Verbazing in Tweede Kamer: lagere belasting op gas blijkt niet te kunnen

Veel partijen zijn bezorgd over de stijgende energierekening van huishoudens, maar de oplossingen liggen niet voor het oprapen. Zo blijkt de belasting op aardgas volgend jaar niet omlaag te kunnen, vanwege afspraken die Nederland zelf met Brussel heeft gemaakt.

Tijdens een commissiedebat sprak het ene na het andere Kamerlid zorgen uit over de stijgende energiekosten, vooral bij kwetsbare huishoudens. Op Prinsjesdag bleek uit nieuwe cijfers dat ongeveer een half miljoen huishoudens in energiearmoede leven. Dat wil zeggen dat zij een laag inkomen hebben, maar wel hoge energiekosten of een zeer slecht geïsoleerde woning.

Tegelijk blijft de energierekening de komende jaren stijgen. Komend jaar gaan de vaste kosten voor gebruik van het elektriciteits- en gasnet flink omhoog, en het jaar daarna ligt ook nog een nieuwe Europese CO2-heffing in het verschiet. De afgelopen maanden is de gasprijs ook nog eens flink gestegen door de oorlog in het Midden-Oosten.

"Er is het gevoel bij veel mensen dat ze de grip kwijt zijn op hun energierekening", zei CDA-Kamerlid Henk Jumelet. "Energie is een peperduur luxeproduct geworden", vond Alexander Kops (PVV).

Maar ondanks die gedeelde zorgen, is er niet meteen zicht op gedeelde oplossingen. PRO en D66 willen vooral dat de verduurzaming wordt versneld. Zo wil PRO bijvoorbeeld dat er een plan komt om de 200 wijken met de grootste energiearmoede versneld te isoleren en van het gas af te helpen.

Andere partijen zetten vooral in op verlaging van de energiebelasting. Dat kan rekenen op steun van (uiterst) rechtse partijen, maar bijvoorbeeld ook van de SP en ChristenUnie.

Gasbelasting kan niet omlaag

Maar CU-Kamerlid Pieter Grinwis kwam tot lichte verbazing van de andere Kamerleden met een tegenvaller. Hij wilde een voorstel voorbereiden om de energiebelasting op aardgas te verlagen, maar kwam erachter dat dat helemaal niet kan.

Om aanspraak te maken op geld uit het Europese coronaherstelfonds, heeft Nederland namelijk afgesproken om de energiebelasting op aardgas te verhogen. De belasting op elektriciteit zou juist omlaag gaan, om verduurzaming aan te jagen.

Als Nederland de gasbelasting komend jaar toch nog verlaagt, hangt een Brusselse boete van 600 miljoen euro boven ons hoofd. Dat werd bevestigd door klimaatminister Stientje van Veldhoven, die benadrukte "dat we daar niet Europa de schuld van kunnen geven". Het kabinet-Rutte IV heeft die afspraak immers zelf gemaakt.

SP hoopt op verenigde oppositie

Het blijft vooralsnog onduidelijk of oppositiepartijen het eens kunnen worden over andere manieren om de energierekening te drukken. Het zou bijvoorbeeld wel mogelijk zijn om de jaarlijkse belastingkorting te verhogen die alle huishoudens ontvangen.

"Het zou mij een lief ding waard zijn als wij als verenigde oppositie met een voorstel kunnen komen om de energiebelasting te verlagen", zei SP-fractievoorzitter Jimmy Dijk. Maar het is de vraag waar dat dan van betaald moet worden, en of de versplinterde Kamer het daar ook over eens kan worden.

Als oplossing voor de hoge energienota wijst het kabinet naar het energienoodfonds. Kwetsbare huishoudens kunnen daar hulp vragen bij het betalen van hun energierekening. Maar zowel linkse als rechtse fracties vrezen dat veel mensen dat fonds niet weten te vinden, of er geen aanspraak op maken.

"Er zijn mensen die überhaupt de kachel niet aan durven te zetten, en die komen niet voor het noodfonds in aanmerking", zei bijvoorbeeld Suzanne Kröger van PRO. Dat komt doordat mensen alleen energiehulp kunnen krijgen als ze een bepaald percentage van hun inkomen uitgeven aan energie. "Dat probleem staat helaas op het netvlies", reageerde Van Veldhoven.

Door tijdgebrek werd het debat donderdag niet afgemaakt. De komende maanden moet de coalitie van D66, VVD en CDA nog op zoek naar steun voor de begroting voor volgend jaar.

Jeroen schrijft over (inter)nationaal klimaatbeleid en de energietransitie. Wekelijks verschijnt zijn blog De broeikas. Mail je tips of vragen.