The Jerusalem PostIraq moves to reclaim Kataib Hezbollah stronghold as Baghdad tests its authority - analysisInquirerBaguio mural traces Cordillera heritage, calls for cultural stewardshipDaily MaverickBEATEN AGAIN: Ireland inflict fourth defeat of the season on one-dimensional SpringboksZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFVanguard2027: Peter Obi is only hope Nigeria has this time – CleopasColliderKevin Costner’s ‘Yellowstone’ Return Officially Addressed by Taylor Sheridan StarThe Sydney Morning HeraldWallabies v Wales LIVE updates: Ikitau scores to put Aussies in front in ding-dong battle東洋経済オンライン"九州最大級"を掲げたモールが60区画中2店舗に…福岡の廃墟モール「グランモール」を訪れてわかった致命的な欠点 | ライフ | 東洋経済オンラインRMF24Bez Świątek, Chwalińskiej, ale z awansem. Polki pokonały Szwedki w Billie Jean King CupWirtualna PolskaTrump nie pozostawił złudzeń. Opublikował zdjęcie z Putinem i dwa słowaSRF News14. Runde in der Super League – Reaktion auf 0:5-Klatsche: Lugano schlägt GC knapp dank JokernDigital SpyEmma Willis apologises for "any offence" as Strictly Come Dancing Blackpool interrupted by 'sex noises'
The Daily Newsstand · Free, Always
Saturday, November 21, 2026

Gaat een unieke gebeurtenis hoog boven de polen ons winterweer bezorgen?

Translate

De wetenschappelijke wereld kijkt met grote interesse naar de poolwervel die eind vorige week is ingestort(opent in nieuw venster). Deze ijskoude, onzichtbare draaikolk van lucht van een paar duizend kilometer doorsnee ontstaat elke winter boven het Noordpoolgebied en valt af en toe uit elkaar. Maar zo vroeg als het nu gebeurt, is nog nooit waargenomen.

Uniek en opmerkelijk, vinden wetenschappers wereldwijd. Het kan bovendien effect hebben op het weer in het noorden van Europa en de Verenigde Staten de komende tijd. Eerdere instortingen van de poolwervel hebben in het verleden geleid tot koude perioden.

"In 2018 bijvoorbeeld. Toen konden we eind februari nog schaatsen", herinnert klimaatonderzoeker Michiel Baatsen van de Universiteit Utrecht zich. Vorige winter stortte de poolwervel begin december in. "Daardoor kregen we begin januari veel sneeuw en kou."

Toch is het te simpel om te zeggen dat de instorting van de poolwervel direct leidt tot koude periodes in Nederland. Het is voor onderzoekers en meteorologen nog erg onduidelijk wat we dit jaar kunnen verwachten. "De enige zekerheid die we hebben, is dat onze weersverwachtingen de komende tijd vrij onzeker gaan zijn", zegt Baatsen.

Daarnaast weten onderzoekers niet hoe het komt dat de poolwervel eerder is ingestort dan we ooit hebben gemeten. Het is voor Baatsen dan ook heel boeiend om te volgen. "Deze gebeurtenis zal de komende jaren nog wel onderzocht worden", denkt hij.

Trigger niet bekend

Meteoroloog Yorick de Wijs van het KNMI vindt dat het leuke aan het nieuws over de poolwervel, of de 'polaire vortex' zoals die ook wordt genoemd. "Het is heel interessant dat we nog niet de vinger erop kunnen leggen wat dit veroorzaakt."

In de nu beschikbare data ziet hij geen verband met klimaatverandering of El Niño, een fenomeen in de Grote Oceaan dat kan leiden tot weersextremen. "Het lijkt een chaotisch, maar terugkerend patroon", zegt De Wijs. "De trigger weten we gewoon nog niet."

De Wijs snapt dat het onderwerp veel aandacht krijgt en dat media de vraag oproepen of de schaatsen weer uit het vet moeten worden gehaald. "De meeste mensen vinden het leuk als we winterweer krijgen. Sneeuw zien we door klimaatverandering natuurlijk steeds minder. Dus als winterliefhebber moet je je aan elke strohalm vastklampen."

Chaotische laag

De meteoroloog legt uit waarom er zoveel onzekerheden zijn als de polaire vortex instort. "In eerste instantie moeten we zien of het effect heeft op de onderste laag van de atmosfeer." De onderste laag is de laag van ongeveer 10 kilometer waar wij als mensen in leven en waar het weer ontstaat. "Een chaotische laag", aldus De Wijs.

De polaire vortex zit in de laag daarboven: de stratosfeer. "Daar gebeuren heel spectaculaire dingen, maar dat beïnvloedt in principe niet direct het weer dat wij ervaren", zegt Baatsen. Maar die lagen staan niet helemaal los van elkaar en de instorting van de poolwervel kan zeker effect hebben op de laag eronder.

Er kunnen interessante dingen gebeuren die anders zijn dan anders. Dat is voor een meteoroloog ontzettend leuk.

Meteoroloog Yorick de Wijs

Een paar weken na het instorten van de poolwervel, hoog in de stratosfeer, zie je de gevolgen voor het weer bij ons aan het aardoppervlak. De grens tussen warme en koude lucht wordt grilliger, waardoor warme lucht heel noordelijk kan komen en koude lucht juist heel zuidelijk. Waar dat precies gaat gebeuren, hangt af van details.

"Als het hogedrukgebied bijvoorbeeld ten zuidoosten van ons komt te liggen, dan kan het ertoe leiden dat de wind uit het zuiden komt", legt De Wijs uit. "Dan wordt het weer hier dus niet per se kouder. Voor de aanvoer van koude lucht moet een hogedrukgebied langere tijd boven Noord-Europa blijven liggen."

De Wijs ziet in de weermodellen voor de komende weken mogelijk al wat verandering in de hogedrukgebieden. "Maar de windrichting en de temperatuur zijn nu nog heel onzeker."

Ook zou het kunnen dat Noord-Amerika of Scandinavië de gevolgen wel merken, maar Nederland niet. "Helaas", voegt hij daaraan toe. "Maar je weet wel dat er interessante dingen kunnen gebeuren die anders zijn dan anders. Dat is voor een meteoroloog ontzettend leuk."

Intussen is de poolwervel boven de Noordpool zich weer aan het herstellen. Dat houdt in dat die ijskoude, onzichtbare draaikolk in de stratosfeer binnenkort weer boven het Arctisch gebied hangt. Baatsen: "Het zou kunnen dat die wervel dan later deze winter weer uiteenvalt. We hebben weleens winters waarin dit vaker voorkomt."

View the original on NOS →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.