In Belgrado werd de Panenka geboren: wie durft vijftig jaar later bij Oranje?

Thierry Boonverslaggever Nederlands elftal

Op historische voetbalgrond hoopt het Nederlands elftal onder Xavi opnieuw te overtuigen. Na Duitsland nu Servië in de Nations League, in het stadion waar Antonín Panenka vijftig jaar geleden zijn legendarische strafschop nam.

Het is een interessante vraag om over na te denken. Wie van het huidige Nederlands elftal zou het lef hebben om juist op die plek een strafschop met zo'n stiftballetje te nemen?

Ja, Memphis Depay. Zoals hij ooit deed tegen Frankrijk in de Kuip. Maar hij is er nu niet bij. Crysencio Summerville dan? Hij heeft wel het lef, zo liet hij bij Al-Hilal dit seizoen zien. Het liep alleen niet goed af. De bal ging via de lat over. Mexx Meerdink misschien? Hij heeft er lef genoeg voor.

De keuze voor een Panenka staat voor een groter plaatje. Het heeft een flink showelement in zich. Het moet je als speler passen. Mislukt het, sta je zwaar voor paal. Je moet het durven. In die zin zal Xavi ervan moeten houden. De bondscoach wil dat zijn spelers dominant zijn.

Aan de vooravond van de wedstrijd wordt de Spanjaard in het Rode Ster-stadion geconfronteerd met de naam van Antonín Panenka. Xavi kent zijn voetbalklassiekers. "Iedereen kan het zich nog herinneren, fantastisch."

Want het was niet zomaar een penalty. Panenka besliste met zijn legendarische bal vanaf elf meter de strafschoppenserie van de EK-finale van 1976 tegen West-Duitsland in het voordeel van Tsjecho-Slowakije. "Hij was erg dapper", bewondert Xavi.

Of hijzelf als speler vaak strafschoppen nam? Niet veel, zegt Xavi. "Ronaldinho en Lionel Messi stonden voor me op de lijst, dus dat maakte het lastig." Laat staan een Panenka. "Nee, ik was serieuzer in die situaties."

Toch is er online eentje van Xavi te vinden. Als trainer van FC Barcelona, dollend op de training. Een strenge jury zal 'm afkeuren. De originele Panenka ging tergend langzaam, halfhoog in het midden van het doel. Die van Xavi vloog (te) snel in de kruising.

Let vanavond op televisie dus op het linkerdoel. Daar werd de voetbalgeschiedenis geschreven, de penalty hervormd. De entourage zal overigens heel anders zijn dan destijds, een finale voor volle tribunes. Belgrado loopt totaal niet warm voor de nationale ploeg.

Er kunnen ruim 50.000 fans in. Er zijn minder dan 10.000 kaarten verkocht, waarvan er 700 voor Nederlanders zijn. Om het stadion toch nog wat voller te krijgen, zijn er duizenden kaarten weggegeven aan scholen. Wellicht fleurt dat de boel nog wat op.

Dus wat ambiance en statuur betreft, kan het duel in de Nations League vanzelfsprekend zelfs in de verste verte niet tippen aan de EK-finale van 1976. Maar juist de combinatie van historisch besef en lef maakt het prachtig als een Oranjespeler het na een toegekende strafschop gewoon doet.

Van Xavi mag het. "Als het een doelpunt is, vind ik het geen probleem", lacht hij.