawny projekt resetu Trybunału Konstytucyjnego, a także rozpoczęli wokół niego polityczne konsultacje.

Ta budząca zainteresowanie i dyskusję inicjatywa, poza oczywistym walorem ustrojowym, ma też w sobie zapewne spory potencjał, a w każdym razie wydźwięk, polityczny. Ludowcom, którzy lepiej radzą sobie w rządzeniu niż w sondażach, przynieść ma zapewne zastrzyk politycznej energii i ponowne zainteresowanie, ponad 3-milionowej, grupy wyborców Trzeciej Drogi sprzed trzech lat. Wyborców, którzy przesądzili o tym, że choć w roku 2023 wybory wygrał PiS, to Polską rządzi dziś Donald Tusk.

Nie może więc dziwić, że KO i PiS spotykają się politycznie wokół Trybunału raz jeszcze, tym razem we wspólnej krytyce projektu ludowców, i innych podobnych pomysłów na uzdrowienie naszego sądu konstytucyjnego, poprzez jego reset. Z ich punktu widzenia, polityczne powodzenie, lub choćby szerokie i trwałe społeczne zainteresowanie inicjatywą resetu, oznaczać może w kampanii parlamentarnej roku 2027 powrót do wyborczej geometrii z roku 2023. A więc do sytuacji, w której znów wytworzy się, niedostępne dla nich, silne trzecie pole polskiej polityki. Miejsce w którym – poza nimi – rozstrzygać się będzie polityczna przyszłość Polski.

Co zrobi prezydent?

To czy inicjatywy resetu ludowców lub konfederatów odcisną się w opinii publicznej szerokim i co ważniejsze, trwałym echem, jest rzecz jasna sprawą otwartą. A natłok kolejnych politycznych tematów będzie zapewne spychał je z czołówek publicznego zainteresowania.

Sporo jednak zależy tu od prezydenta Karola Nawrockiego. Jego ewentualny polityczny patronat nadawałby inicjatywom resetu politycznego znaczenia, ciężaru i trwałości, które w przyszłości także KO i PiS zmusiłby być może do jakiejś ustrojowej sanacji Trybunału.

Ale ewentualne wsparcie trybunalskiego resetu to także poważna szansa i dla samego prezydenta. Pierwszy bowiem chyba raz ma prezydent Nawrocki tak poważną okazję, by w sposób zrozumiały dla swych wyborców z roku 2025, przynajmniej na chwilę, wyjść poza narodowo-konserwatywne opłotki, wchodząc w rolę politycznego arbitra i moderatora naprawy państwa. Rolę, która dziś bardzo pomoże prezydentowi w politycznej walce o przywództwo na prawicy, a w roku 2030 w zmaganiu o prezydencką reelekcję.