Gemeenteraad van Duits dorp verbiedt het plaatsen van nieuwe struikelstenen

De gemeenteraad van het Oost-Duitse dorp Heidenau heeft besloten dat het plaatsen van nieuwe struikelstenen wordt verboden. De goudkleurige gedenksteentjes voor joden en andere slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Voorstanders vinden het respectloos dat er over de stenen wordt gelopen.

Het verbod was een initiatief van de lokale afdelingen van de extreemrechtse AfD, de christendemocratische CDU en twee lokale partijen. Het college had de gemeenteraad gevraagd om tegen het verbod te stemmen, maar toch werd het door dertien van de twintig raadsleden goedgekeurd. Zes waren tegen en één iemand onthield zich van stemming.

Nieuwe aanvragen voor struikelstenen worden direct afgewezen. Voorstanders van het verbod willen de herdenking op één centrale plek. Die zou bij voorkeur op de begraafplaats aan de rand van het dorp worden gehouden.

In Heidenau liggen momenteel vijf struikelstenen, schrijft Tagesschau. Het is niet duidelijk of die verwijderd gaan worden. Vertegenwoordigers van AfD en CDU zeggen in de motie dat ze gedenkstenen "op openbare straten en op de stoep" in de toekomst graag verwijderd zien worden.

Conny Oertel, de partijloze burgemeester van het dorp, zei tegen de lokale omroep MDR Sachsen dat de discussie niet gaat over óf de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog moeten worden herdacht, maar in welke vorm. "We zijn allemaal voorstander van het herdenken van de slachtoffers van het nationaalsocialisme. Het ging alleen om de manier waarop dat moet gebeuren."

Initiatiefnemer van het project is kritisch

Gunter Demnig, die het Stolpersteinen-project begon in de jaren negentig, zegt dat CDU afstand heeft genomen van haar waarden. "De partij zou misschien beter haar 'C' kunnen laten vallen, want ze hebben het christendom duidelijk achter zich gelaten", zegt hij tegen Die Zeit.

CDU, de partij van bondskanselier Friedrich Merz, heeft samenwerking met AfD landelijk en in deelstaten uitgesloten. Veel tegenstanders kunnen dan ook niet begrijpen dat de lokale afdeling met het verbod akkoord is gegaan.

Op de struikelstenen staat de naam en persoonlijke gegevens van joodse en andere slachtoffers van de nazi's in de Tweede Wereldoorlog. Ze worden voor hun voormalige verblijfplaats gelegd. Wereldwijd liggen er 116.000 gedenkstenen verdeeld over 31 landen, waarvan de meeste in Duitsland zijn geplaatst. In Nederland liggen er ruim 10.000.

Is AfD een extreemrechtse partij?

In het ultrarechtse politieke landschap wordt doorgaans onderscheid gemaakt tussen 'radicaal-rechts' en 'extreemrechts'. Die eerste term verwijst naar partijen die in de regel niet-gewelddadig zijn en geen pogingen ondernemen om de democratie omver te werpen. Die tweede verwijst naar partijen die dat wel doen.

In mei 2025 oordeelde de Duitse inlichtingendienst dat AfD extremistisch is, omdat de partij een gevaar vormt voor de Duitse democratie. Die definitie van 'extremistisch' komt overeen met die van Nederlandse inlichtingendiensten. Omdat AfD aantoonbaar antidemocratische doelen nastreeft, bestempelt NU.nl de partij als extreemrechts.