Rusland bouwt dan toch prototype van nieuw gevechtsvliegtuig Su-75 Checkmate, ondanks geringe belangstelling

• Rusland bouwt het Su-75 Checkmate-prototype als een goedkope stealthgevechtsvliegtuig.
• De lage prijs kan het gebrek aan een eerste klant of vluchtgegevens niet compenseren.
• Internationaal wantrouwen en militaire mislukkingen in Oekraïne ondermijnen de geloofwaardigheid van het vliegtuig.

De United Aircraft Corporation heeft aangekondigd dat het eerste prototype van de Su-75 Checkmate momenteel in aanbouw is. Deze ontwikkeling komt vijf jaar nadat het vliegtuig voor het eerst wis geïntroduceerd als een lichtgewicht, stealthgevechtsvliegtuig dat voornamelijk voor de internationale markt was ontworpen. Het nieuws heeft echter geen noemenswaardige belangstelling gewekt, grotendeels omdat de Russische defensie-industrie erom bekend staat haar eigen deadlines niet te halen.

Hoewel deskundigen suggereren dat de eerste vlucht tussen eind 2026 en 2027 zou kunnen plaatsvinden, is er geen officieel tijdschema en blijft het vliegtuig een theoretisch concept zonder enige vluchtgegevens of productieorders om de haalbaarheid ervan aan te tonen.

Vijfde generatie

Op papier wordt de Checkmate gepresenteerd als een hoogwaardig straalvliegtuig van de vijfde generatie. Rostec beweert dat het beschikt over een verminderde radardoorsnede, een interne wapenruimte om de onopvallendheid te behouden, en geavanceerde elektronica. Het vliegtuig zou in staat zijn om bijna Mach 2 te halen, gebruik te maken van supercruise en een laadvermogen van 7.400 kg over een afstand van ongeveer 3.000 km te vervoeren.

Tot de technische specificaties behoren een AESA-radar die zes doelen tegelijk kan volgen en een reeks infraroodsensoren voor passieve detectie. Het is ontworpen om een verscheidenheid aan lucht-lucht- en lucht-grondraketten intern te vervoeren, om de radardetecteerbaarheid te vermijden die gepaard gaat met externe bevestigingen.

Opvallend lage prijs

Het meest agressieve aspect van de pitch van de Su-75 is de prijsstelling. Rusland schat de exportkosten op 25 tot 30 miljoen dollar (21,7 tot 26 miljoen euro), een fractie van het prijskaartje van 82 tot 92 miljoen dollar (71 tot 80 miljoen euro) van de Amerikaanse F-35A.

Bovendien beweert Moskou dat de onderhouds- en vliegurenkosten zeven tot acht keer lager zullen zijn dan die van zijn Amerikaanse tegenhanger, waarbij de eenmotorige configuratie en de gemeenschappelijke onderdelen met de Su-57 worden aangehaald als de belangrijkste redenen voor deze besparingen. Met deze positionering wordt niet alleen geprobeerd de F-35 te ondermijnen, maar ook de Chinese J-10CE en de J-35A, hoewel van deze laatste al een functionerende, vanaf de grond opererende versie in actieve dienst is.

Nog geen enkele koper

Ondanks deze beweringen ontbreekt het de Su-75 aan een eerste klant. Cruciaal is dat de Russische lucht- en ruimtevaartstrijdkrachten geen order hebben geplaatst, wat doorgaans de financiële stabiliteit en geloofwaardigheid biedt die nodig zijn om buitenlandse kopers aan te trekken.

Dit weerspiegelt het falen van de MiG-35 en andere veelbelovende vliegtuigen zoals de F-20 Tigershark, die ten onder gingen omdat hun thuislanden ze niet in gebruik namen. Ondertussen heeft China met succes de vliegdekschipgebaseerde J-35 gedemonstreerd, waarmee het een niveau van tastbaar bewijs levert dat de Checkmate niet kan evenaren.

Afnemende internationale belangstelling

Ook traditionele Russische partners nemen afstand. India, ooit een belangrijke klant, geeft prioriteit aan zijn eigen, in eigen land ontwikkelde AMCA-stealthproject en weigert de Su-75 in overweging te nemen totdat het een beproefd, vliegend platform is.

Andere landen, waaronder Indonesië en Vietnam, zijn overgestapt op Franse vliegtuigen zoals de Rafale, deels vanwege de dreiging van Amerikaanse sancties en een gebrek aan vertrouwen in het Russische aanbod. Zelfs de Su-57, die al in dienst is, kampt met trage productietempo’s en beperkte internationale belangstelling.

Impact van het conflict in Oekraïne

Het conflict in Oekraïne heeft het prestige van de Russische luchtvaart verder aangetast. Ondanks het bezit van een veel grotere en modernere vloot, waaronder Su-35’s en Su-57’s, is Rusland er niet in geslaagd volledige luchtsuperioriteit boven Oekraïne te vestigen. De afhankelijkheid van afstandswapens en het terughoudende gebruik van de Su-57 staan in schril contrast met de doortastende luchtoperaties die de VS en Israël in andere regio’s uitvoeren.

Voor potentiële kopers suggereert dit dat de technologische sprong voorwaarts die de Su-57 – en bij uitbreiding de Su-75 – beloofde, wellicht niet zo revolutionair is als wordt aangeprezen.

In combinatie met internationale sancties die de toegang tot hightechonderdelen en financiering beperken, is de weg naar massaproductie voor de Checkmate steil. Hoewel een succesvolle eerste vlucht een begin zou zijn, moet Rusland nog steeds de daadwerkelijke prestaties, stealthcapaciteiten en kostenefficiëntie van het vliegtuig bewijzen. Tot die tijd blijft het risico bestaan dat de Su-75 weer een ambitieus project wordt dat niet verder komt dan het prototype-stadium. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!