Dlaczego zainteresowania dziewczynek i chłopców się różnią? Są nowe badania

Wyniki nowych badań przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Cambridge wnoszą istotny wkład do debaty dotyczącej różnic między dziewczynkami a chłopcami w zakresie rozwoju społecznego i poznawczego. Praca opublikowana w czasopiśmie "Biology of Sex Differences" wskazuje, że różnice w sposobie skupiania uwagi przez noworodki pojawiają się już w pierwszych godzinach po narodzinach, zanim jakiekolwiek czynniki kulturowe czy społeczne zdążą wpłynąć na rozwój dziecka.

Zdj. ilustracyjne (fot. Karl-Heinz Spremberg / DPA) /PAP/EPA

Jak badano zainteresowania noworodków?

W badaniu wzięło udział 130 noworodków, które zostały poddane testom zaledwie kilka godzin po przyjściu na świat. Dzieciom prezentowano jednocześnie dwa bodźce wizualne: z jednej strony był to film przedstawiający ludzką twarz i jej naturalne ruchy, z drugiej nagranie przedstawiające zestaw poruszających się metalowych kulek –  tak zwane wahadło Newtona.

Okazało się, że wszystkie noworodki, niezależnie od płci, wykazywały ogólnie większe zainteresowanie bodźcem społecznym, czyli widokiem ludzkiej twarzy. Szczegółowa analiza wykazała, że dziewczynki spędzały średnio więcej czasu, wpatrując się w twarz, podczas gdy chłopcy częściej skupiali wzrok na obiekcie mechanicznym.

Wyniki badań sugerują, że różnice w uwadze między płciami pojawiają się już na samym początku życia, zanim dzieci zdążą doświadczyć wpływu otoczenia czy oczekiwań społecznych związanych z płcią. Zdaniem badaczy, zaobserwowane różnice mogą mieć swoje źródło w czynnikach biologicznych, takich jak poziom hormonów czy uwarunkowania genetyczne, które kształtują się jeszcze w okresie prenatalnym.

Nasze wcześniejsze badania wykazały, że różnice w budowie mózgu między płciami są obecne już przy narodzinach i pojawiają się jeszcze przed urodzeniem. Nowe wyniki pokazują, że różnice te dotyczą nie tylko struktury mózgu, ale również zachowania i uwagi - podkreśla pierwsza autorka pracy Yumnah Khan, doktorantka z Autism Research Centre na Uniwersytecie Cambridge.

Już badanie opublikowane przez badaczy z Uniwersytetu Cambridge w 2000 roku, wykazało, że nowo narodzone dziewczynki średnio dłużej patrzyły na twarze, a chłopcy średnio dłużej patrzyli na przedmioty. Od tego czasu naukowcy z tej dziedziny apelowali o powtórzenie tego badania. Żadna grupa badawcza nie podjęła się tego aż do teraz, ponieważ prowadzenie badań na noworodkach jest bardzo trudne. 

Rygorystyczne metody badań

Obecna praca została przygotowana z wykorzystaniem zaawansowanych i rygorystycznych metod. W odróżnieniu od badań z 2000 roku, eksperymenty odbywały się teraz w ściśle kontrolowanych warunkach. Ruchy gałek ocznych dzieci były monitorowane za pomocą precyzyjnych narzędzi. Co istotne, osoby analizujące nagrania nie wiedziały, jakiej płci jest dziecko ani na który bodziec patrzy, co wykluczało możliwość nieświadomego wpływu na wyniki.

To badanie odpowiada na pytanie, czy natura odgrywa jakąkolwiek rolę w kształtowaniu różnic płciowych w ludzkim umyśle i mózgu. Fakt, że obserwujemy te różnice już w pierwszych godzinach życia, zanim pojawi się wpływ środowiska, wskazuje na istotną rolę czynników prenatalnych, takich jak hormony czy geny. Oczywiście, nie oznacza to, że wychowanie nie ma znaczenia, to zawsze jest złożona interakcja natury i wychowania - podkreśla opiekun naukowy projektu, prof. sir Simon Baron-Cohen, dyrektor Autism Research Centre.

Jakie plany mają naukowcy?

Autorzy pracy podkreślają, że zaobserwowane różnice dotyczą średnich wyników w grupach dziewczynek i chłopców, a nie wszystkich dzieci indywidualnie. 

W obrębie każdej płci występuje duża zmienność, a zakresy wyników często się pokrywają. Nasze przyszłe badania będą skupiać się na zrozumieniu tej różnorodności – zauważa prof. Carrie Allison z ARC.

Zespół naukowców planuje kontynuować badania, by sprawdzić, czy wczesne różnice w uwadze przekładają się na późniejsze różnice w rozwoju mózgu, zachowaniu i umiejętnościach społecznych dzieci. 

Badacze liczą, że lepsze zrozumienie genezy różnic płciowych pozwoli lepiej pojąć naturalną różnorodność reakcji ludzkiego mózgu, ale też naturę zaburzeń, takich jak autyzm, który jest diagnozowany dwukrotnie częściej u chłopców niż u dziewczynek.