Verkoop van F-35-vliegtuigen aan Saoedi-Arabië gaat door na beoordeling door het Amerikaanse Congres

• De door Saoedi-Arabië voorgestelde aankoop van F-35’s ter waarde van 24,3 miljard dollar (21,1 miljard euro) is goedgekeurd door het Amerikaanse Congres.
• De infrastructuur voor onderhoud slokt 70 procent van het geraamde budget op.
• Amerikaanse functionarissen moeten een evenwicht vinden tussen regionale militaire superioriteit en de vrees voor Chinese spionage.

Het voorstel voor de aankoop van 48 F-35A Lightning II-stealthgevechtsvliegtuigen door Saoedi-Arabië is in een cruciale nieuwe fase gekomen nadat het op 17 oktober 2026 de beoordelingsperiode van het Amerikaanse Congres heeft doorstaan.

Hoewel het verstrijken van deze periode zonder een blokkerende stem het proces in staat stelt om verder te gaan naar een Letter of Offer and Acceptance, blijft de deal een onderhandelingskader in plaats van een definitief contract. Het geschatte maximum van 24,3 miljard dollar vormt een financiële grens, maar specifieke details met betrekking tot leveringstermijnen, vliegtuigconfiguraties en definitieve kosten zijn nog niet vastgelegd.

Belangrijke versterking voor Saoedi-Arabië

Vanuit militair oogpunt zou de F-35 fungeren als een krachtvermenigvuldiger voor de Koninklijke Saoedische Luchtmacht (RSAF). Momenteel vertrouwt de RSAF op een grote vloot van vierde-generatie straaljagers, zoals de F-15SA en de Eurofighter Typhoon, die zware ladingen kunnen vervoeren maar kwetsbaar zijn voor moderne geïntegreerde luchtverdedigingssystemen.

De introductie van moeilijk waarneembare vliegtuigen zou Riyad de mogelijkheid bieden om in sterk omstreden luchtruim te opereren en inlichtingen te verzamelen ter ondersteuning van de bestaande vloot, waarmee een cruciale leemte in de strategische capaciteiten zou worden opgevuld.

Kosten van onderhoud

Uit de financiële uitsplitsing blijkt echter dat de vliegtuigen zelf slechts een fractie van de investering uitmaken. Ongeveer 17 miljard dollar – ruwweg 70 procent van het geraamde budget – is bestemd voor niet-grote defensiematerieel.

Dit benadrukt dat de werkelijke kosten en complexiteit van het programma liggen in de infrastructuur voor het onderhoud, waaronder gespecialiseerde training, software-updates, logistiek en onderhoud. Zonder deze ondersteunende elementen kunnen de vliegtuigen zelf niet worden omgevormd tot een duurzame operationele strijdmacht.

Deal met Israël

De overeenkomst wordt verder bemoeilijkt door verschillende geopolitieke gevoeligheden. Ten eerste moeten de Verenigde Staten deze verkoop afwegen tegen hun wettelijke verplichting om het ‘Qualitative Military Edge’ (QME) van Israël te handhaven.

Hoewel het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken suggereert dat de verkoop het regionale evenwicht niet zal verstoren, maakt de overdracht van F-35-technologie aan een andere Golfstaat een einde aan de exclusieve toegang van Israël tot het platform in de regio, hoewel de op maat gemaakte F-35I-vloot van Israël waarschijnlijk unieke voordelen zou behouden.

Bezorgdheid over Chinese invloed

Ten tweede staat Washington wantrouwig tegenover de steeds nauwere veiligheidsbanden tussen Saoedi-Arabië en China. Er blijft bezorgdheid bestaan dat gevoelige Amerikaanse stealthtechnologie in gevaar zou kunnen komen door de relaties van Riyad met Peking.

Mogelijke waarborgen zijn onder meer strikte beperkingen op het aantal Chinese personeelsleden op Saoedische luchtmachtbases en het afschermen van in China geproduceerde technologie van kritieke F-35-infrastructuur.

Ten derde zijn wapens en munitie opvallend genoeg uitgesloten van de huidige kennisgeving. Dit betekent dat de daadwerkelijke offensieve inzetbaarheid van de vloot afhangt van toekomstige onderhandelingen over welke raketten en aanvalscapaciteiten de VS bereid is toe te staan voor gebruik door Saoedi-Arabië.

Band met Saoedi-Arabië

Uiteindelijk is de overgang van een politieke toezegging – oorspronkelijk aangekondigd door president Trump in 2025 – naar een functionele luchtvloot een langdurig proces. Aangezien de eerste leveringen naar schatting mogelijk tussen 2030 en 2032 zullen plaatsvinden, betekent de overeenkomst een strategische binding van Saoedi-Arabië aan het Amerikaanse defensie-ecosysteem.

Hoewel Riyad zijn militaire leveranciers blijft diversifiëren via partnerschappen met Turkije en China, blijft de F-35 het summum van de door het land gewenste luchtmacht, wat een mate van Amerikaanse samenwerking op lange termijn vereist die maar weinig andere platforms nodig hebben. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!